![نماز بازدارنده از فحشا و منكرات (3) نماز بازدارنده از فحشا و منكرات (3)](https://rasekhoon.net/_files/thumb_images700/article/f477e5f7-4ce9-4d66-a950-4fca9fbf5967.jpg)
![نماز بازدارنده از فحشا و منكرات (3) نماز بازدارنده از فحشا و منكرات (3)](/_WebsiteData/Article/ArticleImages/1110/1120/1317/MNGH08.jpg)
نماز بازدارنده از فحشا و منكرات (3)
منبع:سايت انديشه قم
لذا در حديث معروفي ميخوانيم كه امير مؤمنان علي ـ عليه السّلام ـ در وصاياي خود بعد از آن كه فرق مباركش با شمشير ابن ملجم جنايتكار شكافته شد فرمود:(الله الله في الصّلوة فانّها عمود دينكم ، خدا را، خدا را درباره نماز، چرا كه ستون دين شما است).[1]
ميدانيم هنگامي كه عمود خيمه در هم بشكند يا سقود كند هر قدر طنابها و ميخهاي اطراف محكم باشد اثري ندارد، همچنين هنگامي كه ارتباط بندگان با خدا از طريق نماز از ميان برود اعمال ديگر اثر خود را از دست خواهد داد.
در حديثي از امام صادق ـ عليه السّلام ـ ميخوانيم:(اوّل ما يحاسب به العبد الصّلوة فان قبلت قبل سائر عمله، و ان ردّت ردّ عليه سائر عمله، نخستين چيزي كه در قيامت از بندگان حساب ميشود نماز است اگر مقبول افتاد ساير اعمالشان قبول ميشود، و اگر مردود شد ساير اعمال نيز مردود ميشود)!
شايد دليل اين سخن آن باشد كه نماز رمز ارتباط خلق و خالق است، اگر به طور صحيح انجام گردد قصد قربت و اخلاص كه وسيله قبولي ساير اعمال است در او زنده ميشود، و گرنه بقيّه اعمال او مشوب و آلوده ميگردد و از درجه اعتبار ساقط ميشود.
8ـ نماز قطع نظر از محتواي خودش با توجّه به شرائط صحّت دعوت به پاكسازي زندگي ميكند، چرا كه ميدانيم مكان نمازگزار، لباس نمازگزار، فرشي كه بر آن نماز ميخواند، آبي كه با آن وضو ميگيرد و غسل ميكند، محلي كه در آن غسل و وضو انجام ميشود بايد از هر گونه غصب و تجاوز به حقوق ديگران پاك باشد كسيكه آلوده به تجاوز و ظلم، ربا، غصب، كم فروشي،رشوه خواري و كسب اموال حرام باشد چگونه ميتواند مقدّمات نماز را فراهم سازد؟ بنابراين تكرار نماز در پنج نوبت در شبانه روز خود دعوتي است به رعايت حقوق ديگران.
9ـ نماز علاوه بر شرايط صحّت شرايط قبول، يا به تعبير ديگر شرايط كمال دارد كه رعايت آنها نيز يك عامل مؤثر ديگر براي ترك بسياري از گناهان است.
در كتب فقهي و منابع حديث، امور زيادي به عنوان موانع قبول نماز ذكر شده است از جمله مسأله شرب خمر است كه در روايات آمده:«لا تقبل صلوة شارب الخَمر اربعين يوماً الاّ ان يتوب»:«نماز شرابخوار تا چهل روز مقبول نخواهد شد مگر اين كه توبه كند».[2]
و در روايات متعددي ميخوانيم:«از جمله كساني كه نماز آنها قبول نخواهد شد پيشواي ستمگر است».[3]
و در بعضي از روايات ديگر تصريح شده است كه نماز كسي كه زكات نميپردازد قبول نخواهد شد، و همچنين روايات ديگري كه ميگويد: خوردن غذاي حرام يا عجب و خودبيني از موانع قبول نماز است، پيدا است كه فراهم كردن اين شرايط قبولي تا چه حدّ سازنده است؟
10ـ نماز روح انضباط را در انسان تقويت ميكند، چرا كه دقيقاً بايد در اوقات معيني انجام گيرد كه تأخير و تقديم آن هر دو موجب بطلان نماز است، همچنين آداب و احكام ديگر در مورد نيّت و قيام و قعود و ركوع و سجود و مانند آن كه رعايت آنها، پذيرش انضباط را در برنامههاي زندگي كاملاً آسان ميسازد.
همه اينها فوايدي است كه در نماز، قطع نظر از مسأله جماعت وجود دارد و اگر ويژگي جماعت را بر آن بيفزاييم ـ كه روح نماز همان جماعت است - بركات بيشمار ديگري دارد كه اينجا جاي شرح آن نيست، به علاوه كم و بيش همه از آن آگاهيم.
گفتار خود را در زمينه فلسفه و اسرار نماز با حديث جامعي كه از امام علي بن موسي الرضا ـ عليه السّلام ـ نقل شده پايان ميدهيم:
امام در پاسخ نامهاي كه از فلسفه نماز در آن سؤال شده بود چنين فرمود:
علت تشريع نماز اين است كه توجه و اقرار به ربوبيّت پروردگار است، و مبارزه با شرك و بتپرستي، و قيام در پيشگاه پروردگار در نهايت خضوع و نهايت تواضع، و اعتراف به گناهان و تقاضاي بخشش از معاصي گذشته، و نهادن پيشاني بر زمين همه روز براي تعظيم پروردگار.
ميدانيم هنگامي كه عمود خيمه در هم بشكند يا سقود كند هر قدر طنابها و ميخهاي اطراف محكم باشد اثري ندارد، همچنين هنگامي كه ارتباط بندگان با خدا از طريق نماز از ميان برود اعمال ديگر اثر خود را از دست خواهد داد.
در حديثي از امام صادق ـ عليه السّلام ـ ميخوانيم:(اوّل ما يحاسب به العبد الصّلوة فان قبلت قبل سائر عمله، و ان ردّت ردّ عليه سائر عمله، نخستين چيزي كه در قيامت از بندگان حساب ميشود نماز است اگر مقبول افتاد ساير اعمالشان قبول ميشود، و اگر مردود شد ساير اعمال نيز مردود ميشود)!
شايد دليل اين سخن آن باشد كه نماز رمز ارتباط خلق و خالق است، اگر به طور صحيح انجام گردد قصد قربت و اخلاص كه وسيله قبولي ساير اعمال است در او زنده ميشود، و گرنه بقيّه اعمال او مشوب و آلوده ميگردد و از درجه اعتبار ساقط ميشود.
8ـ نماز قطع نظر از محتواي خودش با توجّه به شرائط صحّت دعوت به پاكسازي زندگي ميكند، چرا كه ميدانيم مكان نمازگزار، لباس نمازگزار، فرشي كه بر آن نماز ميخواند، آبي كه با آن وضو ميگيرد و غسل ميكند، محلي كه در آن غسل و وضو انجام ميشود بايد از هر گونه غصب و تجاوز به حقوق ديگران پاك باشد كسيكه آلوده به تجاوز و ظلم، ربا، غصب، كم فروشي،رشوه خواري و كسب اموال حرام باشد چگونه ميتواند مقدّمات نماز را فراهم سازد؟ بنابراين تكرار نماز در پنج نوبت در شبانه روز خود دعوتي است به رعايت حقوق ديگران.
9ـ نماز علاوه بر شرايط صحّت شرايط قبول، يا به تعبير ديگر شرايط كمال دارد كه رعايت آنها نيز يك عامل مؤثر ديگر براي ترك بسياري از گناهان است.
در كتب فقهي و منابع حديث، امور زيادي به عنوان موانع قبول نماز ذكر شده است از جمله مسأله شرب خمر است كه در روايات آمده:«لا تقبل صلوة شارب الخَمر اربعين يوماً الاّ ان يتوب»:«نماز شرابخوار تا چهل روز مقبول نخواهد شد مگر اين كه توبه كند».[2]
و در روايات متعددي ميخوانيم:«از جمله كساني كه نماز آنها قبول نخواهد شد پيشواي ستمگر است».[3]
و در بعضي از روايات ديگر تصريح شده است كه نماز كسي كه زكات نميپردازد قبول نخواهد شد، و همچنين روايات ديگري كه ميگويد: خوردن غذاي حرام يا عجب و خودبيني از موانع قبول نماز است، پيدا است كه فراهم كردن اين شرايط قبولي تا چه حدّ سازنده است؟
10ـ نماز روح انضباط را در انسان تقويت ميكند، چرا كه دقيقاً بايد در اوقات معيني انجام گيرد كه تأخير و تقديم آن هر دو موجب بطلان نماز است، همچنين آداب و احكام ديگر در مورد نيّت و قيام و قعود و ركوع و سجود و مانند آن كه رعايت آنها، پذيرش انضباط را در برنامههاي زندگي كاملاً آسان ميسازد.
همه اينها فوايدي است كه در نماز، قطع نظر از مسأله جماعت وجود دارد و اگر ويژگي جماعت را بر آن بيفزاييم ـ كه روح نماز همان جماعت است - بركات بيشمار ديگري دارد كه اينجا جاي شرح آن نيست، به علاوه كم و بيش همه از آن آگاهيم.
گفتار خود را در زمينه فلسفه و اسرار نماز با حديث جامعي كه از امام علي بن موسي الرضا ـ عليه السّلام ـ نقل شده پايان ميدهيم:
امام در پاسخ نامهاي كه از فلسفه نماز در آن سؤال شده بود چنين فرمود:
علت تشريع نماز اين است كه توجه و اقرار به ربوبيّت پروردگار است، و مبارزه با شرك و بتپرستي، و قيام در پيشگاه پروردگار در نهايت خضوع و نهايت تواضع، و اعتراف به گناهان و تقاضاي بخشش از معاصي گذشته، و نهادن پيشاني بر زمين همه روز براي تعظيم پروردگار.
پی نوشت ها:
[1] . نهج البلاغه، نامهها (وصيّت) 47.
[2] . بحار، ج 84، ص 317 . 320.
[3] . بحار، ج 84، ص 318.