قدرت تأثیرگذاری بر افکار عمومی و تصمیمات اجتماعی قدرتی است که خاص رسانهها است.
خبررسانی و اطلاعرسانی یکی از کارکردهای اصلی رسانهها است و این کارکرد در کنار دو کارکرد دیگر شامل آموزش و سرگرمی یک رکن اساسی کار وسایل ارتباط جمعی را شکل میدهد.
رسانه به عنوان واسطه بین مردم، واقعیتها و رویدادها بایستی آینه وفادار رخدادهای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و غیره باشد. خبرنگار به عنوان چشم بیدار و هوشیار جامعه در دستیابی به حقایق و واقعیتها رسالتی بس خطیر بر عهده دارد و کانون این اهمیت، صداقت و قابل اعتماد بودن خبرنگار و رسانه است. زیرا حق مردم در دستیابی به اطلاعات سازنده و مفید نخستین اصل بینالمللی اخلاق حرفهای در خبرنگاری است.
بر اساس این اصل حرفهای مردم و افراد حق دارند تصویری واقعی از جهان بیرونی را از طریق دستیابی به اطلاعات صحیح و جامع در اختیار داشته و علاوه بر این بتوانند آرای خود را با استفاده از رسانههای گوناگون فرهنگی و ارتباطاتی به طور آزادنه اعلام و ابراز نمایند، اگر مردم نسبت به پدیدهها و موضوعات آگاهی و اطلاع نداشته باشند نسبت به آن قدرت انتخاب نخواهند داشت و بلکه در برابر آن موضع خواهند گرفت1.
خبرنگار و رسانه در حقیقت امانتدار مردم در دستیابی به اطلاعات هستند و باید این امانت را به خوبی ادا کنند. حق مردم در جامعه اسلامی بر رسانهها این است که از اخبار مفید، لازم و منطبق با مصالح جامعه برخوردار باشند.
اقتضای امانتداری صحیح، نگهداری امانت به صورت دست نخورده و سالم است. دست بردن در اخبار با هدف تغییر محتوا و ماهیت آن به نوعی خیانت در امانت است که اسلام از آن نهی کرده است. بارزترین وظیفه خبرنگار این است که با رعایت حق مردم برای دستیابی به اطلاعات معتبر و درست، شرافت حرفهای خود را در خدمت واقعیت عینی قرار دهد. به نحوی که واقعیتها وجداناً با محتوای اصلی خود انعکاس یافته و بدون ایجاد تحریف، نشان دهنده ارتباطات اساسی باشد.
این امر با رشد صحیح قابلیتهای خلاق خبرنگار متحقق میگردد به طوری که مواد خام خبری مناسب در اختیار مردم قرار گرفته تا آنان را در طراحی تصویری صحیح و همه جانبه از جهان یاری رساند2.
در راستای اهداف مذکور؛ رسانه و خبرنگار در برخورد با مردم و مخاطبان بایستی رعایت جنبههای ادب و احترام را داشته باشد و هیچ گاه زبان به کلام سبک و زشت نگشاید، نه تنها ارتباط گر مسلمان باید همواره با رعایت ادب اجتماعی با مخاطبان برخورد نماید بلکه به طریق اولی هیچ گاه نباید آبروی کسی را به صرف یک اتهام که هنوز اثبات نگردیده بر زمین ریزد3.
باید همواره تأکید نمود رسالت اصلی خبرنگار و رسانه یعنی انعکاس مسائل و واقعیتهای اجتماع و تلاش برای بهبود اوضاع جامعه و کمک به توسعه اجتماعی با در نظر گرفتن مصالح و منافع جامعه است.
سید احمد سجادی
پینوشتها:
1) نوردنسترنگ، کارل، اخلاق حرفهای جنبههای پنهان و آشکار، مجتبی صفوی، رسانه، شماره 3، پاییز 1374
2) شکرخواه، یونس، خبر، تهران، مرکز گسترش آموزش رسانهها، 1374
3) شیخ، مغیث الدین، چارچوب اسلامی اخلاق رسانهای مسایل چالشها، رسانه، شماره 3، پاییز 1375
