اينترنت و مسلمانان؛ چالش‏ يا فرصت

طي مدت دو دهه‏ي گذشته غرب شاهد سريعترين رشد تمدن اسلامي بوده است. اين گسترش سريع در سرزميني كه در اختيار غيرمسلمانان است، موجب بروز برخي چالش‏ها و به وجود آمدن فرصت‏هاي جديد براي جوامع مسلمان شده است. اتومبيل در كنار اتوبان توقف مي‏كند، مردي پياده مي‏شود و قطب‏نماي خود را روي چمن قرار مي‏دهد. ظرف چند ثانيه جهت قبله را مشخص مي‏كند. 25 درجه‏ي شرقي از
دوشنبه، 30 شهريور 1388
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
اينترنت و مسلمانان؛ چالش‏ يا فرصت
اينترنت و مسلمانان؛ چالش‏ يا فرصت
اينترنت و مسلمانان؛ چالش‏ يا فرصت






طي مدت دو دهه‏ي گذشته غرب شاهد سريعترين رشد تمدن اسلامي بوده است. اين گسترش سريع در سرزميني كه در اختيار غيرمسلمانان است، موجب بروز برخي چالش‏ها و به وجود آمدن فرصت‏هاي جديد براي جوامع مسلمان شده است.
اتومبيل در كنار اتوبان توقف مي‏كند، مردي پياده مي‏شود و قطب‏نماي خود را روي چمن قرار مي‏دهد. ظرف چند ثانيه جهت قبله را مشخص مي‏كند. 25 درجه‏ي شرقي از شمال واقعي. سجاده‏اش را پهن مي‏كند و دو ركعت نماز (قصر) به‏جاي مي‏آورد. سپس دست‏ها را به سوي آسمان بلند مي‏كند و چند دقيقه بعد اتومبيل دوباره به‏راه مي‏افتد.
اين مرد «دكتر جعفر كمال» است. او يكي از هزاران تحصيل‏كرده مسلمان جواني است كه در امريكاي شمالي زندگي مي‏كنند. دكتر كمال كه در سرزمين وسيع و سرسبز كانادا متولد شده و پرورش يافته است، از نسل دوم مسلماناني است كه نيم قرن پيش والدينشان از لبنان به كانادا مهاجرت كردند. دكتر كمال و نسل او صورت جديدي از اسلام را به نمايش گذاشته‏اند.
تا مدتي پيش اسلام ديني متعلق به نقاط ديگر جهان محسوب مي‏شد، امّا ديگر اين‏چنين نيست. طي مدت دو دهه‏ي گذشته غرب شاهد سريعترين رشد تمدن اسلامي بوده است. اين گسترش سريع در سرزميني كه در اختيار غيرمسلمانان است، موجب بروز برخي چالش‏ها و به وجود آمدن فرصت‏هاي جديد براي جوامع مسلمان شده است.
آينده اسلام و مسلمانان در غرب به نحوه رويارويي با اين چالش‏ها و فرصت‏ها وابسته است. شرايط چنان دچار تحول شده است كه ديگر صحبت از اسلام و غرب (به عنوان دو پديده مجزا) ساده‏لوحانه است؛ زيرا در قلمرو وسيع دنياي غرب، مسلمين با عرصه‏هايي روبرو مي‏شوند كه در نوع خود منحصر به فرد مي‏باشد. مسلمانان يك شهر كوچك در اتريش با مسايل ويژه‏اي روبرو هستند كه در كلان شهر تورنتو خبري از آن نيست. در عين حال مسايل فراواني وجود دارد كه تمامي اروپا با آن روبرو است.
نخستين مسأله‏ي مربوط به غرب اين است كه تحولات مربوط به اسلام و مسلمانان در هيچ كجاي جهان از چنين گستردگي و سرعتي برخوردار نمي‏باشد. اين تحول شگفت در نحوه پيروي از اسلام در غرب مشاهده مي‏گردد. در تمام مناطق امريكاي شمالي و بسياري از قسمت‏هاي اروپا ساختمان‏هاي بازسازي‏شده مدارس و كليساهايي مشاهده مي‏شود كه به مساجد و مراكز اسلامي تبديل شده‏اند. اكثر سازمان‏هاي منطقه‏اي اسلامي انجمن اسلامي تشكيل داده‏اند. ميليون‏ها مسلمان براي حل مشكلات خويش با مشكل روبرو هستند و اجتهاد بايد تكليف آن‏ها را مشخص كند.
البته برخي از مسايل اساسي مرتفع شده است. مثلاً تكليف مسلماني كه در شمال مدار 48 درجه زندگي مي‏كند، چيست؟ چگونه مي‏توان در جايي كه خورشيد هرگز غروب نمي‏كند، روزه گرفت؟ چگونه مي‏توان در منطقه‏اي كه فجر و غروب حقيقي وجود ندارد، نماز صبح و عصر به‏جاي آورد؟ همه‏ي اين‏ها از جمله‏ي مسايلي است كه براي پاسخ به آن‏ها توافق حاصل شده است.
اما مسلمانان غرب با مسايل ديگري نيز روبرو هستند كه هنوز پاسخ صريحي به آن‏ها داده نشده است. علاوه بر اين مسلمانان غرب در تلاشند چهره واقعي اسلام را كه در طي قرن‏ها بر اثر بدفهمي و تحريف‏هاي عامدانه دچار تيرگي شده است، مجددا جلا دهند. هم‏چنين اين مسلمانان بايد مسير واحدي را فراروي نسل آينده خويش قرار دهند. تلاش‏هايي نيز براي تاسيس مدارس اسلامي وجود دارد، ترجمه‏هاي جديد از آثار كلاسيك تمدن اسلامي در حال انجام است، همچنين تفسيرهاي جديدي در حال نگارش مي‏باشند.
چالش‏هاي گريبانگير مسلمانان در عصر جديد همانند دوره اول گسترش سريع اسلام و انتشار آن در نقاط مختلف جهان نيازمند اجتهاد مي‏باشد. در آن زمان ميليونها انسان فوج‏فوج به اسلام مي‏گرويدند، چنانكه قرآن پيشگويي كرده بود: «اذا جاء نصرا... والفتح ورأيت الناس يدخلون في دين ا... افواجا فسبح بحمد ربك واستغفره انه كان توابا » (سوره نصر).
محققان، انديشمندان، دانشمندان و متفكران مذهبي در مقابل اين چالش قد علم كرده و تنها پس از گذشت نيم قرن از تشكيل اولين حكومت اسلامي (در مدينه)، به اولين دوره طلايي خود دست يافت. مسايل مستحدثه بر مبناي الگوها و آياتي كه از پيامبر اسلام بر جاي مانده بود، مرتفع گرديد.
يكي از روش‏هايي كه در آن زمان به‏كار گرفته شد، تحول و گسترش سريع زبان عربي بود. استفاده عرب‏ها از نگارش كه موجب سهولت فراگيري آن براي ميليون‏ها عرب ـ كه به دين اسلام گرويده بودند ـ گرديد. مدارس متعددي تأسيس شد كه نظام حقوقي اسلام در آن‏ها تثبيت گرديد، اوقات نماز محاسبه شد، تقويم‏هاي جديد قمري و شمسي براي تعيين آغاز و پايان هر ماه (به‏ويژه رمضان) تنظيم گرديد و انبوهي از مسايل مستحدثه‏ي ديگر كه فقها و محققان به‏سرعت به آن‏ها رسيدگي كردند.
اوضاع كنوني غرب از چند جهت با اوضاع حجاز در آغاز پيدايش اسلام مشابه مي‏باشد، گرچه شرايط كنوني از ويژگي‏هاي منحصر به فردي برخوردار است كه در هيچ‏يك از بخش‏هاي ديگر تاريخ اسلام با آن مواجه نمي‏شويم. اكنون حداكثر استفاده از فن‏آوري‏هاي جديد به‏عمل آمده تا عرصه‏ي جديدي در اختيار مسلمانان قرار گيرد.
به خدمت گرفتن شبكه‏هاي رايانه‏اي، پيشرفت بي‏سابقه‏اي در تاريخ دين و پيروان آن محسوب مي‏شود. مسلمانان جوان در دانشگاه‏هاي سراسر امريكاي شمالي شبكه‏هاي رايانه‏اي متعددي به‏وجود آورده‏اند كه از طريق آن‏ها مي‏توان جهت دقيق قبله و اوقات شرعي را در هر كجاي اين سرزمين پهناور پيدا كرد. متن عربي كامل قرآن در نسخه‏هاي مختلف و همراه با رسم‏الخط متعدد در دسترس است، تقريبا تمام ترجمه‏هاي معتبر نيز قابل استفاده مي‏باشد.
هزار سال پيش «امام بخاري» براي جمع‏آوري فرمايشات پيامبر اكرم سراسر دنياي اسلام را پيمود. امروزه صدها مسلمانِ جوان، استعداهاي خويش را به‏كار گرفته‏اند تا تمامي اين اطلاعات را در شبكه‏هاي رايانه‏اي ثبت نمايند. اكنون تمام مجموعه‏هاي حديثي به صورت الكترونيكي در دسترس مي‏باشند. اين فعاليت‏هاي رايانه‏اي عرصه‏هاي جديدي را فراروي مسلمانان قرار داده است.
ماه مه گذشته، يك «كنفرانس اسلامي اينترنتي» در سانتاكلاراي كاليفرنيا (SantaClara,California) برگزار گرديد كه زمينه‏هاي جديدي را به ارمغان آورد. يكي از مهم‏ترين مسايل مورد بحث در اين كنفرانس موضوع صحت اطلاعات بود. از آنجا كه هر كس بخواهد مي‏تواند با در اختيار گرفتن يك دستگاه پيشرفته و دسترسي به اينترنت شبكه‏اي به نام اسلام راه‏اندازي نمايد، خطر تحريف دور از انتظار نمي‏باشد و حتي چند مورد حديث و آيه‏ي جعلي نيز مشاهده شده است. اين مسأله يك مشكل جدي محسوب مي‏شود و مسلمانان در تلاش هستند با طراحي سيستمي، صحت و اعتبار داده‏ها را (به‏خصوص در زمينه‏ي ترجمه‏ي قرآن و احاديث) مشخص نمايند.
البته اين معضل در مقابل تواني كه اينترنت فراهم مي‏آورد، در درجه‏ي دوم اهميت قرار دارد. علاوه بر اين اسلام و مسلمانان شاهد يك رشد واقعي پس از پنج قرن ركود مي‏باشند. در سراسر جهان مشكلات به شيوه‏هاي جديد، يكي پس از ديگري از ميان برداشته مي‏شوند. قريب يك‏صد ميليون صفحه‏ي رايانه‏اي توسط ميليون‏ها نفر در تمامي دنيا خلق شده است. اينترنت به جايگاهي براي اتحاد محققان مسلمان تبديل شده و چنين فرصتي در طول تاريخ اسلام هرگز به وجود نيامده است.
علاوه بر اين ابزار جديد به سياست‏هاي منطقه‏اي، بُعد بين‏المللي بخشيده است. در واقع منازعات سياسي در عرصه‏ي رايانه‏اي، به اندازه ميدان جنگ «برد و باخت‏پذير» است.
* دكتر « مظفر اقبال» محقق مسلماني است كه در كشور كانادا (در منطقه شروود پارك واقع در آلبرتا) اقامت دارد.
منبع: سایت گرداب

/خ


تبلیغات در راسخون
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم