چين و چروک خداحافظ!

مقدمه:

امروزه در کشورهاي اروپايي از ترکيبات تزريقي متعددي جهت رفع چروک يا افزايش حجم اعضاي بدن استفاده مي شود که متأسفانه در جامعه ما اطلاعات محدودي در اين باره وجود دارد. به اختصار بايد گفت که اين نوع ترکيبات به دو دسته کلي تقسيم مي شوند:
ترکيبات فلج کننده (بوتاکس) که با فلج کردن عضلات پيشاني يا دور چشم، اسپاسم آن ناحيه را رفع مي کنند و مانع از انقباض عضلات مي شوند، بنابراين باعث رفع چروک و گاه بالا بردن ابروها مي شوند و طول اثرشان بين 3 تا 6 ماه مي باشد. ترکيبات پر کننده (ژل ها) که با پر کردن شيارها باعث پر شدن چروک ها، رفع لاغري دست و صورت، گودي زير چشم ها، افزايش حجم لب، گونه، چانه و نيز اندام مي شوند و اين ترکيبات حتي براي پر کردن فرورفتگي هاي ضايعاتي چون سالک و ... و نيز تغييرات محدود در حالت بيني کاربرد دارند. ترکيبات پر کننده به دو نوع موقت و دائم تقسيم مي شوند. ژل ها ترکيباتي هستند که چروک هاي عميق و گودي ها را پر کرده و از آن ها براي برجسته کردن گونه و لب استفاده مي شود. اثرشان بين 6 ماه تا 6 سال مي باشد. بوتاکس به ترکيباتي گفته مي شود که با ضعيف کردن عضلات ناحيه پيشاني و کنار چشم، باعث صاف شدن موقت چروک هاي سطحي آن ناحيه شده و اثرشان بين 3 تا 7 ماه است. در اين شماره در مورد بوتاکس اطلاعاتي بيان مي شود.
از اواخر دهه 1970 براي درمان استرابيسم ديستوني فوکال و بلفارواسپاسم از توکسين بوتولينيوم نوع A که امروزه به نام بوتاکس معروف است، استفاده شده و به تدريج موارد استفاده از آن افزايش يافته است. در حال حاضر بوتاکس در موارد زير استفاده مي شود:
اسپاسم هاي ديستونيک: شامل بلفارواسپاسم، ديستوني گردني، ديستوني لارنژيال، گرفتگي هاي عضلاني شغلي، ديستوني اندام ها.
گرفتگي هاي عضلاني غير ديستونيک: شامل اسپاسم عضلات کمري، اختلال عملکرد و انقباض اسفنکتر مثانه، اسپاسم عضلات نيمي از صورت، فاسيکولاسيون خوش خيم پلک، آشالازي، اسپاسم کريکوفارنژيال، اسپاسم اسفنکتر تحتاني مري، آشالازي، شقاق هاي مقعدي
سردرد و ميگرن ها
افزايش تعريق
نيستاگموس
فلج مغزي، پاراپلژي، مولتيپل اسکلروزيس (MS)
آسيب هاي حين ورزشي، تيک ها
آسيب مفصل تمپوروماند يبلولار همراه با اسپاسم عضلات، ترمور (در بيماران پارکينسون) ،
واژينيسموس.
باکتري کلستريديوم بوتولينيوم هفت شکل مجزاي سرولوژي توليد مي کند که آنتي ژن هاي متفاوتي دارند و وزن مولکولي آن ها مشابه است. بوتاکس در محل اتصال عصب به عضله اثر مي کند و آزادسازي استيل کولين را مهار مي کند در نتيجه، سبب فلج عضله انتخاب شده در تزريق مي گردد. درجات تضعيف کنندگي براساس دوز تزريقي متفاوت است و بازگشت عملکرد در قسمت اتصال عصب به عضله تقريبا 91 روز طول مي کشد. اثر سيستميک بوتاکس نادر است و تخريب دائمي بافت ايجاد نمي کند. دوز مرگبار بوتاکس براي انسان تقريبا 3500 واحد است و هيچ مرگي ناشي از مصرف بيش از حد آن در انسان ها گزارش نشده است ولي حدس زده مي شود دوز کمتر از 400 واحد در هر جلسه درمان و به فاصله سه ماه ايمن است. تزريق بوتاکس به طور نادر ممکن است واکنش هايي ايجاد کند مانند: راش مقاوم (دانه هاي قرمز پوستي) و پتوز (افتادگي پلک) با تزريق در مناطق دورتر از صورت.
به آينه که مي نگري احساس مي کني با چروک هاي روي صورتت خيلي زود داري جواني را از دست مي دهي گر چه خطوط روي پيشاني، اخم بين دو ابرو، چين و چروک اطراف چشم ها و لب ها و خطوط عمودي روي گردن همه نشان دهنده گذشت عمر است و تجاربي که کسب نموده اي و چهره ات، نشانگر تجربه و پختگي توست ولي با تمام اين اوصاف مي خواهي جوان تر شوي و اين خطوط را از بين ببري.
مقداري از چين و چروک ها و تغييرات نامشخص صورت مربوط به فعاليت بيش از اندازه عضله هاي زيرين پوست مي باشد. بهترين و کم عارضه ترين روش براي کم رنگ تر و محو کردن اين خطوط، تزريق بوتاکس و يا به عبارت ديگر Botolinum A Exotoxin است. تزريق بوتاکس به طور معکوس بعضي از عضلات انتخاب شده را فلج مي کند و اين سم براي اصلاح صورت در زيبايي به کار مي رود. البته بايد ذکر کرد در موارد ديگري نيز قابل استفاده است: در کودکان داراي فلج مغزي، درمان اسپاسم پلک ها، تعريق بيش از حد کف دست ها، ميگرن، درمان شقاق مقعدي و ...
در زيبايي صورت با فلج عضله انتخاب شده باعث تحليل عضله نوت و در نتيجه کم عمق شدن خطوط مي شود. تزريق شش ماه دوم و سوم را جهت ثابت نگاه داشتن اثرات تزريق بار اول انجام مي دهند. قابل ذکر است عضلاتي جهت فلج شدن انتخاب مي شوند که براي هيچ منظور مهم ديگري مانند بسته شدن پلک ها يا تناسب دهان به کار نمي رود. در حال حاضر اکثر موارد استفاده از اين سم در زيبايي در قسمت بالايي صورت، خصوصا پيشاني، خط اخم و چين هاي اطراف چشم است. بيشتر عضلات قسمت مياني صورت به خصوص آنهايي که در تغيير قيافه صورت موثر هستند در کارکرد دهان و گونه ها نقش دارند. لذا تزريق در اين نواحي ممکن است و در صورت تزريق؛ يک لبخند نامتقارن، شل شدگي داخل گونه ها و دهان نامتناسب که با آبريزش دهان مشخص مي شود و از عوارض استفاده زياده از حد اين سم در قسمت مياني صورت است. تزريق به مقدار بسيار کمي از بوتاکس جهت بر طرف نمودن چين و چروک بالاي لب ها مفيد است. همچنين از تزريق بوتاکس در چين هاي افقي گردن نيز استفاده مي شود. تزريق بوتاکس در خانم هايي که ابروهاي خيلي کماني و يا صاف دارند متفاوت است و حتي هنگام تزريق به اين نکته توجه مي شود که آيا شخص مي تواند يک ابرويش را به تنهايي حرکت دهد يا خير؟
در مردان به علت اينکه عضلاتي که باعث اخم مي شوند توده بزرگ تري نسبت به زنان دارند بايد از ميزان بيشتري بوتاکس استفاده نمود. در تزريق بوتاکس در خطوط پيشاني ممکن است افتادگي پلک و پف بالاي پلک فوقاني ايجاد شود. در تزريق بوتاکس در چين هاي کنار چشم ها ممکن است کبودي، دوبيني و آبريزش از کناره هاي پاييني پلک و بيرون زدگي پلک ايجاد شود و نبايد تزريق خيلي نزديک به چشم و يا نزديک حاشيه پائيني استخوان گونه انجام شود. در تزريق ناحيه گردن در صورتي که ميزان زيادي از محلول تزريق شود ممکن است باعث تضعيف شدن ماهيچه هاي منقبض کننده گردن شده و اشکال در بلع را موجب شود. خوشبختانه عوارض ياد شده همگي پس از مدتي برگشت پذير بوده و دائمي نيست. در انتها بايد يادآور شوم افراد باردار، مبتلايان به بيماري هاي عضلاني مانند ام . اس و افرادي که اخيرا از آمينوگليکوزيدها (جنتامايسين - آميکاسين) استفاده نموده اند بايد از تزريق بوتاکس خودداري نمايند.
منبع:ماهنامه دنياي سلامت شماره ي 29
/س