ترموستات

وظیفه ترموستات این است که مجرای آبخروجی بلوکه سیلندر را ببندد و تا آبگرم نشده ترموستات اجازه خروج به آبرا نداده و هنگامی که درجه حرارت آبموتور به حالت عادی رسید ترموستات باز شده و اجازه میدهد آبدر رادیاتور سردشود.
هنگامی که یک موتور سرد را روشن می کنند با راندمان حداکثرش کار نمی کند این پدیده به علت تقطیر شدن سوخت روی دیواره سیلندر تبادل حرارت زیاد اتاق احتراق و ویسگوزیته زیاد روغن است برای کم کردن این تاخیر حرارتی یک دستگاه تنظیم حرارتی در دستگاه سرد کننده قرار داده می شود این دماسنج که بین مجرای خروجی آباز موتور و رادیاتور وجود دارد در مدتی که موتور گرم می شود مانع از جریان مایع سرد کننده از موتور به رادیاتور می شود در این مدت مایع به وسیله پمپ فقط داخل موتور می گردد.
یک دستگاه تنظیم حرارتی مجهز به دریچه ای است که در زیر قسمت زیر ان شامل قطعات فلزی است که در ان ماده فراری مثل اتر پرشده است که به محض گرم شدن در اثر انبساط دریچه را باز
می کند و سبب جریان یافتن آبمی شود در موقع کار با سرعت زیاد جریان مایع در دستگاه سرد کننده ممکن است سبب ارتعاش دستگاه تنظیم حرارتی شود که موجب کم شدن عمل ان می شود .
دستگاه تنظیم حرارتی یک حذف کننده ارتعاش دارد که به شکل قطعه کلاهی شکل در قسمت پایین دریچه واقع است محدود بودن جریان بین قطعات فلزی و انتهای دریچه لازمه اش وجود حذف
ارتعاش است حتی زمانی که دستگاه تنظیم گفته شده کاملا باز شد باز هم مقداری از آبجاری درموتور بدون ورود در رادیاتور به وسیله پمپ دوباره به موتور بر می گردد اگر همه آباز رادیاتور عبورکند تبادل حرارت انجام خواهد شد.
بنابراین هنگامی که برای راندمان خوب احتیاج باشد مثلا در موتورهای با نسبت تراکم خیلی بالا که باید حرارت را خوب حذف کرد تا از احتراق خودبه خود جلوگیری شود موتور و دستگاه تنظیم حرارت طوری طرح می شوند که همه آبضمن گردش از قسمت های مختلف از جدیدترین ترموستات دارای یک گوی از جنس پلاستیک سخت است که می تواند معایب دستگاه های قبلی را برطرف می کند.

انواع ترموستات
ترموستات فانوسی و ترموستات مومی

ترموستات فانوسی در قدیم مورد استفاده قرار می گرفت و در داخل ان الکل بود زمانی که الکل گرم می شد انبساط پیدا می کرد اما در ترموستات مومی کپسولی وجود دارد که درون ان موم یا پودری از کرستال های مخصوص قرار داده اند که در اثر افزایش درجه حرارت منبسط شده وپیستون متصل به ان را حرکت داده و دریچه ترموستات را باز می کند و زمانی که درجه حرارت موتور پایین است آبسرد ناشی از ان , موم یا کرستال ها را منقبض کرده و فنر ترموستات دریچه را می بندد.
ترموستات وسیله حرارت سنجی است که برای کنترل جریان آبدستگاه خنک کننده در درجه حرارت معین به کار می رود چون عملکرد موتور به طور مستقیم به درجه حرارت موثر ان بستگی دارد .
بنابراین استفاده از وسیله ای که بتواند این درجه حرارت را به ویژه در فصل زمستان حفظ کند بسیار ضروری است این وسیله یا به عبارت دیگر ترموستات در حالی که موتور سرد است از هدایت آبداخل موتور به رادیاتور جلوگیری می کند و بر عکس هنگامی گرمای موتور بیش از درجه حرارت موثر ان است ترموستات باز می شود و امکان می دهد که حداکثر جریان آببرای خنک شدن از موتور به سمت رادیاتور جاری شود.
اگر سیستم خنک کننده موتور همیشه تمیز و درجه حرارت موتور در حد معمول باشد ترموستات سالها عمر می کند اگر چه ترموستات از نظر ثابت نگه داشتن درجه حرارت نقش مهمی در موتور دارد ولی در صورت گیر کردن ممکن است سبب کاهش یا افزایش حرارت موتور شود اگر ترموستات در وضعیت باز گیر کند موتور در فصل زمستان به درجه حرارت موثر خود نخواهد رسید از طرف دیگرترموستات در وضعیت بسته گیر کرده باشد یا در درجه حرارت بیش از حد مجاز باشد گرمای موتور اقزایش می یابد و آبسیستم خنک کننده شروع به جوشیدن می کند .
درجه ترموستات در کارخانه سازنده تنظیم می شود و در صورت بروز نقص غیر قابل تنظیم خواهد بود برای مثال اگر درجه باز شدن ترموستاتی 82 درجه سانتیگراد باشد ولی در 71 درجه سانتیگرادباز شود نشان می دهد که ترموستات از تنظیم خارج شده است اگر ترموستات در درجه حرارت پایین تر از حد مجاز خود باز شود موتور در وضعیت خیلی سرد کار خواهد کرد موتور سرد معمولا دارای معایب زیر خواهد بود .
1- مصرف سوخت افزایش می یابد .
2- غلظت روغن کم می شود مصرف ان از حد مجاز زیادتر خواهد بود.
3- سائیدگی سیلندر و رینگ ها پیستون زیاد می شود .
4- با تشکیل اسید و تراکم رطوبت زیاد روغن را الوده می کند و موجب سایش قطعات فلزی می شود.
از طرف دیگر ترموستات در درجه حرارتی زیادتر از حد مجاز و تنظیم شده باز شود یا به علت نقص باز نشود درجه حرارت موتور ناگهانی افزایش می یابد چنانچه در درجه حرارت زیاد کار کند احتمال جوش آمدن آباز دستگاه خنک کننده بسیار زیاد خواهد بود جوش امدن آببتدا در فشار کم و درست ورودی پمپ آباتفاق می افتد در چنین حالتی مجرای آبدر اثر بخار مسدود یا به عبارت دیگر وضعیت قفل بخار در دستگاه خنک کننده موتور ایجاد خواهد شد قطعات فلزی موتور قابلیت تحمل درجه حرارت 138 تا 149 در جه سانتیگراد را دارند در این درجه حرارت روغن موتور شروع به شل شدن می کند و در وضعیت جوش آمدن درجه حرارت موتور به 371 تا 482 درجه سانتیگراد افزایش می یابد این میزان درجه حرارت می تواند سوپاپ های دود و کاسه نمدها را از وضعیت اصلی خود خارج کند یا ممکن است انها را بسوزاند در این حالت انفجار زودرس وروغن سوزی نیز اتفاق می افتد و گیر پاژ و خرابی کامل موتور دوراز انتظار نخواهد بود به همین دلیل است که ترموستات طراحی و ساخته شده است ترموستات دقیق و سالم باید شرایط زیر را داشته باشد .
1- در محدوده درجه حرارت تنظیم شده شروع به باز شدن کند
2- در درجه حرارت تنظیم شده کاملا باز شود
3- حداکثر مقدار آب سیستم خنک کننده از طریق ان به رادیاتور جریان یابد .
4- پس از بسته شدن جریان آبرادیاتور بیشتر از مقدار مجاز نباشد .

نصب و بازدید ترموستات

ترموستات دستگاهی یک بار مصرف و غیر قابل تعمیر می باشد در موقع نصب باید علامت فلش روی ان دقت شود و اگر ترموستات در محدوده درجه حرارت مجاز تعیین شده باز و بسته نشود.
و موتور خیلی داغ و یا سرد باشد باید فورا ان را تعویض کرد

منبع: سایت تخصصی مقالات اتومبیل www.khodroha.com
/خ