سطحی‌اندیشان غافل در بیان مثنوی

مولانا در بیان این که سطحی نگرانِ عافل، از شناخت حقیقی پدیده‌ها و نتایج اعمال خود و دیگران عاجزند و همواره حکم به ظاهر می‌کنند، حکایت لطیفی را ذکر می‌کند و می‌گوید: دزدی در نیمه‌های شب، دیوار منزلی را سوراخ می‌کرد.
شنبه، 5 تير 1395
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
سطحی‌اندیشان غافل در بیان مثنوی
 سطحی‌اندیشان غافل در بیان مثنوی

 

مؤلف: محمدرضا افضلی




 

این مثل بشنو که شب دزدی عنید *** در بن دیوار، حفره می‌برید
نیم بیداری که او رنجور بود *** طق‌طق آهسته‌اش را می‌شنود
رفت بر بام و فرو آویخت سر *** گفت او را در چه کاری‌ای پدر
خیر باشد نیم شب چه می‌کنی *** تو کیی؟ گفتا دهُل زن‌ای سنی
در چه کاری؟ گفت می‌کوبم دهل *** گفت کو بانگ دهل‌ای بوسبل
گفت فردا بشنوی این بانگ را *** نعره‌ی یا حسرتا وا ویلتا
آن دروغ است و کژ و بر ساخته *** سرّ آن کژ را تو هم نشناخته
نوح اندر بادیه کشتی بساخت *** صد مثل گو از پی تسخیر بتاخت
در بیابانی که چاه آب نیست *** می‌کند کشتی چه نادان و ابلهی است
آن یکی می‌گفت‌ای کشتی بتاز *** وآن یکی می‌گفت پرش هم بساز
او همی گفت این به فرمان خداست *** این بچربک‌ها نخواهد گشت کاست

مولانا در بیان این که سطحی نگرانِ عافل، از شناخت حقیقی پدیده‌ها و نتایج اعمال خود و دیگران عاجزند و همواره حکم به ظاهر می‌کنند، حکایت لطیفی را ذکر می‌کند و می‌گوید: دزدی در نیمه‌های شب، دیوار منزلی را سوراخ می‌کرد. کسی او را دید و گفت: آهای پدر جان، در این تاریکی شب، چه می‌کنی؟ دزد گفت: دارم دهُل می‌زنم. آن شخص گفت: چرا صدایش نمی‌آید؟ گفت: صدایش فردا به گوش می‌رسد. مولانا می‌گوید: چنان که قوم نادان حضرت نوح از راز کشتی‌سازی نوح در آن هامان خشک و بی‌آب بی‌خبر بودند و آن را کاری بیهوده و جنون‌آمیز می‌شمردند، چون غافل بودند که به زودی سیلابی هولناک به راه خواهد افتاد و تنها وسیله نجات، همین کشتی خواهد بود. سرمستانِ مفتون و دنیازدگانِ زبون نیز دائم فریفته ظواهر و از عواقب امور غافل‌اند. فریادهای مردم، بانگِ دهل من است.
مولانا می‌گوید: در این داستانِ جعلی و ساختگی، رازی و مقصودی هست که تو هم نمی‌دانی. «دهل زدن» عاملی است که ما را از راه حق دور می‌کند و «فردا» قیامت است و منکرِ عوالم غیبی نمی‌داند که چه بر سر دیوارِ وجودش می‌آورند.

منبع مقاله :
افضلی، محمدرضا؛ (1388)، سروش آسمانی (شرح و تفسیر موضوعی مثنوی معنوی (جلد اول))، قم: مرکز بین‌المللی و نشر المصطفی (صلی الله علیه و آله و سلم)، چاپ اول.

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم