التمحيص

مؤلّف:
ابوعلي، علي بن همام اسكافي (م 336 هـ . ق)
زندگي نامه:
وي از چهره هاي درخشان و بزرگان شيعه و از اصحاب سفراي امام زمان ـ عليه السلام ـ مي باشد. او در سال 258 هـ .ق در اسكاف نام محلي بين بصره و كوفه، در خانواده اي تازه مسلمان به دنيا آمد. اسكافي در اثر دعاي امام حسن عسكري ـ عليه السلام ـ ( پدر اسكافي از امام - عليه السلام - خواسته بودکه ايشان دعا كند خداوند اولاد صالحي به او عنايت كند) به دنيا آمد و به بغداد و شهرهاي مختلف مهاجرت كرد تا از محضر بزرگان و علماي نامدار شيعه بهره ببرد.
اسكافي از شخصيت هاي بزرگ شيعه در آن دوران به شمار مي آمد و يكي از ياران نزديك نواب امام بود. او در سال 336 هـ .ق به سراي باقي شتافت.
اساتيد:
نواب امام زمان مانند عثمان بن سعيد، محمد بن عثمان و حسين بن روح، ابراهيم بن هاشم، عبد الله بن جعفر حميري، علي بن محمد بن رياح، علي بن محمد رازي.
شاگردان:
احمد بن محمد برقي، جعفر بن محمد بن قولويه، علي بن ابراهيم، هارون بن موسي تلعكبري، ابراهيم بن محمد معروف، احمد بن ابراهيم.
تأليفات:
التمحيص، الانوار في تاريخ الاسلام.[1]
معرفي اجمالي كتاب:
نام كتاب از آيه شريفه «و ليمحص الله الذين آمنوا» گرفته شده و به معناي خالص كردن و جلا دادن است. مراد مؤلف هم خالص كردن ايمان مؤمنان و جلا دادن روح آنان است. اين كتاب درباره صفات و خصوصيات انسان هاي مؤمن است كه در اين دنيا با مشكلات و سختي ها چگونه مقابله كرده و در مقابل صبر و عمل صالح به چه اجر و پاداشي خواهند رسيد.
اين كتاب افق هاي جديدي را فراروي انسان مي گشايد و ايمان و اطمينان وي را به جهان آخرت مي افزايد. مؤلف اين كتاب را با بهره گيري از چشمه زلال معارف محمد و آل محمد ـ عليهم السلام ـ نوشته است.
علامه مجلسي در مورد اين كتاب مي گويد: «كتاب التمحيص از تأليفات شيخ ثقه و شخصيت مورد اطمينان، محمد بن همام مي باشد. متانت و دقت كتاب به فضل و دانش مؤلف آن گواهي مي دهد، اگرچه فضل و دانش مؤلف آن امري واضح و روشن است».
كتاب حاضر، داراي 1710 حديث مي باشد كه در 9 باب تنظيم شده است. و به ذكر احاديث پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و ائمه ـ عليهم السلام ـ تا امام رضا ـ عليه السلام ـ پرداخته است.
عناوين كتاب عبارتند از، سرعت بلا به سوي انسان، سرعت مجازات مؤمن در دنيا، پاك شدن گناهان مؤمن به وسيله بيماري، غم و اندوه و مشكلات ديگر، ستايش فقر، رزق و روزي و بزرگواري در طلب آن، نظر لطف و محبت خداوند با مؤمنان، ستايش صبر و يقين و رضايت در برابر سختي ها، اخلاق مؤمنان و مطالب آموزنده ديگر كه به وسيله احاديث ائمه ـ عليهم السلام ـ بيان شده است.
وضعيت نشر:
اين كتاب در يك جلد به زبان عربي از طرف انتشارات مدرسه امام مهدي ـ عليه السلام ـ قم در سال 1404 هـ .ق به همراه كتاب المؤمن مؤلف به چاپ رسيده است.

پی نوشت:

[1] - مقدمه كتاب التمحيص.

منبع: مرکز مطالعات و پژوهش هاي فرهنگي حوزه علميه