سیل شن و ماسه مزارع و نخلستان‌ها را دربرگرفته است، مشکلات تنفسی سلامتی کودکان را تهدید می‌کند، نخل‌ها در ریگان و فهرج شهرستان بم یکی پس از دیگری در سکوتی غمگین مرگ تدریجی را سپری می‌کنند، طوفان و شن‌های روان زندگی را طاقت فرسا کرده و با افزایش پدیده مهاجرت روستا نیز در حال از بین رفتن است.
به گزارش راسخون به نقل از ایسنا، منطقه کویر، با تداوم خشکسالی‌ها در استان کرمان و همچنین از بین رفتن پوشش گیاهی و جنگل‌ها، تعداد زیادی از روستاهای شرقی استان کرمان در معرض شن‌های روان قرار دارند و بیشترین خسارت از طوفان‌های شن را متحمل می‌شوند.
یکی از اهالی ریگان که خانه و زندگی اش را ترک کرده و به کرمان مهاجرت کرده است، در این باره به ایسنا می‌گوید: دغدغه روستاییان و کشاورزان در کنار خشکسالی هجوم شن‌های روان است، بطوری که در سرما و گرما پس از طوفان شن، در خانه‌ها زیر خروارها شن بسته می‌شود و مردم مجبور هستند از پنجره‌ها رفت و آمد کنند.
"حسین آبادی"، می‌افزاید: شهرستان ریگان بنا به آنچه که اسمش پیداست در مکانی قرار گرفته که مملو از کانون‌های شن و بیابان است، به همین دلیل با بروز تند باد به سادگی طوفان شن ایجاد می‌شود، با وزش کوچک‌ترین نسیم و یا طوفان به دلیل شن گرفتگی، درهای منازل روستاییان بسته می‌شود و ساکنان ناچار از پنجره منزل خود بیرون می‌روند.
وی می‌گوید: هر چند دلمان برای روستا پر می‌کشد، اما مطمئنم تعداد زیادی از اهالی در حال کوچ کردن هستند چرا که تحمل ادامه زندگی در این شرایط سخت برایمان غیرممکن است.
وی با بیان اینکه شن‌های روان، باغات نخیلات را از دستمان گرفته است، ادامه می‌دهد: تمام نخل‌هایم که بالای 20 سال سن داشتند، زیر شن‌های روان فرو رفتند و تمام زحمت چندین ساله‌ام از بین رفت، در حالی‌که ریگان یکی از قطب‌های مهم تولید خرما، مرکبات و انار محسوب می‌شود.
حسین آبادی می‌گوید: هر ماه تقریبا 20 کمپرسی شن را از نخلستان‌ها خارج می‌کردیم، این در حالی بود که در تابستان شن‌های داغ باعث تاول زدن پاها و دست‌هایمان می‌شد.
این شهروند ریگانی می‌افزاید: هجوم شن‌های روان به مزارع به خصوص نخلستان‌های این مناطق خسارت‌های هنگفتی به کشاورزان وارد کرده، بطوری که در برخی نخلستان‌ها سالانه باید ده‌ها کامیون شن را از نخلستان‌ها خارج کنیم و این کار باید به صورت مداوم انجام شود.
وی می‌گوید: شن گرفتگی معابر روستایی و جاده‌ها و به خصوص راه‌های روستایی نیز مشکلات متعددی برای مردم ایجاد کرده است، شن گرفتگی کانال‌های کشاورزی و قنوات و جوب‌های سنتی آبیاری نیز از دیگر مشکلات مردم است و رفع این مشکلات و هزینه‌هایی که صرف آنها می‌شود، به کار روزمره مردم تبدیل شده است.
حسین آبادی می‌گوید: با توجه به مشکلاتی که طوفان شن برای مردم ایجاد می‌کند و تشدید آن طی ماه‌های اخیر انتظار می‌رود با اختصاص بودجه مناسب در راستای توسعه جنگل‌های کهور و دست کاشت شرق کرمان شرایط لازم برای جلوگیری از این تهدید مهیا شود.
اواخر شهریور ماه 91 ماه بود که "محمد برزنگ" فرماندار وقت ریگان در گفت و گو با ایسنا این مژده را داد که دیگر هجوم شن‌های روان، مردم ریگان را رنج نمی‌دهد.
به گفته وی، بزرگترین طرح 5 ساله بیابان‌زدایی کشور با اعتبار 11 میلیون دلار در شهرستان ریگان در قالب طرح بین‌المللی «جف» (طرح تسهیلات جهانی محیط زیست) با موفقیت در حال انجام بود که با پایان یافتن آن، دیگر هجوم شن‌های روان، مردم این منطقه را رنج نمی‌دهد.
و اما "مجید اعتمادی"، فرماندار کنونی ریگان در خصوص این طرح به ایسنا می‌گوید: در شهرستان‌های شرقی کرمان، مردم با مشکلات ناشی از طوفان شن و شن‌های روان دست و پنجه نرم می‌کنند، این درحالیست که انجام سیاست‌های بیابان‌زایی از ضروری‌ترین نیازهای ساکنان این مناطق است.
وی ادامه می‌دهد: طرح بزرگ جف که برای نخستین بار در ایران در ریگان و خراسان جنوبی انجام خواهد شد، طرحی بین‌المللی است با تلاش منابع طبیعی و سازمان فائو که 85 درصد اعتبار آن از طریق جمهوری اسلامی ایران و بقیه از طریق فائو تامین می‌شود و تعدادی از روستاها از هجوم شن‌های روان در امان می‌مانند.
اعتمادی می‌گوید: با توجه به این که این طرح هم اکنون در ریگان در حال اجراست، روند اجرایی خوبی را در این شهرستان تاکنون داشته است و قبلاً نیز تعدادی از روستاهای شهرستان ریگان در بخش گنبکی در محاصره شن بودند که با اقدامات منابع طبیعی اکنون این روستاها احیاء و قطب تولید بهترین محصولات به‌ویژه مرکبات هستند.
فرماندار شهرستان ریگان ابراز امیدواری می‌کند با اجرای بزرگترین پروژه نهالکاری کشور به نام جف در اطراف ریگان و 80 روستای دیگر توسط منابع طبیعی و سازمان فائو روستاها مجدداً احیاء شوند.
وی می افزاید: متاسفانه اما در حال حاضر باغ‌هایی با سن 50 تا 60 سال که اکنون بهترین زمان ثمردهی آنها است، در شن فرو رفته‌اند، چرا که با توجه به موقعیت جغرافیایی با خشکسالی‌های پیاپی مواجه شده و جنگل‌های اطراف این شهرستان خشکیده و شن‌های روان همانند سیلی به روستاها هجوم آوردند و اگر در این زمینه هیچ اقدامی انجام نشود، خیلی از روستاها در زیر شن‌های روان دفن و خالی از سکنه می‌شوند و از این رو باید سیاست‌های تثبیت شن‌های روان با جدیت بیشتر در این مناطق دنبال شود.
اعتمادی می‌گوید: تنها عامل جلوگیری از بیابان‌زایی در شرق کرمان جنگل‌های انبوه کهور در حاشیه کویر است که به صورت طبیعی برای نگهبانی از کویر لوت روییده‌اند، اما این نعمت خدادادی با مشکلاتی از جمله خشکسالی مواجه شده است.
وی ادامه می‌دهد: شهرستان ریگان با قرار گرفتن بر روی کمر بند خشک جهان با بارش نزولات آسمانی به میزان کمتر از یک چهارم متوسط جهانی مواجه است و به همین دلیل خشکسالی‌هایی 14 سال اخیر در این شهرستان جنگل‌ها و پوشش گیاهی را در معرض تخریب قرار داده است، به طوری‌که در این شهرستان 473 هزار و 284 هکتار بیابان وجود دارد که از این مقدار 109 هزار و 895 هکتار جزء کانون‌های بحرانی با اولویت یک محسوب می‌شود.
سیل شن‌های روان زندگی را برای مردم ریگان طاقت فرسا کرده است، اما مردم جنوب صبورانه زندگی می‌کنند و تنها یک امید دارند و آن اینکه با اجرای هر چه سریعتر طرح‌های بیابان‌زدایی از میزان خسارت ناشی از طوفان‌های شرق استان کرمان کاسته شود.
گزارش از: فرزانه لشکری،
/111/
