به بهانهء درگذشت استاد همایون خرم

او در اوج آسمان است

حالا به جز یکی دو نفر، همهء شاگردان خلف استاد ابوالحسن صبا موسیقی ایران را ترک کردند، شاگردانی که از میان آنها بی‌شک همایون خرم از مهم ترین‌هایشان بود. آهنگ‌ساز ، نوازنده، ردیف دان و به ویژه تصنیف ساز برجسته‌ای که خاص و عام قطعاتش را از بر دارند و زمزمه می‌کنند.
جمعه، 29 دی 1391
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
او در اوج آسمان است

حالا به جز یکی دو نفر، همهء شاگردان خلف استاد ابوالحسن صبا موسیقی ایران را ترک کردند، شاگردانی که از میان آنها بی‌شک همایون خرم از مهم ترین‌هایشان بود. آهنگ‌ساز ، نوازنده، ردیف دان و به ویژه تصنیف ساز برجسته‌ای که خاص و عام قطعاتش را از بر دارند و زمزمه می‌کنند.

اشک من هویدا شد
دیده ام چو دریا شد
در میان اشک من
چهرهء تو پیدا شد....

استاد همایون خرم که واژه "مرحوم" برای او واژه‌ای بسیار ناکارآمد است در زمرهء روشنفکرترین اساتید موسیقی ایران به معنای واقعی‌اش بود. او با وجود اشراف کامل به جایگاه سفت و استوار خود در موسیقی ایران به خصوص موسیقی ملی ایران، هرگز دچار خودبزرگ‌بینی، نخوت و ژست‌ گرفتن‌های بیهوده به ویژه برای جوان‌ها نشد. اتفاقا برعکس همیشه دغدغه‌اش به روز کردن آثار، حضور در جمع‌های موسیقی و نگذاشتن سدهای بیهوده جلوی پای هنرجویانش بود. مهندس خرم تا همین اواخر دست از تربیت هنرجویانش برنداشت و برای او بالا رفتن سن تنها اتفاقی فیزیکی بود و نه بیشتر. آنها که او را خوب می‌شناسند می‌دانند که سرزندگی و طراوت درونی ایشان هرگز چیزی کمتر از یک جوان نداشت.
 
چند سال است که نشنیده‌اید کسی با قوت همایون خرم تصنیف‌سازی کند و قطعاتی که او دهه‌ها قبل نوشته است، همچنان در داخل و خارج از ایران بارها و بارها بازخوانی شود؟ چند آهنگ‌ساز قدیمی موسیقی ایرانی را می‌شناسید که قطعاتشان را گروه‌های جوان اجرا کنند و با تلفیق‌های مختلف روی سن ببرند و از همهء اینها آهنگ‌ساز باخبر و در عین حال راضی باشد؟

به جز هنر نواختن شیرین ویلون، هنر تصنیف‌سازی مهم‌ترین دستاورد هنری ایشان طی سال‌های فعالیتشان بود. هنری بسیار دشوار که ذوق و تکنیک را توامان می‌طلبد اما از آن مهم‌تر آشنایی با سلیقهء غایی شنیداری مخاطب ایرانی است که کار هرکسی نبود و نیست. اینکه شما قطعه‌ای بسازید که نسل‌ به نسل منتقل شود، خاطره‌سازی کند، اجرا شود و خاصیت نامیرایی پیدا کند. از میان شاگردان استاد صبا به غیر از مرحوم تجویدی که دوست و همکار جناب خرم بود دیگر کسی نتوانست تصنیف‌هایی ماندگار همچون " تو ای پری کجایی"، "غوغای ستارگان"،"ساغرم شکست ای ساقی"، "رسوای زمانه"، "اشک من هویدا شد"،" پیک سحری"، " تنها ماندم" و ده‌ها قطعهء ناب دیگر را بسازد.

 آخرین باری که استاد را دیدم و با ایشان گفتگو کردم سال 89 و به بهانهء انتشار کتاب خاطراتشان -"غوغای ستارگان"- بود. یادم می‌آید استاد خرم  با آن لب پرخنده و میهمان‌نوازی گرم و گیرایشان از ناهماهنگی‌هایی که توسط ناشر برای این کتاب پیش آمده بود دلخور بودند به خصوص از عکس روی جلد و قیمت بالای کتاب. عکس را از این جهت نمی‌پسندیدند که اعتقاد داشتند: "من همیشه در حال خندیدن هستم و برای کسی ژست نمی‌گیرم در حالیکه این عکس مرا اخمو و پرتبختر نشان می‌دهد"! نگرانی‌شان از بابت قیمت هم این بود که بیشتر دلشان می‌خواست تعداد مخاطبین بیشتری به جمع خوانندگان این کتاب اضافه شود. آنقدر برایشان این ماجرای مخاطب مهم بود که از من خواستند تا به دفتر مرکزی انتشارات در میدان فاطمی بروم و بدون اینکه بگویم از طرف استاد آمده‌ام، پرس و جو کنم برای آمار فروش کتاب. با این حال واقعا هزارمرتبه خدارا شکر که به همت شاگرد وفادار ایشان، آقای "علی وکیلی" و گفتگوهای چندین و چندساعته‌شان با مرحوم خرم و پیاده کردن آنها، این کتاب الان در دست ماست. تا بخش مهمی از خاطرات موسیقی ایران در این کتاب مانا شود. شانسی که بسیاری از استادان موسیقی ایران نداشتند و بدون بازگو کردن انبوه خاطرات ارزشمند موسیقی ایرانی، دار فانی را وداع گفتند.

چه خوب می‌شود اگر مسئولان با کمی واقع‌گرایی، خودشان تیم‌های مستندسازی و ضبط خاطرات استادان موسیقی ایران را نزد ایشان می‌فرستادند و حاصل کار را منتشر می‌کردند تا هم هنرجویان و علاقمندان موسیقی در زمان حیات این اساتید از خاطرات آنها نهایت استفاده و لذت را ببرند و هم شناخت بیشتر و بهتری از این طریق از سیر دشوار موسیقی ایرانی پیدا کنند.
به هر حال شنیده‌ام که به زودی قرار است فیلم مستندی درباره ایشان که سال‌هاست دارد روی آن کار می‌شود آماده شود و از سویی دیگر کتاب "ردیف دوم" ( راست کوک) هم که شامل تعدادی از پیش درآمدها، چهارمضراب‌ها و ِرنگ‌هاست در حال آماده‌سازی و چاپ است. بی‌شک استاد خرم  جز قطعات جاودانه‌اش، برای ما یادگارهای بسیار زیاد دیگری هم برجای گذاشته‌اند که حالا حالاها موسیقی‌ ایران می‌تواند از آنها تغذیه کند و به زندگی پربار یکی از بزرگترین استادان موسیقی ایران ببالد.

سمیه قاضی زاده

/7432/
 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران