المقنعة

مؤلف:
محمد بن محمد بن نعمان ابن معلم ابو عبدالله عكبري بغدادي، معروف به شيخ مفيد (م 413 ق).
زندگينامه و اظهار نظرها:
وي يكي از مشاهير علما و مراجع بزرگ شيعه در عصر خويش بود و از آغاز زندگي با قرآن و كتب ديني انس داشت. او از نوجواني سال‌ها از مكتب، شيخ صدوق، ابو غالب الزراري و ابن جنيد بهره مند بود و در سايه كوشش و تحقيقات خود به مقام علمي و سمت استادي نايل آمد.
در عصر مفيد، بغداد مركز علوم اسلامي بود و در پايگاه خلفاي عباسي، فقهِ مذاهب مختلف تدريس مي شد و در كنار مكاتيب، مكتب شيخ مفيد جلوه خاصي داشته و از رونق بيشتري برخوردار بود. مفيد در عصر خودش از مبتكران علم كلام و فقه استدلالي به شمار مي رفت. امام زمان(عج) درباره او ضمن توقيعي خطاب به وي مي فرمايد: «شيخ السديد و مولي الرشيد الاخ الولي الناصر لنا...».
شيخ طوسي درباره او مي گويد: «ابو عبدالله مفيد، معروف به ابن معلم، از متكلمان طايفه اماميه است كه در فقه و كلام بر همه مقدم، فكرش عالي و حاضر جواب بود. رياست شيعه در آن زمان به وي منتهي مي شد».
استادان:
ابن قولويه، شيخ صدوق، ابو غالب الزراري، ابي محمد بن احمد بن جنيد الاسکافي و ... .
شاگردان:
سيد مرتضي، سيد رضي، شيخ طوسي، ابو الفتح كراجكي، نجاشي و ... .
تأليفات:
الارشاد، العيون و المحاسن، المسائل الصاغانيه، المسائل الطوسيه، الجمل، رسائل في الغيبه، مصار الشيعه، الايضاح في الامامه، کشف اللباس، النکت الاعتقاديه.
معرفي اجمالي كتاب:
اين كتاب فتوايي در دو بخش تدوين شده است: بخش نخست مربوط به اصول اعتقادي است. در اين قسمت مؤلف راجع به توحيد و صفات حق تعالي، وجوب اعتقاد به انبيا و رسل، وجوب اعتقاد به امامت، ولايت اولياء الله، وجوب اعتقاد به معاد، وجوب معرفت و عمل به شريعت اسلام و وجوب نماز بحث مي كند. بخش دوم مربوط به فروع فقهي است كه از باب طهارت شروع شده و به باب وكالت خاتمه مي يابد.
شروح و تعليقات:
تهذيب الاحكام كه يكي از كتب اربعه نوشته شيخ طائفه طوسي است. اين شرح مربوط به بخش فقهي مقنه است.
وضعيت نشر:
اين كتاب در يك جلد به زبان عربي، به كوشش انتشارات جامعه مدرسين قم، در سال 1410 ق چاپ و منتشر شده است.
منبع: کتابشناسي تفصيلي مذاهب اسلامي