پوکي سر زده مي آيد، براي استخوانهايتان سرمايه گذاري کنيد

نقش کلسيم در بدن

کلسيم مهم ترين ماده معدني در هر گروه صنعتي است که به ميزان زيادي در بافت هاي عضلاني و اسکلتي وجود دارد. نمک هاي کلسيم مسئول سفتي و مقاومت استخوان هاي بدن هستند. همچنين در تشکيل بافت هاي غضروفي و دنداني نقش عمده اي دارند. کلسيم به همراه منيزيم از عمده ترين يون هاي موثر در عملکرد عضلاني است. همچنين در انتقال پيام هاي عصبي در سلول هاي عصبي، انعقاد خون و پايداري غشاء سلولي نقش عمده اي دارد. کلسيم بخصوص همراه ويتامين3 D نقش موثري در پيشگيري و درمان استئوپورز (پوکي استخوان) در افراد مسن دارد. ساخت ويتامين D توسط پوست با افزايش سن کاهش مي يابد و در نتيجه جذب کلسيم دچار اختلال مي شود. مطالعات مختلف نشان داده که مصرف کلسيم به همراه ويتامين 3 D سبب افزايش جذب کلسيم از روده ها و افزايش تراکم استخوان ها مي شود. کلسيم در بسياري از غذاها موجود است و به دست آوردن مقادير کافي آن بسيار مهم است؛ زيرا بدن انسان قادر به ساخت آن نمي باشد. حتي زماني که شما رشد نموده و بالغ شديد، دريافت کلسيم به مقدار کافي بسيار مهم است زيرا هر روز مقاديري از کلسيم از طريق پوست، ناخن، مو، تعريق و نيز ادرار و مدفوع از بدن خارج مي شود. اين مقادير از دست رفته کلسيم بايد از طريق رژيم غذايي جايگزين شود.

پوکي استخوان (استئوپورز)

پوکي استخوان (استئوپورز) بيماري است که با تخريب بافت استخواني مشخص مي شود و شکنندگي استخوان ها را بيشتر مي کند. شايع ترين استخوانهاي درگير؛ استخوان ساعد، گردن، استخوان ران و مهره ها هستند. بعد از دهه سوم عمر، بافت استخواني بتدريج تحليل مي رود و در واقع گذشت عمر مهم ترين علت پوکي استخوان اوليه است. پوکي استخوان هم مردان و هم زنان را درگير مي کند ولي درگيري خانم ها بخصوص پس از يائسگي بيشتر از آقايان است. پوکي استخوان ثانويه مي تواند ناشي از برخي بيماري ها و يا ناشي از مصرف برخي داروهاي کورتوني باشد. در افراد جوان نيز در اثر تحرک کم احتمال بروز پوکي استخوان وجود دارد. عواملي مانند سيگار کشيدن، مصرف زياد مشروبات الکلي، تحرک کم، لاغري، يائسگي زودرس و سابقه خانوادگي، به عنوان فاکتورهاي خطر در اين بيماري شناسايي شده اند. تا زماني که شکستگي رخ نداده، معمولا علامتي از بيماري ديده نمي شود. حتي گفته مي شود نيمي از شکستگي هايي که در اثر پوکي استخوان در مهره ها رخ مي دهد، بدون علامتند. پوکي استخوان بيماري خاموش ناميده مي شود زيرا هيچ علامتي ندارد. افراد متوجه پوکي استخوان خود نخواهند شد تا آن زمان که فشار، افتادن و يا ضربه باعث شکستگي استخوان شود.

پيشگيري

مهمترين نحوه برخورد با پوکي استخوان پيشگيري از آن است. چون وقتي بيماري بوجود آيد و توده استخواني کم شد، درمان آن مشکل است.
اقدامات زير نقش مهمي در جلوگيري از پوکي استخوان دارند: ورزش و دريافت ميزان کافي کلسيم در زمان رشد، پرهيز از مصرف سيگار و مشروبات الکلي، مصرف غذاهاي حاوي کلسيم و ويتامين D، مصرف داروهايي که باعث افزايش تراکم استخوان ها مي شوند، مصرف داروهاي حاوي کلسيم به علاوه ويتامين ها. کلسيم باعث افزايش اثر هورمون استروژن و کلسي تونين بر استخوان مي شود. مصرف کلسيم به همراه ويتامين 3 D خطر شکستگي را در افراد مسن به ميزان قابل توجهي کم کرده است.

درمان

1- در صورت بروز شکستگي، درمان آن توسط ارتوپدي و براي کاهش درد، فيزيوتراپي لازم است.
2- تمامي مواردي که در قسمت پيشگيري گفته شد، از جمله تجويز داروهاي پيشگيري کننده (مانند کلسيم و ويتامين 3 D) در درمان پوکي استخوان نيز بايد استفاده شود تا از تحليل بيشتر استخوان جلوگيري شود.
3- در خانم هاي يائسه علاوه بر درمان هاي فوق، درمان هورموني زير نظر متخصص مفيد است.
راهنماي تغذيه اعلام کرده است که خانم ها بايد از: غذاهاي مختلف استفاده کنند، براي حبوبات، نان و ساير فراورده هاي غلات، گياهان و ميوه ها اهميت بيشتري قائل شوند، مواد لبني کم چرب، گوشت کمتر، و غذاهايي که داراي چربي پايين و يا بدون چربي هستند را انتخاب کنند، وزن بدنشان را هميشه ثابت و پايين نگه دارند و حرکات ورزشي انجام دهند و با شيوه صحيح تغذيه آشنا شوند.
مصرف الکل را قطع نمايند و همچنين نمک، کافئين و نوشابه هاي گازدار را در رژيم غذايي خود محدود کنند. سازمان بهداشت و سلامت کانادا به همراه سازمان مجاز مواد غذايي امريکا، مجمعي به نام مرجع رژيم غذايي را تشکيل دادند. پژوهش هاي اين انجمن بر روي مصرف مواد غذايي ديرينه و بيماري هاي ايجاد شده از طريق اين نوع عادات غذايي مثل بيماري هاي مزمن نظير پوکي استخوان بود.
ورزش هاي زير را براي کاهش خطر بروز پوکي استخوان انجام دهيد:
- روي دو پنجه پا بايستيد، بدنتان را صاف نگه داريد، يک دست را تا حد امکان بالا برده، سپس دست دوم را بالا ببريد، اين حرکت را 20 مرتبه تکرار کنيد.
- به پشت دراز بکشيد، نفس عميق بکشيد و دستتان را به تناوب در کنار سرتان بالا برده بکشيد، سعي کنيد همه بدنتان را تا حد امکان بکشيد و براي مدت 5 تا 10 ثانيه در اين حالت باقي بمانيد. اين حرکت را 20 مرتبه تکرار کنيد.
- به جلو دراز بکشيد، دو عدد بالش کوچک زير شکمتان قرار دهيد، دست چپ و پاي راست را همزمان بالا ببريد، سپس دست راست و پاي چپ تان را بالا ببريد. اين حرکت را 20 مرتبه تکرار کنيد.
منبع: ماهنامه دنياي سلامت شماره ي 29
/س