این ماده نظام ثبت متمرکز سامانه‌های هوش مصنوعی را پیش‌بینی می‌کند. ارائه‌دهندگان سامانه‌های پرخطر (به‌جز برخی موارد خاص) و حتی ارائه‌دهندگانی که سامانه خود را غیرپرخطر تشخیص داده‌اند، پیش از عرضه یا بهره‌برداری باید خود و سامانه مربوط را در پایگاه داده اتحادیه ثبت کنند. همچنین مراجع عمومی بهره‌بردار مکلف‌اند استفاده از سامانه‌های پرخطر را ثبت نمایند. در حوزه‌های حساس مانند اجرای قانون و کنترل مرزی، ثبت در بخش محرمانه پایگاه داده انجام می‌شود و دسترسی به آن محدود به کمیسیون و مراجع ملی مشخص است. برخی سامانه‌های خاص نیز صرفاً در سطح ملی ثبت می‌شوند.

ماده قبلی:
 قانون هوش مصنوعی اروپا - فصل 5؛ ماده 48: نشان CE

ماده ۴۹: ثبت (Registration)

پیش از عرضه به بازار یا بهره‌برداری از یک سامانه هوش مصنوعی پرخطر مندرج در پیوست سوم ـ به‌استثنای سامانه‌های پرخطر موضوع بند ۲ پیوست سوم ـ ارائه‌دهنده یا، حسب مورد، نماینده مجاز وی باید خود و سامانه مربوط را در پایگاه داده اتحادیه اروپا موضوع ماده ۷۱ ثبت نماید.

پیش از عرضه به بازار یا بهره‌برداری از سامانه‌ای که ارائه‌دهنده بر اساس ماده ۶ (۳) به این نتیجه رسیده است که پرخطر محسوب نمی‌شود، ارائه‌دهنده یا، حسب مورد، نماینده مجاز وی باید خود و آن سامانه را در پایگاه داده اتحادیه اروپا موضوع ماده ۷۱ ثبت نماید.


پیش از بهره‌برداری یا استفاده از یک سامانه هوش مصنوعی پرخطر مندرج در پیوست سوم ـ به‌استثنای سامانه‌های پرخطر موضوع بند ۲ پیوست سوم ـ بهره‌بردارانی که از مراجع عمومی، نهادها، ارگان‌ها، دفاتر یا آژانس‌های اتحادیه اروپا هستند یا اشخاصی که از جانب آنان اقدام می‌کنند، باید خود را ثبت نموده، سامانه را انتخاب کرده و استفاده از آن را در پایگاه داده اتحادیه اروپا موضوع ماده ۷۱ ثبت نمایند.

در خصوص سامانه‌های هوش مصنوعی پرخطر موضوع بندهای ۱، ۶ و ۷ پیوست سوم در حوزه‌های اجرای قانون، مهاجرت، پناهندگی و مدیریت کنترل مرزی، ثبت موضوع بندهای ۱، ۲ و ۳ این ماده باید در بخش امن و غیرعمومی پایگاه داده اتحادیه اروپا موضوع ماده ۷۱ انجام شود و حسب مورد، صرفاً شامل اطلاعات زیر باشد:

(الف) بخش A، بندهای ۱ تا ۱۰ پیوست هشت، به‌استثنای بندهای ۶، ۸ و ۹؛

(ب) بخش B، بندهای ۱ تا ۵ و بندهای ۸ و ۹ پیوست هشت؛

(ج) بخش C، بندهای ۱ تا ۳ پیوست هشت؛

(د) بندهای ۱، ۲، ۳ و ۵ پیوست نهم .

تنها کمیسیون و مراجع ملی موضوع ماده ۷۴(۸) به بخش‌های محدودشده پایگاه داده اتحادیه مذکور در صدر این بند دسترسی خواهند داشت.

سامانه‌های هوش مصنوعی پرخطر موضوع بند ۲ پیوست سوم باید در سطح ملی ثبت شوند.

 

تحلیل بند به بند ماده ۴۹: ثبت (Registration)

بند ۱
این بند قاعده کلی ثبت پیشینی (ex ante registration) را برای سامانه‌های پرخطر مندرج در پیوست سوم مقرر می‌کند. ثبت در پایگاه داده اتحادیه پیش‌شرط عرضه یا بهره‌برداری است و کارکردی نظارتی و شفافیتی دارد. استثنای بند ۲ پیوست سوم نشان می‌دهد که قانون‌گذار برای برخی مصادیق خاص، رژیم متفاوتی در نظر گرفته است.

بند ۲
این بند واجد اهمیت تفسیری است؛ زیرا حتی در مواردی که ارائه‌دهنده بر اساس ماده ۶ (۳) نتیجه‌گیری می‌کند سامانه‌اش پرخطر نیست، باز هم مکلف به ثبت است. بدین ترتیب، قانون‌گذار از سوءاستفاده احتمالی از خوداظهاری جلوگیری کرده و امکان نظارت پسینی بر تشخیص «غیرپرخطر» بودن را برای مقامات فراهم می‌کند. این حکم بیانگر رویکرد احتیاطی در تنظیم‌گری هوش مصنوعی است.

بند ۳
در این بند، تکلیف مستقلی برای بهره‌برداران عمومی مقرر شده است. برخلاف بند ۱ که متوجه «ارائه‌دهنده» است، این بند «کاربران نهادی عمومی» را مخاطب قرار می‌دهد. الزام به ثبت استفاده، نه صرفاً ثبت سامانه، نشان می‌دهد که قانون‌گذار به بُعد عملیاتی و نحوه کاربرد سامانه‌های پرخطر توسط بخش عمومی حساسیت ویژه دارد.


بند ۴
این بند ناظر بر حوزه‌های حساس حاکمیتی همچون اجرای قانون، مهاجرت و کنترل مرزی است. در این موارد، ثبت در بخش غیرعمومی و امن پایگاه داده انجام می‌شود و دامنه اطلاعات قابل ثبت نیز محدود و احصاء شده است. این محدودسازی دو هدف را دنبال می‌کند: نخست، حفظ ملاحظات امنیتی و عملیاتی؛ دوم، ایجاد تعادل میان شفافیت و محرمانگی. محدود بودن دسترسی به کمیسیون و مراجع ملی مشخص نیز تضمین‌کننده کنترل متمرکز و جلوگیری از افشای اطلاعات حساس است.

بند ۵
این بند یک استثنای نهادی را پیش‌بینی می‌کند و ثبت برخی سامانه‌های موضوع بند ۲ پیوست سوم را به سطح ملی واگذار می‌نماید. این حکم نشان‌دهنده احترام به صلاحیت‌های داخلی دولت‌های عضو در برخی حوزه‌های خاص است و بیانگر نوعی تمرکززدایی محدود در نظام ثبت اتحادیه محسوب می‌شود.


منبع: ترجمه شده توسط بخش فناوری های نوین سایت راسخون