نگاهی گذرا برزندگی حضرت زهرا (1)
نويسنده: محمدرضا بنایی
1- ازدواج پیامبر با خدیجه
2- خدیجه بر درهای سعادت و رستگاری
موضوع مهريه پيش آمد و اينک بايد مهريهاي درخور مقام و موقعيت بانوي بزرگ حجاز از سوي پيامبر تقديم گردد اما از کجا و چکونه؟ و چه کسي ميتواند اين مبلغ سنگين و درخور شخصيت و موقعيت «خديجه» را تقديم دارد؟
درست در اين لحظات بود که دگرباره بانوي حجاز به کار جالب و شگرفي دست زد و با هديه نمودن چهار هزار دينار به پيامبر، از آن گرانمايهي جهان هستي تقاضا کرد که آن را به عنوان مهريه به پدرش «خويلد» بپردازد، گرچه در يک روايت آمده است که جناب «ابوطالب» مهريه را با سرفرازي و شادماني از اموال خويش تقديم داشت و پيمان زندگي مشترک به امضاء رسيد.( فاطمه الزهرا من المهد الی اللحد ص33)
آري، با اينکه بانوي خردمند حجاز به ارزشهاي والاي اخلاقي و انساني بهاء ميدهد و در راه بدست آوردن شرافت و کرامت، ارزشهاي مادي را فدا ميکند با اين وصف پدرش «خويلد» از اين انديشهي بلند بيبهره است و اين اختلاف ديدگاه را تنها ميان اين پدر و دختر نمينگريم بلکه اين ناهماهنگي در انديشه و اين دو طرز تفکر ميان پدران و فرزندان و ميان دو برادر و دو همسر و پدر و فرزند نيز، هم در روزگاران گذشته و هم در جهان معاصر بسيار فراوان است.به هر حال جريان به خوبي پيش رفت اما رخدادي بيسابقه و بينظير و بهتآور بود. در ميان عرب کسي بخاطر نداشت که زني خود مهريهاش را به همتاي زندگياش هديه کند. به همين جهت جاي شگفت ندارد که حس حسادتورزي ابوجهل فوران کند و آتش حسد در دل او زبانه کشد و فرياد زند که: هان اي مردم! ما ديده بوديم که مردان مهريه زنان را ميپردازند اما نديده بوديم که زنان مهريهي خويش را به مردان زندگي آينده خويش هديه کنند. و ابوطالب، فرزانهي عرب پرخاشگرانه به او پاسخ داد که: «مردک کمخرد و پست چه ميگويي؟ به جوانمردي همانند «محمد»، هم دختر ميدهند و هم مهريهاش را خود هديه ميکنند، اما مردک کمخردي چون تو، اگر هديه هم تقديم داري، پذيرفته نميشود و پاسخ مثبت نخواهي شنيد.»و بنا به روايتي او را اينگونه سرزنش کرد:«اگر خواستگار همانند برادرزادهي سرفراز من باشد، او را به بالاترين و گرانبهاترين قيمتها ميبرند و پرشکوهترين مهريهها را به او هديه ميدهند. اما اگر بسان تو باشد، با مهريه سنگين هم نميتواند با زني شايسته ازدواج کند.» (فاطمه الزهرا من المهد الی اللحد ص35) .اين پيوند مبارک به بهترين صورت تحقق پذيرفت و پيامبر به تقاضاي «خديجه» به اقامتگاه او گام نهاد.از آن لحظات بيادماندني بود که ديگر «خديجه» همواره احساس مينمود که نيکبختي در کاملترين شکل ممکن به او روي آورده و خورشيد خوشبختياش طلوع نموده است، بانوي بزرگ حجاز در اين زندگي مشترک پسراني بدنيا آورد که همگي آنان در کودکي از دنيا رفتند و دختراني به نامهاي «زينب» و «امکلثوم»و «رقيه» و «فاطمه» به او و پيامبر ارزاني شد که کوچکترين، اما برترين و پرشکوهترين آنان فاطمه عليهاالسلام بود. (بحارالانوارج16ص120)
3- تولد فاطمه
اين بانوي ارجمند و دارندهي اين ارزشهاي اخلاقي است که به ارادهي خدا، سالار بانوان گيتي فاطمه عليهاالسلام را بدنيا ميآورد و از شير سرشار از مواهب و فضايل خويش به او مينوشاند و او را تغذيه مينمايد.فاطمه عليهاالسلام فرزند پدر گرانقدري چون پيامبر و مادر بزرگواري همانند اين بانوي بزرگ است که در صفحات گذشته به برخي از ويژگيها و ارزشهاي برجستهي اخلاقي و انساني آن پدر و مادر نمونه، اشاره رفت.(فاطمه الزهرا من المهد الی اللحد ص39). با اين نگرش سريع و با ترسيم اين تصوير کوچک، از شخصيت آن دو بزرگوار، هم به ميزاني اندک با شخصيت باعظمت فاطمه عليهاالسلام که از اين رويشگاه پاک پاکيزه و از اين درخت تناور و مقدس سر برآورده است، آشنا ميگرديم و هم ميتوانيم به گوشهاي از زندگي سراسر افتخار او در پرتو اصل وراثت نظري بيافکنيم.در اين مورد حقايق ثابت و ترديدناپذيري هست که انبوه روايات رسيده از پيامبر و خاندان وحي و رسالت آنها را ترسيم ميکند. حقايق ارزشمندي که کشفيات و دانش نوين با همهي وسعت و گستردگياش و با وجود دسترسي به اتم و درون آن و به ستارگان و کهکشانها و فراتر و فروتر از آنها، هنوز از دسترسي به اين حقايق انکارناپذير ناتوان است.
اينها واقعتهايي هستند که نه با عدسيهاي دقيق و پيشرفتهي ميکروسکوپها و ابزارهاي پيچيده و منظم صنعتي ميتوان به آنها دست يافت و نه با دوربينها و ماهوارههاي عکس برداري و اطلاعاتي و اشعهي نيرومند بنفش و ماوراي بنفش، چرا که اصولا مقياسهاي طبيعي و تجربي از درک و دريافت آنها ناتوانند.اين حقايق فراتر از درک و شناخت و دريافت با مقياسهاي تجربي ميباشند و به همين دليل هم حواس چندگانه؛ بينايي، شنوايي، چشايي، بويايي، و حس لامسه نميتوانند آنها را دريابند، اين حقايق از اسرار خدا در جهان آفرينشند و در صورت تمايل ميتوان آنها را «امور فوق حسي و ماورايي»، نام نهاد.جبرئیل بر پیامبر نازل شد وبه او گفت که چهل روز از خدیجه دوری کند این مفارقت بر او گران بود ولی چون دستور خداوند بود اطاعت کرد. پیامبر در این چهل روز روزه دار بود و شبها به راز و نیاز و عبادت با پروردگار بی نیاز می پرداخت. او عمار یاسر را به سراغ خدیجه فرستاد تا وی را از نگرانی خلاص سازد و از دستور الهی آگاه کند. (فاطمه الزهرا من المهد الی اللحد ص40). پس از پایان چهل روز جبرئیل بر پیامبر نازل شد و او را به تحفه ای از جانب خداوند آگاه ساخت پیامبر از او پرسید که این تحفه چیست؟ و او به پیامبر گفت طعام بهشتی میکائیل به زمین هبوط کرد و سبدی از غذاهای بهشتی برای پیامبر آورد جبرئیل به او گفت یا محمد از این غذاها افطار کن و بعد سراغ خدیجه برو که این فرمان پروردگار تو می باشد.پیامبر از غذا افطار کرد پس از آن پیامبر برای نماز آماده شد که جبرئیل به او گفت که از نماز در این موقع دوری کن به خانه برو زیرا خداوند در صلب تو فرزندی پاک و پاکیزه قرار داده است. پیامبر به خانه رفت وقتی خدیجه در را باز کرد پیامبر وارد خانه شد خدیجه از پیامبر در مورد چهل روزی که پیشش نبوده پرسید اما پیامبر بازوی او را گرفت و به بستر برد.آنگاه «خديجه» سوگند ياد ميکند : به خدايي که آسمان بلند را برافراشت و آب را از زمين جوشانيد و جاري ساخت که آن شب هنوز پيامبر خدا از کنار من دور نشده بود که سنگيني وجود و حضور گرانمايهي دخت سرفرازم «فاطمه» را در سازمان وجود خود حس کردم... (خوارزمی درمقتل الحسین ص63و68) و این گونه بود که نطفه فاطمه منعقد گشت.از اين روايت نکاتي چند دريافت ميگردد:1- خدا به پيامبرش دستور ميدهد که از بانوي خردمند حجاز براي مدتي جدا شود تا بر اثر دوري از او شور و شوق پيامبر به او بسيار گردد.2- پيامبر در اين چهل شبانه روز بيش از هميشه به عبادت و راز و نياز پرداخته و بر اثر ارتباط هميشه و پيوسته با عالم بالا از روحانيت و معنويت و شرايط رواني و روحي ويژهاي بهرهور ميگردد.3- آن حضرت با ارمغان آسمان افطار مينمايد، با موهبتي که به خاطر لطافت ويژهاي به سرعت به نطفه تبديل ميشود.4- نطفه از آن ارمغان آسماني و بهشتي که هيچ شباهتي به غذاهاي جهان ماده ندارد، فراهم ميآيد.5- و ديگر حرکت فوري پيامبر به اقامتگاه «خديجه» به منظور انتقال دادن نطفه با آن مقدمات و تدابير شگرف و هدف خاص.لازم به يادآوري است که اين روايات را دانشمندان اهل سنت نيز با اندک تغيير آوردهاند. (فاطمه زهرا از ولادت تاشهادت ص144)
4- جنین با مادرش سخن می گوید
فاطمه در رحم خدیجه او را چنین دلداری می داد: مادر ناراحت و نگران نباش همانا خداوند همراه پدرم است.
(بحارالانوار ج43ص10)
5- طلوع خورشید تابناک فاطمه
6- نام گذاری
7- القاب حضرت صدیقه طاهره
8- فاطمه
ب- لان الله فطمها و شیعتها من النار
از امام رضا از پدرانش و آن ها از پیامبر نقل کرده اند که حضرت محمد فرمود: ای فاطمه می دانی چرا تو را به این نام نهادم؟ علی که در آن جمع بود پرسید: چرا ای رسول خدا؟ رسول خدا به علی فرمود زیرا او شیعیانش از آتش جدا گشته اند.(بحارالانوارج43ص12)
ج- لان الخلق فطمواعن معرفتها
از امام صادق روایت شده که حضرت فرمود:او را فاطمه نام گذاری کردند زیرا خلق از شناخت او عاجز هستند.
(بحارالانوارج43ص15)
د- لان الله فطمها بالعلم از امام باقر روایت شده که حضرت فرمود: زمانی که فاطمه متولد شد خداوند به ملائکه وحی فرستاد که بر زبان محمد نام فاطمه را جاری سازید. (الریاض النفذه ج 43ص 22)و احادیث بسیاری که در این مختصر به بیان آنها نمی توانیم بپردازیم.
9- صدیقه
از امام صادق روایت شده است که حضرت فرمود: «درحدیثی که به آن حضرت منتسب است»: و او صدیقه کبری است و بر شناخت او بر خلاق باید زمان و قرن ها بگذرد تا او را بشناسند. (بحارالانوارج43ص22)
10- مبارکه
11- طاهره
از امام باقر و او از پدرانش نقل شده که حضرت فرمود: همانا فاطمه را به طاهره نام گذاری کردند زیرا از هرگونه زشتی و پلیدی دور بود عادات ماهانه حیض و نفاس نمی دید.(عوالم العلوم ج11ص 148)و آیه تطهیر نیز در شأن اهل بیت و او نازل گشت در تمام روایتی که بر این آیه وارد شده است همه متفق شده اند که این آیه برای محمد علی فاطمه حسن و حسین نازل شده است و هیچ کس در آن شکی ندارد.که در ذیل به نمونه ای از این احادیث اشاره می کنیم:الخطیب بغدادی در کتاب تاریخش با سندهایی از ابی سعید خدری و از پیامبر حدیثی را آورده که حضرت در مورد قول خداوند فرمود:«انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا»(احزاب آیه33)می گوید: پیامبر علی، فاطمه، حسن، و حسین را بر زیر عبای مبارکش جمع نمود و فرمود اینان اهل بیت من هستند خداوند از آنان پلیدی و زشتی را دور کند و آنان را پاک و طاهر قرار بده ام سلمه در کنار در ایستاده بود به پیامبر عرضه داشت آیا من هم از آنان هستم حضرت فرمود تو خوب هستی ولی از اهل بیت نیستی
(.عوالم العلوم ج11ص50)
12- زکیه
«قدافلح من زکاها» (شمس آیه 9)
«اقتلت نفسا زکیا» (کهف آیه 74)
«لاهب لک غلاما زکیا» (مریم آیه19)
«ذلک ازکی لکم و أطهر» (بقره آیه 232)
این کلمه در پاکیزگی و رشد استفاده می شود آیه اول «قدافلح من زکاها» یعنی پاکیزه کردن اخلاق از عادات و خلقیات بد رفتاری مانند: کذب، بخل، حسد و...اين واژهي مقدس در فرهنگ عرب در مورد پاکيزگي و رشد و نمو به کار ميرود. از اين رو معناي آيه نخست اين ميشود که:هر کس جان خويش را از ضد ارزشها و صفات نکوهيدهاي که از شر شکم و زبان و سخن نسنجيده، خشم و حسد، بخل و دوستي جاه و مقام، دنيادوستي و خود بزرگ بيني و خودپسندي سرچشمه ميگيرد، پاک و پاکيزه ساخت، رستگار گرديد.اما علت نام گذاری حضرت زهرا و این که این لقب را به او دادند به علت آیه ی چهارم است رشد و تکثیر یافتن همان مطلب پس همان فاطمه مراد زکیه است با این معنا و همان مسائلی که در باب کلمه مبارک مورد بحث خویش قرار دادیم در اینجا نیز صادق است.
13- راضیه
14- مرضیه
15- محدثه و پاسخ به یک سؤال