وجوب تعلیم و تربیت در آیات و روایات

ای کسانی که ایمان آورده‌اید! خود و خانواده‌ی خود را از آتشی که هیزمش مردم و سنگ است، محافظت کنید. این آیه شریفه می‌فرماید: بر مؤمنان واجب است که فرزندان خویش را از آنچه باعث دوری از خداوند و نزدیک شدن به آتش جهنم می‌گردد، باز دارند.
شنبه، 28 آذر 1394
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
وجوب تعلیم و تربیت در آیات و روایات
 وجوب تعلیم و تربیت در آیات و روایات

 

نویسنده: محمد علی قاسمی




 

آیات قرآن

آیه نخست: قرآن کریم خطاب به مؤمنان می‌فرماید:
(یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِیكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ) (1)؛
ای کسانی که ایمان آورده‌اید! خود و خانواده‌ی خود را از آتشی که هیزمش مردم و سنگ است، محافظت کنید.
این آیه شریفه می‌فرماید: بر مؤمنان واجب است که فرزندان خویش را از آنچه باعث دوری از خداوند و نزدیک شدن به آتش جهنم می‌گردد، باز دارند.
مفسران می‌گویند: انجام این دستور الاهی، زمانی برآورده می‌شود، که فرزندان به صورت صحیح تربیت شوند تا زمینه‌های انجام واجبات و ترک حرام‌ها را داشته باشند. (2)
آیه دوم: در آیه‌ای دیگر چنین آمده است:
(لاَ تُضَآرَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلاَ مَوْلُودٌ لَّهُ بِوَلَدِهِ) (3)؛
هیچ یک از پدر و مادر حق ندارند، به فرزند ضرر بزنند.
بدون شک اگر پدر و مادر زمینه‌ی تعلیم و تربیت کودک خود را فراهم نکنند، به او ضرر زده‌اند و آیه‌ی شریفه همگان را از آن باز می‌دارد.
آیه سوم:
(وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَیْهَا) (4)؛
خانواده خویش را به نماز فرمان ده و بر انجام آن شکیبا باش!
این آیه، به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمان می‌دهد که خانواده‌ی خود را به اقامه‌ی نماز فرمان دهد؛ اما، شامل همه مؤمنان دیگر هم می‌شود. (5) و در پایان آیه می‌فرماید:
(وَالْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَى
)؛ (6)
فرجام (نیک) برای پرهیزگاران است.
پس پدر، هم باید به نماز فرمان دهد و هم برای تربیت دینی کودک خود استوار و شکیبا باشد و خسته نشود. اگرچه این آیه تربیت معنوی نماز را بیان می‌کند، به عنوان نمونه‌ای است که گویا همه دستورات الاهی را در بر می‌گیرد.

روایات

روایات و سخن پیشوایان دین، درباره‌ی لزوم تربیت و آموزش کودکان بسیارند که ما به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:
1. احادیث فراوانی که تربیت را حق کودک و فرزند بیان می‌فرماید:
مردی دست فرزندش را گرفت و خدمت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) رسید و گفت: ای رسول خدا! حق این فرزند بر من چیست؟ حضرت پاسخ فرمود:
«تُحَسِّنَ أسمَهُ وَ أدَبَهُ وَ ضَعهُ مَوضِعاً حَسَناً»؛
نامی نیکو برای او انتخاب کن و به طور شایسته او را تربیت نما و او را در مکان و جایگاه مناسبی قرار ده! (7)
2. روایات فراوانی که کیفر کوتاهی والدین را در تربیت کودکانشان بیان می‌کنند. پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: همان گونه که فرزندان به دلیل کوتاهی نسبت به پدر ومادر خود عاق می‌شوند، پدر و مادر نیز به دلیل کوتاهی در تربیت فرزند عاق می‌شوند:
«یَلزَمُ الوالِدین مِنَ العقوقِ لِوَلَدِهما ما یلزمُ الوَلَدَ لَهُما مِن عُقُوقِهما»؛
همان گونه که گاه فرزند عاق والدین می‌شود، والدین نیز عاق فرزند خویش می‌شوند. (8)
اگر پدر ومادر بخواهند، دچار نفرین فرزند نشوند، باید در تربیت و زمینه سازی سعادت وی کوشش نمایند و او را بر اساس برنامه و دستور الاهی تربیت نمایند.
3. احادیثی که برخی از پدر و مادران دوره‌ی آخر الزمان را سرزنش می‌کنند و آنان را در رابطه با کوتاهی در تربیت دینی فرزندانشان سرزنش می‌کنند.

پی‌نوشت‌ها:

1. تحریم / 1.
2. التبیان، ج 10، ص 50، مجمع البیان، ج 10، ص 62، زبدة البیان، ص 720، تفسیر نمونه، ج 24، ص 286.
3. بقره / 233.
4. طه / 132.
5. تفسیر قرطبی، الجامع الاحکام القرآن، ج 11، ص 163.
6. طه / 132.
7. الکافی، ج 6، ص 48 باب حق الاولاد، حدیث 1؛ وسائل الشیعة، ج 21، ص 479.
8. وسائل الشیعة، ج 21، ص 48.

منبع مقاله :
قاسمی، محمد علی، (1393) دوران طلایی تربیت، قم: نشر نورالزهرا (س)، چاپ پنجم



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران