معرفی سپستان و خواص درمانی آن

درختان سپستان گونه‌های مختلفی دارند که حدود 4 گونه از آنها خواص دارویی داشته و در طب سنتی نیز کاربرد دارند. در اینجا به نام علمی و مشخصات مربوط به یک گونه از آنها که نسبت به دیگر گونه‌ها از خواص درمانی بیشتری برخوردار می‌باشد اشاره شده است.

نام علمی:

Corsia myax L.، نام فرانسه درخت Sebestier، نام فرانسه میوه Sebeste، نام انگلیسی درخت Sebesten Plum و نام انگلیسی میوه‌ی آن Assyrian plum می‌باشد. نام‌های دیگر آن به فارسی، عربی و در کتب طب سنتی، سپستان، اطباء الکلبه، دَبق، مخاطه و مخیط نامیده شده است.

تیره گیاه:

گاوزبان Boraginaceae

نوع گیاه:

درخت یا درختچه

مشخصات ظاهری:

درختی است بالارونده به ارتفاع حدود 8 متر، برگ‌های آن سبز چرمی، ضخیم، تخم مرغی شکل یا مدور، کمی نوک باریک و منتهی به دمبرگی دراز، گل‌های آن مجتمع، سفید رنگ و دارای جام قیفی شکل می‌باشند. میوه‌اش شفت، لعابدار، به صورت خوشه، به ابعاد یک آلبالو و به رنگ زرد می‌باشد که پس از رسیدنِ کامل چروکیده، رنگ آن سیاه و طعمی شیرین دارد در ضمن خوراکی نیز می‌باشد.

طبیعت سپستان:

طبق نظر حکمای طب سنتی طبیعت آن نسبتاً معتدل و یا کمی سرد و تر است.

رویش جغرافیایی:

اغلب در بعضی از کشورهای آسیایی خصوصاً پاکستان و در ایران بیشتر در استان‌های سیستان بلوچستان، هرمزگان، بوشهر و خوزستان کاشته می‌شود.

ترکیبات شیمیایی و مواد موجود در درخت سپستان:

صمغ، قند، موسیلاژ و تانن در آن یافت شده است.

بخش مورد استفاده:
میوه (سپستان)

نحوه مصرف:

معمولاً به صورت دم کرده، جوشانده و یا خیسانده در آب جوش استفاده می‌کنند و در طب سنتی برای درمان بیماری‌ها نحوه و مقدار مصرف آن را پزشک تشخیص داده و تجویز می‌کند.

خواص درمانی:

خلط‌آور و مسکن سرفه‌های مقاوم، تقویت کننده و نرم کننده سینه، برطرف کننده درد سینه و بازکننده گرفتگی صدا، ضد تب و مفید برای گلودرد، قابض و ضد اسهال، ضد کرم معده و مقوی دستگاه گوارش، خنک کننده و کاهنده فشار خون، مدر و رفع کننده انسداد مجاری ادراری، دفع کننده انگل‌ها و مقوی نیروی جنسی می‌باشد. در ضمن برای التهاب پوست، بیماری‌های مجاری ادراری و سوزش ادرار نیز مفید است.
منبع مقاله :
صانعی، صمصام؛ (1395)، طبّ الصمصام -آشنایی با بیش از 400 نوع از گیاهان دارویی- (جلد دوم)، تهران: انتشارات حافظ نوین، چاپ اول.