معرفی کتاب حدود الاشیاء اثر

کتابی در تعریف اصطلاحات علمی و فلسفی به زبان عربی نوشته‌ی شیخ‌الرئیس ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا (م 428 ق). این کتاب از آثار فشرده و سودمند ابوعلی سینا است. مقصود ابن‌سینا از واژه‌ی
دوشنبه، 21 خرداد 1397
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
معرفی کتاب حدود الاشیاء اثر

      معرفی کتاب حدود الاشیاء اثر

ابوعلی سینا
نویسنده: محمدحسین روحانی
 
کتابی در تعریف اصطلاحات علمی و فلسفی به زبان عربی نوشته‌ی شیخ‌الرئیس ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا (م 428 ق). این کتاب از آثار فشرده و سودمند ابوعلی سینا است. مقصود ابن‌سینا از واژه‌ی «حد» در اینجا، حد منطقی است یعنی تعریف کردن چیز یا پدیده‌ای به جنس قریب و فصل قریب آن در دانشهای گوناگون همواره تعریف اصطلاحات و نیز تعریف موضوعات علوم، از دشوارترین کارها است. زمانی که از انسان به شیوه‌ای معمولی و گفتاری بپرسند که فلان پدیده چیست، همواره ضمن گفتن «پاسخ روشن است» چند کلمه، تعریف پذیرفتنی و شاید قانع کننده بر زبان رانده می‌شود. اما همین که سخن از تعریف نوشتاری، آن هم به صورت جامع و مانع به میان می‌آید، کار به دشواری می‌گراید و گاه روزگارها سپری می‌گردد بی‌آنکه درباره‌ی فلان پدیده یا موضوع فلان دانش، در میان کارشناسان آزموده‌ی آن، توافقی حاصل آید. یکی از دلایل این است که اگر هم بتوان برای هر چیز یا پدیده‌ای تعریفی منطقی به جنس و فصل قریب یافت (که این اغلب و عملاً ناشدنی است) تعریف داده شده، دردی از کسی درمان نمی‌کند و پژوهنده را از سرگردانی بیرون نمی‌آورد زیرا بیشینه‌ی مردم جنس و فصل قریب اشیاء را نمی‌شناسند و از آن گذشته، دانشمندان دقیق، جنس و فصلهای عرضه شده‌ی سنتی را بدان گونه برای پدیده‌ها قبول ندارند از این روست که اغلب در تعریفات از «مثال آوردن» یا «نشان دادن» چیز معرفی شده مدد می‌گیرند که این یکی برای حقایق غیر مادی قابل دسترسی نیست. ابن‌سینا بر این دشواری کار خود آگاهی داشته است. از این رو در پیشگفتار خود می‌گوید: دوستانم از من خواستند تا تعریف (حد) چیزهایی را که مورد خواهش آنها است، برای ایشان بنگارم ولی من از این کار امتناع کردم زیرا می‌دانستم که تعریف چه به «حد» باشد و چه به «رسم»، برای انسان سخت دشوار است و آن کس که با جرأت به این کار مبادرت کند، سزاوار باشد که به علت نادانی به حد و رسمهای فاسد برسد. این امر آنان را باز نداشت بلکه آنها اصرار بسیار کردند تا به یاری‌شان برخیزم و فراتر از این، پیشنهاد کردند تا در تعریفات، لغزش گاهها را به آنان بنمایانم. ابن‌سینا پس از بیان مشکلات کار برای دادن تعاریف منطقی، به تعریف بسیاری از اصطلاحات منطقی و فلسفی و علمی می‌پردازد. برای مثال: تعریف حد، رسم، فصل، عقل، نفس، صورت، موضوع، ماده، عنصر، طبیعت، جسم، جوهر، فلک، خورشید، زمین، آتش، هوا، جهان، زمان، مکان، بُعد، بی‌نهایت و جز اینها. متن عربی حدودالاشیاء را برای نخستین بار خانم گواشن (A.M. Goichon) به صورتی علمی و انتقادی تهیه کرده و به زبان فرانسه برگردانده است. این ترجمه از سوی سازمان باستان‌شناسی بنگاه روابط فرهنگی فرانسه در قاهره به چاپ رسیده است. چاپهای دیگری از این کتاب در قسطنطنیه و در بمبئی (زیر عنوان رسالة فی الحدود) انجام شده است. این کتاب را دکتر محمدمهدی فولادوند به عنوان حدود یا تعریفات به فارسی برگردانده همراه پیشگفتار محققانه، حواشی، توضیحات و فهرست اصطلاحات تعریف شده به پنج زبان فارسی، عربی، انگلیسی، فرانسه و یونانی به سال 1358 ش در تهران به چاپ رسانده است.
کتابنامه :
الذریعة، 300/6؛ فهرست کتابهای چاپی عربی، 306 و 456؛ حدود با تعریفات، ابن‌سینا، ترجمه‌ی فولادوند، انجمن ایرانی فلسفه.

منبع مقاله :
گروه نویسندگان، (1391)، دائرةالمعارف تشیع (جلد ششم)، تهران: انتشارات حکمت، چاپ اول.
 
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
شایعه در یک کلیک؛ بازنشر اخبار، خطرات شایعه‌پراکنی و لزوم تبیین در فضای مجازی
شایعه در یک کلیک؛ بازنشر اخبار، خطرات شایعه‌پراکنی و لزوم تبیین در فضای مجازی
خاطره تلخ دختر شهید طهرانی مقدم از اولین نامه‌ای که به پدرش نوشت‏
play_arrow
خاطره تلخ دختر شهید طهرانی مقدم از اولین نامه‌ای که به پدرش نوشت‏
افزایش مشکلات مردم غزه همزمان با فصل سرما
play_arrow
افزایش مشکلات مردم غزه همزمان با فصل سرما
تشریح اهداف برگزاری اولین سالگرد شهادت رهبر شهید
play_arrow
تشریح اهداف برگزاری اولین سالگرد شهادت رهبر شهید
تصاویر دیده‌نشده از رزمایش موشکی سپاه در سال ۱۳۸۳
play_arrow
تصاویر دیده‌نشده از رزمایش موشکی سپاه در سال ۱۳۸۳
بدون محدودیت جغرافیایی که می‌گوییم این‌گونه است...
play_arrow
بدون محدودیت جغرافیایی که می‌گوییم این‌گونه است...
پهپاد ایرانی چطور بالای سر «ناو روح» آمریکا رفت؟
play_arrow
پهپاد ایرانی چطور بالای سر «ناو روح» آمریکا رفت؟
انهدام و رهگیری یک فروند پهپاد MQ1 در آسمان جزیره قشم
play_arrow
انهدام و رهگیری یک فروند پهپاد MQ1 در آسمان جزیره قشم
هشدار ایران در شورای امنیت به آمریکا و متحدانش
play_arrow
هشدار ایران در شورای امنیت به آمریکا و متحدانش
مادری که بعد از ۱۸ سال فرزندش را پیدا کرد!
play_arrow
مادری که بعد از ۱۸ سال فرزندش را پیدا کرد!
گوشه‌هایی از عزاداری شام شهادت حضرت فاطمه(س) در زینبیه
play_arrow
گوشه‌هایی از عزاداری شام شهادت حضرت فاطمه(س) در زینبیه
دبیر: حسن یزدانی جزو بی‌نظیرهای تاریخ کشتی دنیاست
play_arrow
دبیر: حسن یزدانی جزو بی‌نظیرهای تاریخ کشتی دنیاست
بهترین کشتی‌گیر حال حاضر دنیا از نظر علیرضا دبیر
play_arrow
بهترین کشتی‌گیر حال حاضر دنیا از نظر علیرضا دبیر
نماهنگ/ "زدیم دوباره می‌زنیم" با نوای مهدی رسولی
play_arrow
نماهنگ/ "زدیم دوباره می‌زنیم" با نوای مهدی رسولی
اظهارات قالیباف درباره شرایط توافق با آمریکا
play_arrow
اظهارات قالیباف درباره شرایط توافق با آمریکا