قلب حيوان در بدن انسان؟

در آينده اي نه چندان دور، افراد نيازمند به پيوند قلب مي توانند از اعضاي بدن خوک (مثلاً قلب اين حيوان) استفاده کنند. اين مسئله، دورنمايي است که اخيراً گروهي از دانشمندان در چين بر آن توافق کرده و دستورالعمل طبي پيوند از حيوانات را تدوين کردند.
در اين نشست که با حضور پزشکان، محققان و پژوهشگران مختلف در شانگ شا در استان هونان چين به ابتکار سازمان سلامت جهاني برگزار شد، پيمان شانگ شا در اين مورد به تصويب رسيد؛ سندي که مي تواند راهنماي مناسبي در نظارت و قانون گذاري در حوزه پيوند از حيوان به انسان باشد. در اين سند، اصول و رئوس مختلف براي پژوهش و اجرا به کشورها و دولت هاي مختلف ارائه مي شود و مسائل قانوني و حقوقي کار نيز مشخص شده است.
مسلماً با وجود کمبود در زمينه اعضا و جوارح انساني اعمال پيوند، پژوهش و تحقيق در اين زمينه مي تواند بسياري از مشکلات موجود را مرتفع کند. براي مثال، يکي از دغدغه هاي بزرگ موجود در بحث پيوند از حيوان به انسان، وجود ويروس هايي است که ممکن است منتقل شوند.
براي مثال، DNA خاموشي در ژن خوک وجود دارد که غالباً دانشمندان را نسبت به فعال شدن آن در صورت پيوند به انسان نگران مي کرد. براي اين منظور، در حال حاضر آزمايش ها واعمال خاصي بر روي خوک ها انجام مي شود تا اين DNA کاملاً حذف شده و يا با RNA خاصي جايگزين شود تا احتمال فعاليت آن به صفر برسد. حال پرشکان تقريباً توافق دارند که اين خطر با اين روش از بين خواهد رفت ـ نخستين بافتي که قرار است از خوک به انسان پيوند زده شود، احتمالاً يک عضو کامل نخواهد بود؛ بلکه سلول هايي است که مي تواند از لوزالمعده انسولي توليد کرده و به بدن افراد مبتلا به ديابت پيوند زده شود. دو سال پيش گروهي از محققان دانشگاه مينه سوتا موفق شدند با تزريق اين سلول ها در کبد ميمون مبتلا به ديابت و با استفاده از داروهاي تقويت کننده سيستم ايمني بدن، پس از انجام اين عمل، ميمون ها توانستند يک دوره 100 روزه را بدون تزريق انسولين با سلامتي سپري کنند. محققان اين گروه درحال حاضر مذاکراتي را با اداره غذا و داروي ايالت متحده آغاز کرده اند تا بتوانند از اين روش در انسان نيز استفاده کنند. براي اين که عدم پذيرش سلول هاي پيوندي به صفر برسد، گروهي در کانادا اين سلول ها را با سلول هاي موسوم به Sertoil که از خوک گرفته شده ترکيب کرده اند تا بتواند حملات احتمالي سلول هاي Tرا در بدن انسان به اين سلول تزريقي دفع کنند. اين پروژه، معتقد است سلول هاي Sertoli مجهز به سازوکاري خاص و سلولي هستند که مي تواند از اسپرم ها محافظ کند. اسپرم ها در مجموع نسبت به حملات سيستم ايمني بدن حساس هستند، چرا که نيمي از کروموزم ساير سلول ها را در اختيار دارند. البته گروهي از دانشمندان مکزيکي اخيراً چند نمونه عمل را روي افراد مبتلا به ديابت انجام داده اند که نتايج خوبي در بر نداشته و مبتلايان همچنان به استفاده از انسولين ادامه مي دهند. در برخي از کشورها نيز که قوانين نظارتي، سخت گيري کمتري اعمال مي کند، اين روش با فراغ بال بيشتري مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال يک شرکت نيوزلندي به نام LCT معتقد است تزريق سلول هاي خوک به پنج نفر از مبتلايان به ديابت موفقيت هايي را در بر داشته است. آنها با استفاده از يک ماده دريايي خاص، مقاومت اين سلول ها را در برابر سيستم ايمني بدن افزايش داده و توانسته اند تا حدودي بر مشکلات قبلي فايق آيند. اين شرکت در حال حاضر توانسته مجوز اعمال جراحي خود را در نيوزلند کسب کند. دانشمندان اميدوارند با اين موفقيت درک و پذيرش عمومي درباره پيوند از حيوان به انسان افزايش يافته و سرانجام بتوان اعضاي کامل را از حيوان به انسان پيوند زد. پيوند کامل اعضا البته با چالش هاي گسترده تري مواجه است و سازگاري با سيستم ايمني بدن انسان باشد. اين روش حذف و برخي اوقات اضافه کردن مولکولي خاص، مي تواند در مجموع روش مناسبي در پيوند اعضا باشد.
يکي ديگر از مشکلات مهم در اين زمينه، لخته شدن خون درهنگام عمل پيوند است براي رفع اين مشکل، دانشمندان خوک هايي را پرورش داده اند که داراي ژن هاي انساني هستند و اين ژن ها موادي را در اختيار دارند که مي توانند مانع از لختگي شوند. در دانشگاه ملبورن استراليا نيز خوک هايي با پروتئين CD-39 پرورش يافته اند، پروتئيني انساني که مي تواند از لخته شدن خون جلوگيري کند. البته همه اين روش ها تنها مي تواند از لخته شدن موضعي خون جلوگيري کند و توانايي مقابله با لختگي هاي گسترده تر را نخواهد داشت. با همه اين ابداعات، هنوز نيز در پيوند حيوان به انسان داروهاي تقويتي زيادي مورد نياز است. چرا که بدن در هنگام چنين پيوندهايي تضعيف شده و خطر حمله بيماريهاي ديگري چون سرطان افزايش مي يابد. براي کاهش اين خطر، کارهاي ديگر در حال انجام است.
براي مثال، برخي تلاش مي کنند خود عضو پيوندي را به چنين تقويت کننده اي مجهز کنند. روي هم رفته، با همه چالش ها و ضعف هاي موجود در اين حوزه، بسياري آينده روشني را براي اين شاخه از پزشکي تصور مي کنند. "پيتر دويل" يکي از استادان پيوند حيوان به انسان، معتقد است: "پيوند از حيوان به انسان، در صورت موفقيت، مي تواند ميليون ها نفر را درمان کند. اما هنوز خطراتي وجود دارد که اگر با نظارت و قانون گذاري جهاني توأم نشود، مي تواند جان ميليونها نفر را به خطر بيندازد.
منبع:New scientist ،29 November 2008
منبع:نشريه دانشمند -ش 548
/خ