ورزش يا رژيم، كدام بهتر است؟
امروزه چاقی يكی از معضلات زندگی صنعتی برای تمام گروههای سنی است. بيماریهای قلبی و عروقی، ديابت (افزايش قند خون)، پرفشاری خون، سنگ كيسة صفرا، نقرس، آرتروز و نيز سرطانهای سينه، رودة بزرگ و پروستات به دنبال چاقی شكل میگيرند.
در دهة گذشته، شیوع چاقی 50 درصد افزایش یافته است. نوع رژیم غذایی و كاهش فعالیت بدنی عوامل اصلی این صعود ارقام شناخته شدهاند. چاقی عارضهای است كه پیشگیری از آن امكانپذیر است. پیشگیری از چاقی بسیار آسانتر، ارزانتر و مؤثرتر از درمان آن است. عارضة چاقی در طی زمان بروز میكند. بنابراین، درمان آن در مراحل شكلگرفتة بیماری به تلاش زیادی نیاز دارد.
امروزه چاقی یكی از معضلات زندگی صنعتی برای تمام گروههای سنی است. بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت (افزایش قند خون)، پرفشاری خون، سنگ كیسة صفرا، نقرس، آرتروز و نیز سرطانهای سینه، رودة بزرگ و پروستات به دنبال چاقی شكل میگیرند. همچنین میزان بستری شدن افراد چاق در بخشهای مختلف بیمارستانی و نیز زمان لازم برای بهبود كامل آنان تفاوت بسیاری با سایر گروهها دارد.
چاقی در كودكان نیز، اگرچه در ظاهر ناپسند و مشكلآفرین نیست، نیاز به توجه و درمان دارد.
چاقی در ایران حدود 32 درصد شیوع دارد كه میزان آن از كشورهای غربی كمتر است. یك بررسی عمومی نشان داد كه نزدیك به 13 درصد از دختران تهرانی در زمرة افراد چاق قرار دارند و شیوع چاقی در سنین مدرسه در حدود 10 درصد تخمین زده شده است.
چاقی در سنین مدرسه مشكلات متعددی به دنبال دارد. بیماریهای روحی ـ روانی نظیر افسردگی، اجتماعگریزی، كاهش اعتمادبهنفس و سرخوردگی در این گروه به میزان گستردهتری رخ میدهد. چاقی در دوران كودكی، بخصوص در میان پسربچهها، با افزایش احتمال وقوع آن در بزرگسالی همراه است. 26 تا 41 درصد كودكان چاق در سنین پیش از مدرسه، در بزرگسالی نیز به عارضة چاقی مبتلا خواهند شد.
با توجه به مشكلات فراوان حاصل از چاقی، حتی كم كردن مقدار اندكی از وزن نیز عوارض سوء چاقی را كاهش میدهد یا از شدت آنها میكاهد. به اعتقاد متخصصان، كاهش 5 تا 20 درصد از وزن بدن در افراد چاق موجب از میان رفتن بسیاری از عوامل خطرساز میشود.
امروزه متخصصان علت عمدة چاقی را كمتحركی و ورزش ناكافی میدانند. تغییر رفتارهای جمعی، تنوع زیاد وسایل برقی، ساعات طولانی تماشای تلویزیون و فیلمهای ویدئویی و بازیهای كامپیوتری، زندگی مدرن را كمتحرك ساخته است. در كشورهای پیشرفته، افراد بیشتر غذا میخورند و كمتر فعالیت میكنند. خوردن غذاهای آماده در خارج از منزل به دلیل مشغلههای امروزی دلیل دیگری برای چاقی در دنیای مدرن است. این غذاها، بدون آنكه تمام مواد غذایی لازم را به بدن فرد برسانند، میزان چربی بالایی را به او تحمیل میكنند.
گاه چاقی در كودكان به دنبال ابتلا به بیماری بروز میكند. اگر در كودك چاقی علائمی نظیر كوتاهی قد نسبت به سن، خشكی پوست، بیطاقتی در برابر سرما، یبوست، زود خسته شدن، پرخوری همراه با پرنوشی، جوش و موهای زائد صورت، افزایش چربی در ناحیة گردن و شكم و نه بازو و ساق، ضربه به سر یا ستون مهرهها و عفونت دیده شد، والدین باید در صدد پیگیری علل زمینهای آن برآیند.
در تمام گروههای سنی، روشهای متعددی برای درمان چاقی پیشنهاد میشود، از مصرف داروهای مختلف و نایاب گرفته تا جراحی. اما درمان اولیه و انتخابی برای افراد دچار اضافهوزن و بیماران چاق، تركیبی از رژیم غذایی، ورزش و تغییر در رفتارهای روزمره است. حتی مصرف دارو بدون رعایت رژیم غذایی كنترلشده و ورزش، بینتیجه خواهد بود.
در زمان استراحت، 50 درصد از انرژی لازم برای سوخت و ساز بدن را چربیها و بقیه را مواد قندی تأمین میكنند. در ورزشهای سبك، همچنان چربیها این وظیفه را بر عهده دارند. اما با افزایش شدت ورزش، سوخت و ساز قندها مشخصتر میشود. به همین دلیل است كه متخصصان ورزشهای سبك را برای كاهش وزن مفیدتر میدانند. شاید تعجببرانگیز باشد كه صرف مدت زمانی بسیار اندك، مثلاً حداقل روزی یك ساعت فعالیت بدنی به مدت ده روز، برای افزایش سوخت چربی بدن در حالت استراحت كافی است. برای رسیدن به این هدف در افراد سالمند، به هشت هفته زمان نیاز داریم.
یكی دیگر از فواید ورزش افزایش ظرفیت تنفس عضلات است، یعنی افراد ورزشكار دیرتر از سایرین خسته میشوند.
وجود چربی انبوه در ناحیة شكم و احشاء موجب افزایش مقاومت بدن نسبت به آثار انسولین و در نتیجه بالا رفتن قند خون در افراد چاق میشود. همچنین یكی از عوامل مؤثر در ابتلا به امراض قلبی ـ عروقی به شمار میآید. بنابراین، كاهش چربی شكمی كمك زیادی به حفظ سلامت میكند. بر اساس نتایج مطالعات وسیع، ورزش نقش مؤثری در كاهش چربیهای ناحیة شكم ایفا میكند.
در افراد كمتحرك، شروع ورزش احتمال افزایش وزن را كاهش میدهد. همچنین ورزش كردن روش كارآمدی در حفظ وزن بدن بعد از درمان صحیح چاقی است. در یك بررسی ثابت شد كه با قطع رژیم غذایی، بعد از 18 ماه 92 درصد از وزن ازدسترفته مجدداً بازمیگردد. در صورتی كه با تداوم ورزش، افزایش زیادی در وزن بدن نخواهیم داشت. تأثیر ورزش در درمان چاقی كودكان بیشتر است. امروزه فعالیت بدنی عامل پیشگیری از چاقی اطفال و همچنین درمان آن شناخته شده است.
در مورد سایر فعالیتها نیز میتوان میزان مصرف انرژی را محاسبه كرد. با این حال، اغلب افرادی كه دچار چاقی هستند آمادگی كامل برای انجام دادن مقدار تعیینشدة فعالیت بدنی را ندارند. گروهی دیگر هم به علت ابتلا به امراض قلبی و پرفشاری خون از انجام دادن بسیاری از حركات ورزشی معاف هستند. در نتیجه، شكل و مدت مناسب برای ورزش در افراد چاق به توانایی و وضعیت جسمانی آنها بستگی دارد. برای مثال، هرگز به افراد چاق مبتلا به بیماریهای قلبی دویدن توصیه نمیشود. رایجترین ورزشِ درمانی برای این گروه پیادهروی است. فعالیتهای بدنی دیگری مانند شنا هم گاه جانشین مناسبی برای پیادهروی بهشمار میآیند.
انتخاب نوع ورزش در درجة اول به علاقة فردی شما بستگی دارد. میتوانید تركیبی از انواع ورزشها را در برنامة خود بگنجانید. به خاطر داشته باشید كه ورزشهای با شدت زیاد و مدت كم باعث بالا رفتن میزان سوخت و ساز بدن در حالت استراحت و نیز كاهش اشتها میشوند. در حالیكه ورزشهای با شدت كم و مدت زیاد بر سوخت و ساز چربیها اثر میگذارند. تصمیمگیری در مورد شدت و مدت ورزش انتخابی به هدف پزشك و پذیرش بیمار بستگی دارد.
منبع: تكچین
در دهة گذشته، شیوع چاقی 50 درصد افزایش یافته است. نوع رژیم غذایی و كاهش فعالیت بدنی عوامل اصلی این صعود ارقام شناخته شدهاند. چاقی عارضهای است كه پیشگیری از آن امكانپذیر است. پیشگیری از چاقی بسیار آسانتر، ارزانتر و مؤثرتر از درمان آن است. عارضة چاقی در طی زمان بروز میكند. بنابراین، درمان آن در مراحل شكلگرفتة بیماری به تلاش زیادی نیاز دارد.
امروزه چاقی یكی از معضلات زندگی صنعتی برای تمام گروههای سنی است. بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت (افزایش قند خون)، پرفشاری خون، سنگ كیسة صفرا، نقرس، آرتروز و نیز سرطانهای سینه، رودة بزرگ و پروستات به دنبال چاقی شكل میگیرند. همچنین میزان بستری شدن افراد چاق در بخشهای مختلف بیمارستانی و نیز زمان لازم برای بهبود كامل آنان تفاوت بسیاری با سایر گروهها دارد.
چاقی در كودكان نیز، اگرچه در ظاهر ناپسند و مشكلآفرین نیست، نیاز به توجه و درمان دارد.
میزان شیوع چاقی در ایران
چاقی در ایران حدود 32 درصد شیوع دارد كه میزان آن از كشورهای غربی كمتر است. یك بررسی عمومی نشان داد كه نزدیك به 13 درصد از دختران تهرانی در زمرة افراد چاق قرار دارند و شیوع چاقی در سنین مدرسه در حدود 10 درصد تخمین زده شده است.
چاقی در سنین مدرسه مشكلات متعددی به دنبال دارد. بیماریهای روحی ـ روانی نظیر افسردگی، اجتماعگریزی، كاهش اعتمادبهنفس و سرخوردگی در این گروه به میزان گستردهتری رخ میدهد. چاقی در دوران كودكی، بخصوص در میان پسربچهها، با افزایش احتمال وقوع آن در بزرگسالی همراه است. 26 تا 41 درصد كودكان چاق در سنین پیش از مدرسه، در بزرگسالی نیز به عارضة چاقی مبتلا خواهند شد.
با توجه به مشكلات فراوان حاصل از چاقی، حتی كم كردن مقدار اندكی از وزن نیز عوارض سوء چاقی را كاهش میدهد یا از شدت آنها میكاهد. به اعتقاد متخصصان، كاهش 5 تا 20 درصد از وزن بدن در افراد چاق موجب از میان رفتن بسیاری از عوامل خطرساز میشود.
چرا چاق میشویم؟
امروزه متخصصان علت عمدة چاقی را كمتحركی و ورزش ناكافی میدانند. تغییر رفتارهای جمعی، تنوع زیاد وسایل برقی، ساعات طولانی تماشای تلویزیون و فیلمهای ویدئویی و بازیهای كامپیوتری، زندگی مدرن را كمتحرك ساخته است. در كشورهای پیشرفته، افراد بیشتر غذا میخورند و كمتر فعالیت میكنند. خوردن غذاهای آماده در خارج از منزل به دلیل مشغلههای امروزی دلیل دیگری برای چاقی در دنیای مدرن است. این غذاها، بدون آنكه تمام مواد غذایی لازم را به بدن فرد برسانند، میزان چربی بالایی را به او تحمیل میكنند.
چاقی در كودكان
گاه چاقی در كودكان به دنبال ابتلا به بیماری بروز میكند. اگر در كودك چاقی علائمی نظیر كوتاهی قد نسبت به سن، خشكی پوست، بیطاقتی در برابر سرما، یبوست، زود خسته شدن، پرخوری همراه با پرنوشی، جوش و موهای زائد صورت، افزایش چربی در ناحیة گردن و شكم و نه بازو و ساق، ضربه به سر یا ستون مهرهها و عفونت دیده شد، والدین باید در صدد پیگیری علل زمینهای آن برآیند.
در تمام گروههای سنی، روشهای متعددی برای درمان چاقی پیشنهاد میشود، از مصرف داروهای مختلف و نایاب گرفته تا جراحی. اما درمان اولیه و انتخابی برای افراد دچار اضافهوزن و بیماران چاق، تركیبی از رژیم غذایی، ورزش و تغییر در رفتارهای روزمره است. حتی مصرف دارو بدون رعایت رژیم غذایی كنترلشده و ورزش، بینتیجه خواهد بود.
تأثیر ورزش در پیشگیری از چاقی و درمان آن
در زمان استراحت، 50 درصد از انرژی لازم برای سوخت و ساز بدن را چربیها و بقیه را مواد قندی تأمین میكنند. در ورزشهای سبك، همچنان چربیها این وظیفه را بر عهده دارند. اما با افزایش شدت ورزش، سوخت و ساز قندها مشخصتر میشود. به همین دلیل است كه متخصصان ورزشهای سبك را برای كاهش وزن مفیدتر میدانند. شاید تعجببرانگیز باشد كه صرف مدت زمانی بسیار اندك، مثلاً حداقل روزی یك ساعت فعالیت بدنی به مدت ده روز، برای افزایش سوخت چربی بدن در حالت استراحت كافی است. برای رسیدن به این هدف در افراد سالمند، به هشت هفته زمان نیاز داریم.
یكی دیگر از فواید ورزش افزایش ظرفیت تنفس عضلات است، یعنی افراد ورزشكار دیرتر از سایرین خسته میشوند.
آیا ورزش همراه با رژیم غذایی موجب كاهش بیشتر وزن میشود؟
وجود چربی انبوه در ناحیة شكم و احشاء موجب افزایش مقاومت بدن نسبت به آثار انسولین و در نتیجه بالا رفتن قند خون در افراد چاق میشود. همچنین یكی از عوامل مؤثر در ابتلا به امراض قلبی ـ عروقی به شمار میآید. بنابراین، كاهش چربی شكمی كمك زیادی به حفظ سلامت میكند. بر اساس نتایج مطالعات وسیع، ورزش نقش مؤثری در كاهش چربیهای ناحیة شكم ایفا میكند.
در افراد كمتحرك، شروع ورزش احتمال افزایش وزن را كاهش میدهد. همچنین ورزش كردن روش كارآمدی در حفظ وزن بدن بعد از درمان صحیح چاقی است. در یك بررسی ثابت شد كه با قطع رژیم غذایی، بعد از 18 ماه 92 درصد از وزن ازدسترفته مجدداً بازمیگردد. در صورتی كه با تداوم ورزش، افزایش زیادی در وزن بدن نخواهیم داشت. تأثیر ورزش در درمان چاقی كودكان بیشتر است. امروزه فعالیت بدنی عامل پیشگیری از چاقی اطفال و همچنین درمان آن شناخته شده است.
چه مقدار ورزش كافی است؟
در مورد سایر فعالیتها نیز میتوان میزان مصرف انرژی را محاسبه كرد. با این حال، اغلب افرادی كه دچار چاقی هستند آمادگی كامل برای انجام دادن مقدار تعیینشدة فعالیت بدنی را ندارند. گروهی دیگر هم به علت ابتلا به امراض قلبی و پرفشاری خون از انجام دادن بسیاری از حركات ورزشی معاف هستند. در نتیجه، شكل و مدت مناسب برای ورزش در افراد چاق به توانایی و وضعیت جسمانی آنها بستگی دارد. برای مثال، هرگز به افراد چاق مبتلا به بیماریهای قلبی دویدن توصیه نمیشود. رایجترین ورزشِ درمانی برای این گروه پیادهروی است. فعالیتهای بدنی دیگری مانند شنا هم گاه جانشین مناسبی برای پیادهروی بهشمار میآیند.
انتخاب نوع ورزش در درجة اول به علاقة فردی شما بستگی دارد. میتوانید تركیبی از انواع ورزشها را در برنامة خود بگنجانید. به خاطر داشته باشید كه ورزشهای با شدت زیاد و مدت كم باعث بالا رفتن میزان سوخت و ساز بدن در حالت استراحت و نیز كاهش اشتها میشوند. در حالیكه ورزشهای با شدت كم و مدت زیاد بر سوخت و ساز چربیها اثر میگذارند. تصمیمگیری در مورد شدت و مدت ورزش انتخابی به هدف پزشك و پذیرش بیمار بستگی دارد.
منبع: تكچین