کتاب «عرفان قرآنی» نوشته محمد جواد رودگر توسط انتشارت امیرکبیر منتشر شده است.
محمدجواد رودگر متولد 1342، دارای تحصیلات حوزوی و دانشگاهی و نیز دکترای عرفان اسلامی است. ایشان عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشهی اسلامی، و رتبهی دانشیاری دارد. از وی تاکنون بیش از 27 اثر علمی بصورت کتاب و نیز دهها مقاله علمی – پژوهشی، علمی – ترویجی و علمی – تخصصی در مجلات معتبر علمی چاپ و نشر یافته است. از جمله کتابهای منتشره عبارتند از: فیلسوف فطرت، صحیفه عرفان (در دوازده دفتر)، سیر و سلوک (ترجمه و شرح رساله الولایه میرزا احمد آشتیانی)، سیر و سلوک در قرآن، همگرایی عقل و عشق در نهضت حسینی، آفتاب احیاگران، سپیده و سعادت، عرفان عاشورایی و . . .
نگارنده در مقدمهی کتاب عرفان را چنین تعریف میکند:
عرفان جوشیده از درون انسان و جاذبههای فطری و کشمکش و کوششهای باطنی است که پایگاه اصلی و قرارگاه محوری آن فطرت توحیدی و سرشت الهی انسان است و عارف کسی است که به فطرت عشق و عشق فطری لبیک گفته و با جان خود عهد و پیمان بسته تا او را به جانان برساند .
این کتاب 4 فصل دارد.
عرفان در قرآن، مبادی و مبانی سیر و سلوک در قرآن، منزلت قلب در معرفت شناسی عرفانی و معنویت گرایی در قرآن چهار عناوین اصلی هستند که نگارنده در این کتاب به بررسی آنها پرداخته است.
رودگر در بخش عرفان در قرآن بحث خود را با طرح این سؤال آغاز میکند که آیا عرفان، در قرآن آموزهها و گزارههای وحیانی دارد یا نه؟ به بیان دیگر، عرفان اسلامی، اسلامی است یا به تدریج اسلامی شده است؟ و بعد در پاسخ به این سؤالات میگوید: هرچه عارفان در حوزههای عرفان نظری و عملی گفتند، عین اسلام است و هیچ تضاد، تعارض و خبط و خطایی در نسبت عرفان با اسلامی وجود ندارد؛ و اسلام به عرفان تحدید شد و به تعبیر امروزی، تحویل گرایانه و فروکاهشانه اسلام را محدود به عرفان کردند و ابعاد و ساحتهای دیگر اسلام را ندیدند و همهی آیات قرآن و احادیث را با تفسیر و تأویل به بعد عرفانی و باطن گرایی، محدود و منحصر ساختند . . .
در بخش دوم نویسنده هشت عامل؛ ضرورت خودشناسی، عقلانیت و اعتدال در سیر و سلوک قرآنی، شریعت گرایی در سیر و سلوک قرآنی، انسان و شدن، عبودیت گرایی، ولایت محوری، سلوک زندگی ساز و داشتن شرایط سیر و سلوک را جز مبادی و مبانی سیر و سلوک در قرآن میداند.
وی ضرورت خودشناسی و خودسازی را یک امر عقلانی و برهانی میداند و معتقد است تا انسان به چیستی و کیستی خویش راه نیابد و نسبت و رابطهاش را با عالم وجود و مبدأ عالم ادراک و اشراق ننماید نمیتواند در جاذبه کمال لقاءالله قرار گیرد. رودگر همچنین در ادامه یکی از مبادی مهم سلوک قرآنی را عقل پذیر بودن و دارای ویژگی عقلانیت و خردگرایی میداند که در پرتو وحی مبنای صیرورت و سلوک الی الله مییابد و میگوید که عقل خود دارای مراتب و درجاتی است که در مراحل مختلف تعالی مییابد و . . .
در بخش سوم نگارنده به جایگاه قلب در معرفت شناسی میپردازد و میگوید: معرفت عرفانی نوعی شناخت و آگاهی است که از قلب سرچشمه گرفته و قلب قرارگاه مرکزی و منبع اصلی آن خواهد بود که ابزار معرفت عرفانی نیز تزکیهی نفس و تصفیهی روح است و با مکانیسم سیر و سلوک عملی تحقق پذیر است، لذا معرفتی ذوقی، علمی باطنی و آگاهی مبتنی بر کشف و شهود است که قلب محل و مرکز آن خواهد بود.
نویسنده در ادامهی بحث به عناوینی همچون؛ قلب و مراحل معرفت عرفانی، مکانیزم معرفت عرفانی، عوامل و موانع معرفت عرفانی، منزلت قلب در عرفان و اقسام و ویژگیها و کارکردهای معرفتی آن میپردازد و در پایان چنین نتیجه گیری میکند که: قلب محور معرفت عرفانی و قرارگاه مرکزی حقایق معرفتی در عرفان است، قلب است که جایگاه تجربههای معنوی – معرفتی و منزلگاه کشف و شهود است، لذا در عرفان قلب دارای ساحتهای ظاهری – باطنی و ملکی – ملکوتی است و صاحب دو گوش و چشم است که به دنیا و آخرت و شهادت و غیبت مینگرد . . .
بخش آخر به معنویت گرایی در قرآن اختصاص دارد و مؤلف به مبانی معنویت در قرآن، مؤلفههای معنویت گرایی و کارکردهای آن پرداخته است و سخن خود را این چنین به پایان میبرد: معنویت در قرآن بر اصول فطرت، غیب، روح الهی و شریعت قرار گرفته و از عقلانیت، معرفت و عبودیت تغذیه میکند. معنویتی که قرآن نشان میدهد دارای محدودهی وسیع و قلمرو جامع و کامل است و سرچشمهی زندگی سعادتمند و ریشهی فرهنگ و تمدن الهی – انسانی است و معنا دهنده به همهی ابعاد عبادی – اجتماعی و حیات فردی و جمعی است.
انتشارات امیرکبیر این کتاب را در 114 صفحه با قیمت 1650 تومان منتشر کرده است.
/2759/
