چرا در غدیر کم آوردند؟ چرا غدیر از طرف مردم مورد بی‌مهری واقع شد؛ آنچنان که پیامبر (صلی الله علیه و آله) بیم داشتند که مردم پیام غدیر را نپذیرند و منکر آن شوند؟ مشکل اصلی کجا بود؟ پاسخ آن است که موضوع محوری غدیر، ولایت است؛ ولایت هم معنایی جز اطاعت از ولی خدا ندارد و اطاعت از ولی خدا هزینه بر است...
راسخون : موضوع اصلی غدیر، ولایت است و این مساله آنقدر اهمیت دارد که در میان تمام مسائل اصلی و فرعی اسلام، چه اعتقادی و چه اخلاقی، تنها مسأله‌ای که در میان بیش از یکصد هزار نفر مطرح شد، مسأله طرح ولایت امیرالمؤمنین (علیه السلام) است؛
تنها مسأله‌ای که همه جمعیت حاضر، مأمور شدند به غائبین خبر دهند و برسانند؛
تنها مسأله‌ای که انجام حج آن سال برای بیان و برگزاری آن بود و مؤذن مأمور شد اعلام کند تا همه مردم با پیامبر اکرم عازم بیت الله شوند؛
تنها مسأله‌ای که در آن امر شد متقدمین برگردند و صبر کنند تا بازماندگان برسند؛
تنها سفری که رسول اکرم (صلی الله علیه و إله) تمام همسران و اقوام و بستگان خود را به همراه شان بردند برای بیان مسأله ولایت امیرالمؤمنین (علیه السلام) این سفر و مسأله غدیر بود.
تنها موردی که حضرت قبل از سخنرانی، از همه حضار اقرار گرفت؛
تنها باری که رسول اکرم بیش از سه ساعت سخنرانی فرموده و در آن جمله ی «من کنت مولاه فعلی مولاه» را سه بار تکرار فرمودند روز غدیر بود و حال اینکه معمولا سخنرانی حضرت کوتاه بوده است؛
تنها واقعه‌ای که هم برای اول آن آیه نازل شده (یا ایها الرسول بلغ...) و هم آخر آن (الیوم اکملت لکم دینکم...).
تنها مسأله‌ای که همه حاضرین مأمور شدند تبریک بگویند مسأله ولایت امیرالمؤمنین (صلوات الله علیه) بود.
تنها جایی که فورا ادبا و شعرا واقعه را به شعر و نظم در آورده و سرودند، مسأله غدیر بود که حسان ابن ثابت شعر سرود.
نهایتا آنکه در مسأله غدیر سه بیعت لسانی، عملی و قلبی صورت گرفته است، ولی با توجه به اهمیت منحصر به فرد این مساله، یک سوال اساسی مطرح می‌شود و آن اینکه چرا غدیری به این عظمت در غربت فرو رفت و حتی عده‌ای به انکار آن پرداختند؟
به تعبیر امام صادق (علیه السلام) «شگفتا که برای اثبات حق شخصی، دو نفر شاهد کافی است ولی در غدیر برای اثبات حق امیرالمومنین، ده هزار نفر شاهد کافی نبود.» [1]
مردمی که سال‌ها تحت تربیت رسول گرامی اسلام قرار گرفتند و حضرت زهرا (سلام الله علیها) به آنان فرمود: «شما کسانی هستید که خدا شما را برای ما اهل بیت برگزید و در وصف مجاهدت های آنها آیات الهی نازل شده است» [2]، چرا در غدیر کم آوردند؟ چرا غدیر از طرف مردم مورد بی‌مهری واقع شد؛ آنچنان که پیامبر (صلی الله علیه و آله) بیم داشتند که مردم پیام غدیر را نپذیرند و منکر آن شوند؟ مشکل اصلی کجا بود؟
پاسخ آن است که موضوع محوری غدیر، ولایت است؛ ولایت هم معنایی جز اطاعت از ولی خدا ندارد و اطاعت از ولی خدا هزینه بر است. لذا نوعا مردم حاضر به پرداخت چنین هزینه‌ای نیستند؛ همان طور که دلیل اصلی خیلی‌ها برای مخالفت با انبیاء، همین بود. می‌گفتند: «مگر تو که هستی که ما از تو اطاعت کنیم؟!». همین مشکل در غدیر پیش آمد و اکثریت به مخالفت پرداختند.
شاهد بر این مدعا آنکه بعد از اینکه پیامبر (صلی الله علیه و آله) ولایت امیرالمومنین (علیه السلام) را در غدیر اعلان کرد، شخصی به نام «حارث بن نعمان فهرى» اعتراض کرد و گفت: «یا رسول الله! تو از طرف پروردگارت به ما دستور دادى که به وحدانیت خداوند و رسالت تو شهادت دهیم، ما نیز پذیرفتیم. آن گاه به ما گفتى این احکام الهی است و ما قبول کردیم و این همه اطاعت از ما تو را کفایت نکرد تا دو بازوى پسر عمویت را کشیده و او را بر همه ما سرورى دادی؟ آیا این حرف که زدی از طرف خودت بود یا از طرف خدا؟
رسول الله قسم خورد که این حرف را از طرف خدا می‌زنم و من هیچ حرفی از طرف خودم نمی‌زنم. وقتی این حرف را از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) شنید، گفت : «خدایا اگر این حق و از جانب توست، براى ما سنگى از آسمان بباران و یا عذابى دردناک به ما بفرست». پس سنگى بر سر او فرود آمد و او را کشت و خدا این آیه را نازل کرد «سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ» [معارج/1]. [3]
اما ما در برابر این مخالفت‌ها و برای غربت‌زدایی غدیر چه وظیفه‌ای داریم؟
ما در واقع در غدیر دو «بَلِّغْ» داریم؛ یک «بَلِّغْ» که خداوند به رسولش فرمود: «بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْک» [مائده/67] یک بلغ هم از جانب پیامبر به امتش که فرمود: «ای امت من! تا قیامت پیامبر غدیر را به دیگران ابلاغ کنید»[4].
بنابراین هرچه با غدیر در غدیر مخالفت کردند، ما باید غدیر را قدردانی کرده و پرچم غدیر را مانند عاشورا آنچنان برافراشته کنیم که همه‌ی عالم با پیام غدیر آشنا شوند. الان غیر مسلمانان از ماه رمضان و عاشورای ما باخبرند، اما خیلی از مسلمانان حتی خبر ندارند غدیری وجود داشته است.
بعضی از کشورها، مراسم پرتاب گوجه به یکدیگر را در یک روز خاص جهانی کرده، آن را به همه اعلام می‌کنند، ولی ما در انتشار بزرگترین خبر عالم کوتاهی می‌کنیم.
یکی از کارهایی که سفارش شده در غدیر انجام دهیم، مهمانی دادن است. امیرالمومنین (علیه السلام) که خودش مبلغ غدیر است می‌فرماید: «هر کس مؤمنى را در غروب روز غدیر افطار دهد، مثل این است که یک میلیون پیامبر و صدّیق و شهید را افطار داده است... و من از سوى خداى متعال، ضامنم که از کفر و فقر، در امان باشد» [5].
کار دیگری که به انجام آن ترغیب کردند، قرض دادن است؛ حضرت فرمود «هرکس (در روز غدیر) برای برادرانش قرض بگیرد و به آنها کمک نماید، من از سوی خدا ضامنم که اگر زنده بماند، بدهی‌اش را بپردازد و اگر قبضِ روحش کند، خداوند، خود قرض او را بدهد» [6].
خلاصه آنکه اگر غدیر، عاشورایی برگزار شود می‌توان قدمی برای احیای امر امیرالمومنین (علیه السلام) برداشت.
به قلم : محمد صالحی
پی نوشت :
[1]. اثبات الهداه، شیخ حر عاملی، ج3، ص 142.
[2]. الاحتجاج، طبرسی، ج1، ص103.
[3]. شواهد التنزیل، حسکانی، ج2، ص381.
[4]. الاحتجاج، طبرسی، ج1، ص62.
[5]. مصباح المتهجد، طوسی، ج2، ص758.
[6]. همان.
راسخون : موضوع اصلی غدیر، ولایت است و این مساله آنقدر اهمیت دارد که در میان تمام مسائل اصلی و فرعی اسلام، چه اعتقادی و چه اخلاقی، تنها مسأله‌ای که در میان بیش از یکصد هزار نفر مطرح شد، مسأله طرح ولایت امیرالمؤمنین (علیه السلام) است؛
تنها مسأله‌ای که همه جمعیت حاضر، مأمور شدند به غائبین خبر دهند و برسانند؛
تنها مسأله‌ای که انجام حج آن سال برای بیان و برگزاری آن بود و مؤذن مأمور شد اعلام کند تا همه مردم با پیامبر اکرم عازم بیت الله شوند؛
تنها مسأله‌ای که در آن امر شد متقدمین برگردند و صبر کنند تا بازماندگان برسند؛
تنها سفری که رسول اکرم (صلی الله علیه و إله) تمام همسران و اقوام و بستگان خود را به همراه شان بردند برای بیان مسأله ولایت امیرالمؤمنین (علیه السلام) این سفر و مسأله غدیر بود.
تنها موردی که حضرت قبل از سخنرانی، از همه حضار اقرار گرفت؛
تنها باری که رسول اکرم بیش از سه ساعت سخنرانی فرموده و در آن جمله ی «من کنت مولاه فعلی مولاه» را سه بار تکرار فرمودند روز غدیر بود و حال اینکه معمولا سخنرانی حضرت کوتاه بوده است؛
تنها واقعه‌ای که هم برای اول آن آیه نازل شده (یا ایها الرسول بلغ...) و هم آخر آن (الیوم اکملت لکم دینکم...).
تنها مسأله‌ای که همه حاضرین مأمور شدند تبریک بگویند مسأله ولایت امیرالمؤمنین (صلوات الله علیه) بود.
تنها جایی که فورا ادبا و شعرا واقعه را به شعر و نظم در آورده و سرودند، مسأله غدیر بود که حسان ابن ثابت شعر سرود.
نهایتا آنکه در مسأله غدیر سه بیعت لسانی، عملی و قلبی صورت گرفته است، ولی با توجه به اهمیت منحصر به فرد این مساله، یک سوال اساسی مطرح می‌شود و آن اینکه چرا غدیری به این عظمت در غربت فرو رفت و حتی عده‌ای به انکار آن پرداختند؟
به تعبیر امام صادق (علیه السلام) «شگفتا که برای اثبات حق شخصی، دو نفر شاهد کافی است ولی در غدیر برای اثبات حق امیرالمومنین، ده هزار نفر شاهد کافی نبود.» [1]
مردمی که سال‌ها تحت تربیت رسول گرامی اسلام قرار گرفتند و حضرت زهرا (سلام الله علیها) به آنان فرمود: «شما کسانی هستید که خدا شما را برای ما اهل بیت برگزید و در وصف مجاهدت های آنها آیات الهی نازل شده است» [2]، چرا در غدیر کم آوردند؟ چرا غدیر از طرف مردم مورد بی‌مهری واقع شد؛ آنچنان که پیامبر (صلی الله علیه و آله) بیم داشتند که مردم پیام غدیر را نپذیرند و منکر آن شوند؟ مشکل اصلی کجا بود؟
پاسخ آن است که موضوع محوری غدیر، ولایت است؛ ولایت هم معنایی جز اطاعت از ولی خدا ندارد و اطاعت از ولی خدا هزینه بر است. لذا نوعا مردم حاضر به پرداخت چنین هزینه‌ای نیستند؛ همان طور که دلیل اصلی خیلی‌ها برای مخالفت با انبیاء، همین بود. می‌گفتند: «مگر تو که هستی که ما از تو اطاعت کنیم؟!». همین مشکل در غدیر پیش آمد و اکثریت به مخالفت پرداختند.
شاهد بر این مدعا آنکه بعد از اینکه پیامبر (صلی الله علیه و آله) ولایت امیرالمومنین (علیه السلام) را در غدیر اعلان کرد، شخصی به نام «حارث بن نعمان فهرى» اعتراض کرد و گفت: «یا رسول الله! تو از طرف پروردگارت به ما دستور دادى که به وحدانیت خداوند و رسالت تو شهادت دهیم، ما نیز پذیرفتیم. آن گاه به ما گفتى این احکام الهی است و ما قبول کردیم و این همه اطاعت از ما تو را کفایت نکرد تا دو بازوى پسر عمویت را کشیده و او را بر همه ما سرورى دادی؟ آیا این حرف که زدی از طرف خودت بود یا از طرف خدا؟
رسول الله قسم خورد که این حرف را از طرف خدا می‌زنم و من هیچ حرفی از طرف خودم نمی‌زنم. وقتی این حرف را از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) شنید، گفت : «خدایا اگر این حق و از جانب توست، براى ما سنگى از آسمان بباران و یا عذابى دردناک به ما بفرست». پس سنگى بر سر او فرود آمد و او را کشت و خدا این آیه را نازل کرد «سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ» [معارج/1]. [3]
اما ما در برابر این مخالفت‌ها و برای غربت‌زدایی غدیر چه وظیفه‌ای داریم؟
ما در واقع در غدیر دو «بَلِّغْ» داریم؛ یک «بَلِّغْ» که خداوند به رسولش فرمود: «بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْک» [مائده/67] یک بلغ هم از جانب پیامبر به امتش که فرمود: «ای امت من! تا قیامت پیامبر غدیر را به دیگران ابلاغ کنید»[4].
بنابراین هرچه با غدیر در غدیر مخالفت کردند، ما باید غدیر را قدردانی کرده و پرچم غدیر را مانند عاشورا آنچنان برافراشته کنیم که همه‌ی عالم با پیام غدیر آشنا شوند. الان غیر مسلمانان از ماه رمضان و عاشورای ما باخبرند، اما خیلی از مسلمانان حتی خبر ندارند غدیری وجود داشته است.
بعضی از کشورها، مراسم پرتاب گوجه به یکدیگر را در یک روز خاص جهانی کرده، آن را به همه اعلام می‌کنند، ولی ما در انتشار بزرگترین خبر عالم کوتاهی می‌کنیم.
یکی از کارهایی که سفارش شده در غدیر انجام دهیم، مهمانی دادن است. امیرالمومنین (علیه السلام) که خودش مبلغ غدیر است می‌فرماید: «هر کس مؤمنى را در غروب روز غدیر افطار دهد، مثل این است که یک میلیون پیامبر و صدّیق و شهید را افطار داده است... و من از سوى خداى متعال، ضامنم که از کفر و فقر، در امان باشد» [5].
کار دیگری که به انجام آن ترغیب کردند، قرض دادن است؛ حضرت فرمود «هرکس (در روز غدیر) برای برادرانش قرض بگیرد و به آنها کمک نماید، من از سوی خدا ضامنم که اگر زنده بماند، بدهی‌اش را بپردازد و اگر قبضِ روحش کند، خداوند، خود قرض او را بدهد» [6].
خلاصه آنکه اگر غدیر، عاشورایی برگزار شود می‌توان قدمی برای احیای امر امیرالمومنین (علیه السلام) برداشت.
به قلم : محمد صالحی
پی نوشت :
[1]. اثبات الهداه، شیخ حر عاملی، ج3، ص 142.
[2]. الاحتجاج، طبرسی، ج1، ص103.
[3]. شواهد التنزیل، حسکانی، ج2، ص381.
[4]. الاحتجاج، طبرسی، ج1، ص62.
[5]. مصباح المتهجد، طوسی، ج2، ص758.
[6]. همان.
مطلب مرتبط :
دانستنی هایی درباره عید سعید غدیر خم
رد شبهات در مورد عید غدیر خم
اوصاف غدیرخم در روایات
