معاشرت با مردم و خدمت به خلق علما(2)
نويسنده: مهدي رحيمي
آيت الله قاضي(ره): ايشان در برخورد با افراد بسيار رعايت ادب و احترام را مي نمودند. به طوري كه مرحوم علاّمه طباطبائي از اولين برخوردي كه با ايشان داشتند، با نشعف خاصّي ياد كرده است و مي فرمايد: « من در آن مجلس شيفتهي اخلاق و رفتار اسلامي او شدم.»[1] و از طرفي بسيار مراقب احوال شاگردان خويش بودند و مقيّد به آداب و حقوق اسلامي- آية الله محسن ملايري( متوفي1416 ق) اين طور نقل مي كند كه: وقتي به نجف رفته بودم ايشان از منزل براي ما غذا مي آوردند و با اصرار لباسهاي مرا براي شستن به منزل بردند و فرمودند: پدر شما به ما خيلي نزديك بود و حق رفاقت ايشان اقتضا مي كند تا زماني كه شما در نجف هستيد غذاي ظهرتان به عهدة ما باشد.»[2]
اين آيت الهي با اينكه خودشان در فقر به سر مي بردند ولي در كمال حفظ عزت و آبروي افراد به ايشان كمك مي كردند. يكي از شاگردان ايشان نقل كرده كه ايشان را ديدم كه كاهوهاي پلاسيدهي سبزي فروشي را كه كسي نمي برد مي خرد. بعد كه علت آنرا سؤال كردم فرمودند اين شخص انسان فقيري است اين ها را كسي از او نمي خرد من آنها را بر مي دارم كه هم به او كمكي كرده باشم و هم اين كه عادت نكند بر اينكه بدون كار پولي از كسي بگيرد.»[3]
آيت الله العظمي بهاءالديني (ره): ايشان چون گوهري تابناك و بسان پدري مهربان بيش از چهل سال رهگشاي مستمندان و فقراي آبرومند بوده است. و در مورد كمك به فقراء اين گونه سفارش مي كردند:« كمكها را شبها انجام دهيد و رعايت آبروي افراد را بكنيد ـ به گونهاي كمك كنيد كه شما را نشناسند. مبادا بعداً شما را ببينند و خجالت زده شوند.»[4]
ايشان علاوه بر اينكه در رفتار با مردم رعايت احترام آنها را داشتند و با عطوفت برخورد مي كردند به طلبه ها نيزاين را سفارش مي كردند. يكي از شاگردان ايشان نقل مي كند يك شب كه به قصد نماز جماعت ايشان مي رفتم ماشيني از كنارم عبور كرد و مقداري آب گل آلود به عباي من ريخت. ناراحت شدم و با عصبانيت گفتم: مگر چشم نداري؟ شعورت كجاست ؟! بعد از نماز كه آقا چند كلمه اي صحبت كردند، ناگهان فرمودند: براي طلبهاي كه نان امام زمان (ع) مي خورد زشت است كه فحش بدهد گيرم تاكسي، اشتباهي كرد و لباس شما هم كثيف شد، بايد او را جسارت كنيم. بايد با مردم مدارا كرد.»[5] يكي ديگر از اطرافيان ايشان اينگونه مي گويد« موقعي در اطراف قم در خدمت معظم له ميهمان يكي از ارادتمندان ايشان بوديم. وقت نهار آقا به ميزبان فرمودند: قبل از اينكه به فكر ما باشيد، ناهار كارگرهايي كه روي زمين كار ميكنند را فراهم كنيد» ميزبان كه شور و اشتياق به پذيرايي از ميهمان ها را داشت غفلت كرد. اين امر موجب شد كه آقا به كناري بروند و سر سفره نيايند وقتي ميزبان از علت آن مطلع شد. فوراً به سفارش يكي از شاگردان آقا ناهار كارگران داده شد. آن وقت بود كه آقا به سر سفره نهار حاضر شدند.»[6]
شهيد مطهري(ره): آقاي سيد محمود مدني رانندة ايشان اينگونه ميگويد: «افراد نيازمند بسياري بودند كه ايشان ماهيانه توسط من براي آنها پول ميفرستاد. در مواردي كه مطلع ميشد مريض در بيمارستان بستري است وپول ندارد مرا مأمور ميكرد بروم و مخارج او را بپردازم و حتي يك روز پدري را كه پسر مريضش را در خيابان به دوش ميكشيد و فقير بود به دستور آقا سوار كرديم و در بيمارستان بستري نموديم و مخارجش را ايشان پرداختند».[7]
آري مردان علم، اينگونه در ميدان عمل حاضر بوده و با رعايت اخلاق اسلامي، هميشه ملجاء و فريادرس محرومان و طبقة ضعيف جامعه بودهاند و در اثر همين حسن خلق و معاشرتهاي نيكو بوده كه، مردم هميشه علماء را امين و مورد اعتماد خود ميدانستند و در مشكلات و سختيها روحانيت ملجاء و پناهگاه آنان بودهاند.
/س
اين آيت الهي با اينكه خودشان در فقر به سر مي بردند ولي در كمال حفظ عزت و آبروي افراد به ايشان كمك مي كردند. يكي از شاگردان ايشان نقل كرده كه ايشان را ديدم كه كاهوهاي پلاسيدهي سبزي فروشي را كه كسي نمي برد مي خرد. بعد كه علت آنرا سؤال كردم فرمودند اين شخص انسان فقيري است اين ها را كسي از او نمي خرد من آنها را بر مي دارم كه هم به او كمكي كرده باشم و هم اين كه عادت نكند بر اينكه بدون كار پولي از كسي بگيرد.»[3]
آيت الله العظمي بهاءالديني (ره): ايشان چون گوهري تابناك و بسان پدري مهربان بيش از چهل سال رهگشاي مستمندان و فقراي آبرومند بوده است. و در مورد كمك به فقراء اين گونه سفارش مي كردند:« كمكها را شبها انجام دهيد و رعايت آبروي افراد را بكنيد ـ به گونهاي كمك كنيد كه شما را نشناسند. مبادا بعداً شما را ببينند و خجالت زده شوند.»[4]
ايشان علاوه بر اينكه در رفتار با مردم رعايت احترام آنها را داشتند و با عطوفت برخورد مي كردند به طلبه ها نيزاين را سفارش مي كردند. يكي از شاگردان ايشان نقل مي كند يك شب كه به قصد نماز جماعت ايشان مي رفتم ماشيني از كنارم عبور كرد و مقداري آب گل آلود به عباي من ريخت. ناراحت شدم و با عصبانيت گفتم: مگر چشم نداري؟ شعورت كجاست ؟! بعد از نماز كه آقا چند كلمه اي صحبت كردند، ناگهان فرمودند: براي طلبهاي كه نان امام زمان (ع) مي خورد زشت است كه فحش بدهد گيرم تاكسي، اشتباهي كرد و لباس شما هم كثيف شد، بايد او را جسارت كنيم. بايد با مردم مدارا كرد.»[5] يكي ديگر از اطرافيان ايشان اينگونه مي گويد« موقعي در اطراف قم در خدمت معظم له ميهمان يكي از ارادتمندان ايشان بوديم. وقت نهار آقا به ميزبان فرمودند: قبل از اينكه به فكر ما باشيد، ناهار كارگرهايي كه روي زمين كار ميكنند را فراهم كنيد» ميزبان كه شور و اشتياق به پذيرايي از ميهمان ها را داشت غفلت كرد. اين امر موجب شد كه آقا به كناري بروند و سر سفره نيايند وقتي ميزبان از علت آن مطلع شد. فوراً به سفارش يكي از شاگردان آقا ناهار كارگران داده شد. آن وقت بود كه آقا به سر سفره نهار حاضر شدند.»[6]
شهيد مطهري(ره): آقاي سيد محمود مدني رانندة ايشان اينگونه ميگويد: «افراد نيازمند بسياري بودند كه ايشان ماهيانه توسط من براي آنها پول ميفرستاد. در مواردي كه مطلع ميشد مريض در بيمارستان بستري است وپول ندارد مرا مأمور ميكرد بروم و مخارج او را بپردازم و حتي يك روز پدري را كه پسر مريضش را در خيابان به دوش ميكشيد و فقير بود به دستور آقا سوار كرديم و در بيمارستان بستري نموديم و مخارجش را ايشان پرداختند».[7]
آري مردان علم، اينگونه در ميدان عمل حاضر بوده و با رعايت اخلاق اسلامي، هميشه ملجاء و فريادرس محرومان و طبقة ضعيف جامعه بودهاند و در اثر همين حسن خلق و معاشرتهاي نيكو بوده كه، مردم هميشه علماء را امين و مورد اعتماد خود ميدانستند و در مشكلات و سختيها روحانيت ملجاء و پناهگاه آنان بودهاند.
پي نوشت :
[1] . اسوة عرفان ( گفته ها و نا گفته ها دربارهي آية الله قاضي ‹ ره› )- ص66- صادق حسن زاده، محمود طيار مراغي/ انتشارات مؤمنين/ اول/ 78.
[2] . همان ص137.
[3] . سيماي فرزانگان / ص349
[4] . حاج آقا رضا بهاءالديني (ره) آيت بصيرت ـ ص46 ، سيد حسن شفيعي، تدوين و نگارش ، احمد لقماني چاپ قدس ، قم / چاپ اول 1375.
[5] . همان ص 60.
[6] . همان، ص 50.
[7] . سرگذشتهاي ويژه از زندگي استاد شهيد مطهري در 15 ـ ج 2 ـ ص 127، 128، 129، با تلخيص ـ به روايت جمعي از فضلا و ياران ـ تهيه و تنظيم: شوراي نويسندگان، مؤسسة نشر و تحقيقات ذكر (بيتا).
/س
