كافه دانش چیست؟

كافه دانش(1) طریقه‌ای است كه در آن یك گروه می توانند به بحث و تأمل و در عین حال توسعه و اشتراك هر فكری و یا ژرف بینی‌ای كه ممكن است پیدا شود، بدون هیچ جبهه‌گیری بپردازند. كافه دانش همه قضاوت‌هایی را كه به توسعه ژرف نگری عمیق‌تری می‌انجامد را به حال تعلیق درمی آورد.
اداره یك كافه دانش نیاز به فرآیندی دارد كه ان را به طور مؤثری كارآمد كند. یكی از پیشتازان كافه دانش دیوید گریتن(2)است(www.gurteen.com) او فرآیند زیر را همان طور كه در ویكی پدیا بحث شده است توصیه می‌كند.(لینك صفحه 34 را ببینید)
كافه دانش با نشاندن شركت كنندگان به شكل دایره شروع می‌شود (یا به شكل دایره‌های متحدالمركز، چنانچه تعداد شركت كنندگان زیاد است و یا اتاق كوچك است). جلسه توسط یك تسهیل‌گر كه با توضیح این كه حذف از كافه دانش و نقش گفتگو در كسب چیست، اداره می‌شود. سپس او عنوان مورد بحث در كافه را معرفی می‌كند و یكی دو سؤال عمومی مطرح می‌نماید. برای مثال، عنوان جلسه اشتراك دانش است، سؤال برای حضار می‌تواند: «چه موانعی برای اشتراك دانش در سازمان هست و چگونه می‌توان آنها را از پیش پای برداشت؟» باشد.
هنگامی كه جلسه معرفی به اتمام رسید، گروه به گروه‌های كوچك‌تر كه هركدام حدود پنج نفر را شامل می‌شود، تقسیم می‌گردد. هر گروه كوچك سؤالات را برای مدت 45 دقیقه مورد بحث قرار می‌دهد. گفتگوهای گروه‌های كوچك توسط تسهیل كننده اداره نمی شود و خلاصه جلسه هم برای مطرح شدن در گروه بزرگ نوشته نمی شود.
سپس شركت كنندگان به دایره برمی گردند و تسهیل‌گر گروه را برای 45 دقیقه پایانی اداره می‌كند. در این زمان افراد به تأمل در بحث‌های گروه های كوچك می‌پردازند و هرگونه فكر، ژرف نگری و یا ایده‌ای را كه در گروه‌های كوچك به دست آمده است، با دیگران در میان می‌گذارند.
كافه دانش با تعداد شركت كنندگانی بین 15 و 50 بهترین تأثیر را دارد. 30 نفر ایده آل است. اگر تعداد شركت كنندگان از 50 نفر بیشتر باشد بهتر است كه از میكروفون برای بحث‌های گروه بزرگ استفاده شود و این باعث كندی مذاكرات می‌گردد. یك تا دو ساعت برای یك كافه دانش مفید لازم است. تنها قانون مشكل جلسه این است كه جلسه به طوری اداره شود كه بیشتر وقت به مذاكره بگذرد. سخنرانی و بازیافت عكس العمل‌ها جایی در كافه دانش ندارد.

چرا كافه دانش را به كار ببریم؟

در یك سازمان، به خصوص آنهایی كه دارای سلسله مراتب هستند، معمولاً به افراد این فرصت داده نمی شود كه در بحث‌ها تأمل به خرج دهند. افراد به طور معمول درگیر فشارهای تولید و كارایی هستند. بنابراین بیشتر فوایدی كه می‌توان از بحث و گفتگو و تأمل در آنها به دست آورد، گم می‌شود.
تشكیل كافه دانش گاه به گاه فرصتی برای افراد پیش می آورد تا تأملی بیشتر در كارها بكنند و به بحث های مفیدی بپردازند.معمولاً افراد جلسات كافه دانش را با به دست آوردن انگیزه و الهامات بیشتری ترك می كنند. مردم اغلب درمی یابند كه ژرف‌نگری با ارزشی كسب كرده‌اند.

چه زمانی باید كافه دانش را به كار گرفت؟

هیچ گونه قانون سفت و سختی درباره این چه موقع كافه دانش را به كار برد و كی به كار نرود وجود ندارد. این بستگی به فرهنگ سازمان‌ها یا جامعه دارد. تشكیل كافه دانش بستگی به موقعیت دارد. بسیار مهم است تذكر داده شود كه شما نمی توانید و نباید افراد را مجبور به شركت در جلسات كافه دانش بكنید. به منظور كسب بهترین نتایج كافه دانش بایستی طبیعی و داوطلبانه از جانب شركت كنندگان تشكیل شود.

ویدئو

یك مثال برای كافه دانش در زیر بیان شده است:
سازندگان تئاتر هالیفكس(3) برای ملاقات رو در رو و به منظور اشتراك فضا، ایده و چیزهایی كه روی آنها كار می‌كردند، گرد هم آمدند.
www.youtube.com/watch?v=NTZ0vf0Tmi4&feature=player_embedded

پیوندها

http://en.wikipedia.org/wiki/Knowledge_Cafe
www.youtube.com/watch?v=NTZ0vf0Tmi4
www.gurteen.com

پی‌نوشت‌ها:

1. Facilitator
2. David Gurteen
3. Halifax theatre

منبع مقاله :
یانگ، رونالد،(1391)، ابزار و تكنیك‌های مدیریت دانش، مترجمان: محمدباقر نوبخت، سیدكامران یگانگی، تهران: مركز تحقیقات استراتژیك، چاپ اول