مخملک
مخملک بيماريي است عفوني و مسري که در دوره کودکي ( بين ۳ تا هفت سالگي ) يعني سنين کودکستاني فراوانتر ديده مي شود . در فصول سرما فراوانتر و شديدتر ظاهر مي شود . ميکرب اين بيماري استرپتو کک بتا هموليتيک A مي باشد .
• شروع ناخوشي بطور ناگهاني و همراه با لرز و تب ، گلودرد و استفراغ مي باشد در ابتداي ناخوشي امکان لرزهاي پي در پي بسيار است . از بدو شروع بيماري تب شديد بوده و به ۴۰ درجه سانتيگراد و بالاتر مي رسد ضمناً نبض سريع و پوست خشک و سوزان مي باشد . گلودرد يکي از نشانه هاي مهم مخملک است يک تا دو روز بعد از شروع بيماري گلوکاملاً قرمز و دردناک است و بلع دشوار مي شود . روي زبان باردار بوده نوک و اطراف و زير آن قرمز است .
• مرحله راش پوستي : يک تا دو روز بعد از آغاز بيماي راش پوستي از انتهاي اندامها ظاهر شده و در تمام بدن پخش مي شوند . دانه هاي مخملکي معمولاً تمام پوست را فرا گرفته و آنرا به صورت قرمز تندي ( شرابي رنگ ) در مي آورد قرمزي با فشار دست از بين مي رود و دوباره برمي گردد .
• دوران پوسته ريزي : پوسته ريزي مخملک از هشتمين روز بيماري تا ۳ هفته ادامه دارد . هر چه راش هاي مخملک شديدتر باشد پوسته ريزي واضح تر مي باشد پوسته ريزي در دست و پا به شکل فلسي و قطعات درشت و گاهي به شکل دستکش است و در قسمت صورت و بدن ريز و آردي شکل است . در جريان مخملک ممکن است موي سر و بدن هم بريزد و مدتي بعد مجدداً برويد .
تجويز بعضي داروها به اطرافيان بيمار از انتشار بيماري جلوگيري مي کند ، مراقبت حاملين سالم ميکرب براي از بين بردن انتشار بيماري مفيد است .
۲- معاينه دقيق گلوي مبتلايان به گلودرد از نظر انتشار بيماري بسيار مفيد است . مجزا کردن و مراقبت بيماران بعد از پيدايش نشانه هاي بيماري ، ولي ۴۸ ساعت بعد از بکار بردن پني سيلين سرايت گلودرد مخملکي و يا خود مخملک ناچيز مي گردد . براي درمان بايد به پزشک مراجعه شود .
۳ - ضدعفوني کردن گلو و وسايل بکار رفته بيماران در جلوگيري از سرايت مخملک ثمربخش ميباشد .
۴- نظافت کامل و آفتاب دادن اطاق ، وسايل و لوازم بيماران .
۵- درمان اختصاصي بيماري به وسيله پني سيلين که بسرعت مي تواند آلودگي را از بين ببرد .
۶ - مخملک قرنطينه و اقدامات بين المللي ندارد .
غير از سرخک و سرخجه و مخملک بيماريهاي ديگري وجود دارد که با ضايعات پوستي همراه مي باشند مانند بيماري چهارم ، پنجم و ششم اين سه بيماري شباهت زيادي از نظر راشهاي پوستي به سرخک و سرخجه دارند ولي علائم ديگري وجود دارد که باعث تفکيک آنها از هم مي شود . چون شناسائي اين امراض از نظر عموم مهم نمي باشد اوصاف باليني آنها را در اينجا ذکر نمي کنيم .
* راه سرايت :
* نشانه هاي مخملک :
• شروع ناخوشي بطور ناگهاني و همراه با لرز و تب ، گلودرد و استفراغ مي باشد در ابتداي ناخوشي امکان لرزهاي پي در پي بسيار است . از بدو شروع بيماري تب شديد بوده و به ۴۰ درجه سانتيگراد و بالاتر مي رسد ضمناً نبض سريع و پوست خشک و سوزان مي باشد . گلودرد يکي از نشانه هاي مهم مخملک است يک تا دو روز بعد از شروع بيماري گلوکاملاً قرمز و دردناک است و بلع دشوار مي شود . روي زبان باردار بوده نوک و اطراف و زير آن قرمز است .
• مرحله راش پوستي : يک تا دو روز بعد از آغاز بيماي راش پوستي از انتهاي اندامها ظاهر شده و در تمام بدن پخش مي شوند . دانه هاي مخملکي معمولاً تمام پوست را فرا گرفته و آنرا به صورت قرمز تندي ( شرابي رنگ ) در مي آورد قرمزي با فشار دست از بين مي رود و دوباره برمي گردد .
• دوران پوسته ريزي : پوسته ريزي مخملک از هشتمين روز بيماري تا ۳ هفته ادامه دارد . هر چه راش هاي مخملک شديدتر باشد پوسته ريزي واضح تر مي باشد پوسته ريزي در دست و پا به شکل فلسي و قطعات درشت و گاهي به شکل دستکش است و در قسمت صورت و بدن ريز و آردي شکل است . در جريان مخملک ممکن است موي سر و بدن هم بريزد و مدتي بعد مجدداً برويد .
* پيشگيري :
تجويز بعضي داروها به اطرافيان بيمار از انتشار بيماري جلوگيري مي کند ، مراقبت حاملين سالم ميکرب براي از بين بردن انتشار بيماري مفيد است .
• کشت ترشحات گلوي بيماران و جستجوي ميکرب بيماري و درمان سريع آن .
• ممکن است عفونت استرپتوکوکي بدون بروزگلگونه ها ( راش ) باشد ( عامل بيماري اغلب در گلو و بيني جاي گير مي شود ) .
• پاستوريزه کردن و بخصوص جوشاندن شير قبل از مصرف آن .
• جلوگيري از تهيه و توزيع مواد غذائي توسط بيماران مخملکي يا افرادي که به گلودرد مخملکي دچار هستند .
• ممانعت از فروش شير گاوهائي که دمل پستان دارند .
• پيش گيري از مخملک به وسيله مواد شيميائي مانند پني سيلين نيز ميسر است . تکرار عفونتهاي استرپتوکوکي ممکن است سبب روماتيسم مفصلي حاد و کره و عوارض قلبي گردد بنابراين جلوگيري دقيق آن بسيار مفيد خواهد بود . اين پيش گيري اهميت خاصي دارد و از تعداد مبتلايان به روماتيسم مي کاهد . در خانواده هاي حساس به رماتيسم بهتر است کليه افراد خانواده تحت کنترل دقيق ، درمان و پيش گيري لازم قرار بگيرند :
۱- براي پيش گيري کامل مخملک بايد از انتشار استرپتوکوس و استقرار آن در گلوي افراد جلوگيري کرد . • ممکن است عفونت استرپتوکوکي بدون بروزگلگونه ها ( راش ) باشد ( عامل بيماري اغلب در گلو و بيني جاي گير مي شود ) .
• پاستوريزه کردن و بخصوص جوشاندن شير قبل از مصرف آن .
• جلوگيري از تهيه و توزيع مواد غذائي توسط بيماران مخملکي يا افرادي که به گلودرد مخملکي دچار هستند .
• ممانعت از فروش شير گاوهائي که دمل پستان دارند .
• پيش گيري از مخملک به وسيله مواد شيميائي مانند پني سيلين نيز ميسر است . تکرار عفونتهاي استرپتوکوکي ممکن است سبب روماتيسم مفصلي حاد و کره و عوارض قلبي گردد بنابراين جلوگيري دقيق آن بسيار مفيد خواهد بود . اين پيش گيري اهميت خاصي دارد و از تعداد مبتلايان به روماتيسم مي کاهد . در خانواده هاي حساس به رماتيسم بهتر است کليه افراد خانواده تحت کنترل دقيق ، درمان و پيش گيري لازم قرار بگيرند :
۲- معاينه دقيق گلوي مبتلايان به گلودرد از نظر انتشار بيماري بسيار مفيد است . مجزا کردن و مراقبت بيماران بعد از پيدايش نشانه هاي بيماري ، ولي ۴۸ ساعت بعد از بکار بردن پني سيلين سرايت گلودرد مخملکي و يا خود مخملک ناچيز مي گردد . براي درمان بايد به پزشک مراجعه شود .
۳ - ضدعفوني کردن گلو و وسايل بکار رفته بيماران در جلوگيري از سرايت مخملک ثمربخش ميباشد .
۴- نظافت کامل و آفتاب دادن اطاق ، وسايل و لوازم بيماران .
۵- درمان اختصاصي بيماري به وسيله پني سيلين که بسرعت مي تواند آلودگي را از بين ببرد .
۶ - مخملک قرنطينه و اقدامات بين المللي ندارد .
غير از سرخک و سرخجه و مخملک بيماريهاي ديگري وجود دارد که با ضايعات پوستي همراه مي باشند مانند بيماري چهارم ، پنجم و ششم اين سه بيماري شباهت زيادي از نظر راشهاي پوستي به سرخک و سرخجه دارند ولي علائم ديگري وجود دارد که باعث تفکيک آنها از هم مي شود . چون شناسائي اين امراض از نظر عموم مهم نمي باشد اوصاف باليني آنها را در اينجا ذکر نمي کنيم .
