۱۔ مشورت با دیگران به منظور استفاده از دانش و تجربه آنان است؛ ۲- مشورت با دیگران، موجب شخصیت دادن به آنان و توجه دادن به کرامتی است که خداوند به آنان داده است؛ ۳- موجب تفاهم، همفکری، همدلی، و زدودن سوء تفاهم و کدورتها می شود؛ 4 - مایه تقویت روحیه اجتماعی، روابط اجتماعی، همبستگی ملی و مشارکت عمومی می گردد؛ 5 - سبب شناسایی و پرورش استعدادهای افراد و رشد فکری آنان می شود؛ 6- حس همدردی و همکاری جمعی و مسئولیت پذیری در مسائل و رخدادهای زندگی فردی و اجتماعی را بالا می برد؛ ۷- مشورت با دیگران، موجب نجات آنان از فردگرایی، اجتماع گریزی، استبداد رأی و بی اعتنایی به افکار و آرای دیگران و بی توجهی به مسائل اجتماعی و مصالح جمعی است. ۸- اصل مشورت نشانگر این واقعیت است که هیچ کس نمی تواند به تنهایی همه مسائلش را به صورت صد در صد مطلوب و موفقیت آمیز، حل و فصل کند، بلکه نیازمند نقطه نظرات کارشناسان و خبرگان در مسائل میباشد. به بیان روشن تر، مشورت با دیگران، درصد آسیبهای فکری را پایین می آورد و در برابر، ضریب اطمینان به درستی تصمیمات گرفته شده و نتیجه بخش بودن آنها را بالا می برد. بنابراین، جای بسی بالندگی و افتخار است که قرنها جلوتر از پدید آمدن اندیشه مردم سالاری (دموکراسی و مشارکت عمومی، آن هم به صورت «قرارداد اجتماعی»، «و نه از روی اعتقاد برآمده از وحی آسمانی»، این اندیشه مترقی به صورتی خیلی جدی تر و ریشه دارتر در تعالیم و آموزه های دینی اسلامی مطرح شده و به طور گسترده به اجرا نیز در آمده است .
از برخی از اصحاب رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) چنین نقل شده است: هیچ کس را ندیدم که با اصحاب خود بیشتر از رسول خدا با اصحابش مشورت کند. آنان چه ضرورتی در این اصل احساس می کردند: آیا آنچه برای آنان اهمیت داشت، پرورش روحیه مشورت در عرصه های مختلف فرهنگی، اجتماع، سیاسی، نظامی و... بوده یا دستاوردهای آن؟ شورا مایه انس و صفا و الفت اجتماعی، پیوند مردم، ارزش یافتن آنان، استفاده از دیدگاه ها و مواضع فکری و علوم و آگاهی دیگران، پرهیز از استبداد رای و پی آمدهای وخیم خودرای، مشخص شدن قدر و جایگاه انسانها در امور اجتماعی و عرصه های فکری و فرهنگی می گردد. در زیر آیاتی چند در خصوص مشورت و مشاوره که در قرآن و احادیث آمده و بیانگر اهمیت مشاوره و مشورت است ذکر گردیده است: «وامرهم شوری بینهم؛ لیقتدى به غیره فی المشاوره و یصیر سنه فی امته»؛ «من استبد برایه هلک»؛ «لاظهیر اوثق من المشاوره.
تعاریف گوناگونی از مشاوره و کاربرد آن در مسائل مدیریتی یا به عبارت دیگر مشاوره مدیریت ارائه گردیده ولی در مجموع دو نگرش اساسی در مورد مشاوره وجود دارد. اولین نگرش، دیدگاه کارکردی وسیعی راجع به مشاوره مدیریت عرضه می کند. فریتس استیل مشاوره را چنین تعریف می کند: «منظور از فرآیند مشاوره، هر نوع کمکی به محتوی، فرآیند یا ساختار یک وظیفه یا یک سری از وظایف است. مشاوره مسئول انجام وظیفه نیست بلکه به آنهایی که محور انجام آن هستند کمک می کند.» پیتر بلاک در این مورد می گوید: وقتیکه شما می خواهید وضعیتی را تغییر داده یا آن را بهبود بخشید در حالی که کنترل مستقیم بر اجرای آن ندارید، مشاوره می کنید. در این زمینه اکثر کارکنان ستادی سازمان حقیقتا مشاور هستند هر چند خود را به طور رسمی مشاور تلقی نکنند.» این تعاریف و تعاریف مشابه بر این نکته تأکید دارد که مشاوره امدادگر و توانبخش است. نگرش دوم مشاوره را بعنوان یک خدمت حرفه ای خاص تلقی کرده و مشخصه های ویژه ای که این خدمت بایستی دارا باشد را ارائه میدهد.
نظر لاری گریز و رابرت منگر در این مورد چنین است: مشاوره مدیریت، خدمت مشاوره ای برای یک سازمان در مقابل انعقاد قرارداد است. خدمتی که بوسیله اشخاص مجرب و تعلیم دیدهای ارائه می شود که به شیوه ای عینی و مستقل، با سازمان متقاضی برای تشخیص مسائل مدیریتی، تجزیه و تحلیل این قبیل مسائل و ارائه راه حل هایی برای این مسائل همکاری نموده و در صورت درخواست سازمان در جریان پیاده سازی راه حل ها کمک می نمایند. می توان گفت که دو نگرش مطرح شده متضاد هم نبوده و در واقع مکمل یکدیگرند. مشاوره مدیریت روشی برای کمک به سازمانها و مجریان برای بهبود فعالیتهای مدیریتی و در عین حال عملکرد افراد و سازمان است این روش توسط بسیاری از متخصصین که حرفه اصلی آنها مشاوره نبود. و در زمینه آموزش، تحقیق، توسعه سیستمها و نظایر آن فعالیت دارند به کار گرفته می شود. در مواقعی که مدیران با مشکلی روبرو می شوند به مشاور رجوع می کنند. بنابراین کار مشاورین در شرایطی شروع می شود که موقعیت رضایت بخش نبوده و شرایطی ایجاد شده که باید تغییر کند. همه تغییراتی که بصورت مستقیم و یا غیر مستقیم با کمک مشاور ایجاد و به مرحله اجرا در می آید باید به بهبود کیفیت مدیریت یا عملکرد سازمانی منجر شود. «بهبود مدیریت» و «عملکرد سازمانی» به عنوان اهداف اصلی فرایند مشاور، مفاهیم نسبی بوده و مفهوم دقیق آنها باید در مورد هر سازمان تعریف شود.
منبع: اصول ومبانی مدیریت در اسلام، مهرداد حسن زاده و عبد العظیم عزیزخانی، انتشارات هنر آبی، چاپ اول، تهران، 1390
