وجوب تعلیم و تربیت در آیات و روایات

ای کسانی که ایمان آورده‌اید! خود و خانواده‌ی خود را از آتشی که هیزمش مردم و سنگ است، محافظت کنید. این آیه شریفه می‌فرماید: بر مؤمنان واجب است که فرزندان خویش را از آنچه باعث دوری از خداوند و نزدیک شدن به آتش جهنم می‌گردد، باز دارند.
شنبه، 28 آذر 1394
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
وجوب تعلیم و تربیت در آیات و روایات
 وجوب تعلیم و تربیت در آیات و روایات

 

نویسنده: محمد علی قاسمی




 

آیات قرآن

آیه نخست: قرآن کریم خطاب به مؤمنان می‌فرماید:
(یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِیكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ) (1)؛
ای کسانی که ایمان آورده‌اید! خود و خانواده‌ی خود را از آتشی که هیزمش مردم و سنگ است، محافظت کنید.
این آیه شریفه می‌فرماید: بر مؤمنان واجب است که فرزندان خویش را از آنچه باعث دوری از خداوند و نزدیک شدن به آتش جهنم می‌گردد، باز دارند.
مفسران می‌گویند: انجام این دستور الاهی، زمانی برآورده می‌شود، که فرزندان به صورت صحیح تربیت شوند تا زمینه‌های انجام واجبات و ترک حرام‌ها را داشته باشند. (2)
آیه دوم: در آیه‌ای دیگر چنین آمده است:
(لاَ تُضَآرَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلاَ مَوْلُودٌ لَّهُ بِوَلَدِهِ) (3)؛
هیچ یک از پدر و مادر حق ندارند، به فرزند ضرر بزنند.
بدون شک اگر پدر و مادر زمینه‌ی تعلیم و تربیت کودک خود را فراهم نکنند، به او ضرر زده‌اند و آیه‌ی شریفه همگان را از آن باز می‌دارد.
آیه سوم:
(وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَیْهَا) (4)؛
خانواده خویش را به نماز فرمان ده و بر انجام آن شکیبا باش!
این آیه، به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمان می‌دهد که خانواده‌ی خود را به اقامه‌ی نماز فرمان دهد؛ اما، شامل همه مؤمنان دیگر هم می‌شود. (5) و در پایان آیه می‌فرماید:
(وَالْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَى
)؛ (6)
فرجام (نیک) برای پرهیزگاران است.
پس پدر، هم باید به نماز فرمان دهد و هم برای تربیت دینی کودک خود استوار و شکیبا باشد و خسته نشود. اگرچه این آیه تربیت معنوی نماز را بیان می‌کند، به عنوان نمونه‌ای است که گویا همه دستورات الاهی را در بر می‌گیرد.

روایات

روایات و سخن پیشوایان دین، درباره‌ی لزوم تربیت و آموزش کودکان بسیارند که ما به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:
1. احادیث فراوانی که تربیت را حق کودک و فرزند بیان می‌فرماید:
مردی دست فرزندش را گرفت و خدمت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) رسید و گفت: ای رسول خدا! حق این فرزند بر من چیست؟ حضرت پاسخ فرمود:
«تُحَسِّنَ أسمَهُ وَ أدَبَهُ وَ ضَعهُ مَوضِعاً حَسَناً»؛
نامی نیکو برای او انتخاب کن و به طور شایسته او را تربیت نما و او را در مکان و جایگاه مناسبی قرار ده! (7)
2. روایات فراوانی که کیفر کوتاهی والدین را در تربیت کودکانشان بیان می‌کنند. پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: همان گونه که فرزندان به دلیل کوتاهی نسبت به پدر ومادر خود عاق می‌شوند، پدر و مادر نیز به دلیل کوتاهی در تربیت فرزند عاق می‌شوند:
«یَلزَمُ الوالِدین مِنَ العقوقِ لِوَلَدِهما ما یلزمُ الوَلَدَ لَهُما مِن عُقُوقِهما»؛
همان گونه که گاه فرزند عاق والدین می‌شود، والدین نیز عاق فرزند خویش می‌شوند. (8)
اگر پدر ومادر بخواهند، دچار نفرین فرزند نشوند، باید در تربیت و زمینه سازی سعادت وی کوشش نمایند و او را بر اساس برنامه و دستور الاهی تربیت نمایند.
3. احادیثی که برخی از پدر و مادران دوره‌ی آخر الزمان را سرزنش می‌کنند و آنان را در رابطه با کوتاهی در تربیت دینی فرزندانشان سرزنش می‌کنند.

پی‌نوشت‌ها:

1. تحریم / 1.
2. التبیان، ج 10، ص 50، مجمع البیان، ج 10، ص 62، زبدة البیان، ص 720، تفسیر نمونه، ج 24، ص 286.
3. بقره / 233.
4. طه / 132.
5. تفسیر قرطبی، الجامع الاحکام القرآن، ج 11، ص 163.
6. طه / 132.
7. الکافی، ج 6، ص 48 باب حق الاولاد، حدیث 1؛ وسائل الشیعة، ج 21، ص 479.
8. وسائل الشیعة، ج 21، ص 48.

منبع مقاله :
قاسمی، محمد علی، (1393) دوران طلایی تربیت، قم: نشر نورالزهرا (س)، چاپ پنجم



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد