ترس و هراس دوران کودکی

یکی از خصیصه‌های ترس، آن است که معمولا منجر به اجتناب از موقعیت‌های هراس آور می شود. شایع ترین ترس‌های دوره کودکی با تاریکی، حیوانات و مدرسه مرتبط اند.
چهارشنبه، 16 بهمن 1398
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
ترس و هراس دوران کودکی
ترس خصصیة رایج دوره کودکی است و در واقع یک واکنش طبیعی نسبت به تهدید ادراک شده است. اولن دیک Ollendick (1985) و همکارانش بر روی ۱۲۶ دانش آموز در گروه‌های سنی ۷ تا ۱۸ سال تحقیق کردند و مواردی را که ایجاد ترس می کند، سیزده مورد یافتند، مهم ترین آنها به ترتیب عبارتند از :
 
تصادف با ماشین با کامیون؛ از دست دادن قدرت تنفس؛  آتش گرفتن؛  مرگ و یا دیدن مرده؛  در معرض حملاتی چون بمب گذاری و یا اشغال قرار گرفتن؛ گرفتن نمره بد؛  ورود دزد به خانه؛ مشاجره والدین؛  احمق جلوه دادن؛  سقوط از ارتفاع و یا پیش ناظم فرستاده شدن.
 
 نوع ترس‌هایی که کودکان و جوانان تجربه می کنند معمولا در سن‌های مختلف، تغییر می کند. حدود ۱۲ ماهگی ترس از غریبه ها و اشیا عجیب و غریب و ارتفاعات افزایش می یابد. از ۱۲ ماهگی تا ۲۴ ماهگی، کودکان اغلب از توالت می ترسند. از ۲ تا ۴ سالگی، ترس از تنها ماندن، تاریکی، سگ و مار ظاهر می شود. ترس های مطرح شده از طریق داستان ها و شخصیت‌های تلویزیونی همچون ارواح، و دزد بین سنین ۴ تا ۶ سال شکل می گیرد. از ۷ سالگی به بالا ترس از جراحت، مرگ و مدرسه شایع می شود. هراس، ترسی حادتر و دائمی تر است، کینگ King (1994) و همکارانش می گویند فوبیا ترسی است که:
 
باعث نگرانی حاد می شود. بیش از حدی است که به موقعیت بستگی داشته باشد. نمی توان در مورد آن توضیح داد و با استدلال کرد. فراتر از حد کنترل اختیاری فرد است. منجر به اجتناب از موقعیت ترس می شود. غیرانطباقی است. مختص سن و یا مرحله خاصی نیست.
 
یکی از خصیصه های ترس، آن است که معمولا منجر به اجتناب از موقعیت‌های هراس آور می شود. شایع ترین ترس های دوره کودکی با تاریکی، حیوانات و مدرسه مرتبط‌اند. برخی چنین فکر میکنند که شاید سازگاری زیست شناسانه در ورای این هراس ها وجود داشته باشد چرا که اغلب در ارتباط با اشیا و موقعیت هایی مطرح می شوند که امکان تهدید بقا را به دنبال دارند و به ندرت دیده شده که اشیای بی خطر باعث ایجاد هراس گردد (سلیگمان و هگر Seligman & Hager 1972). از لحاظ غریزه ادامه بقا عقلانی است که کودکان از چیزهای خاصی بترسند و در نتیجه از آنها دوری کنند، ولی وقتی ترسی در کودک ایجاد می شود می توان گفت این ترس عقلانی، خیلی افراطی شده است.
 
از نظریه فراگیری مبتنی بر رفتارگرایی جهت تشریح نحوه شکل گیری غالب هراس ها استفاده می شود. شرطی شدن، الگو گرفتن، راهنمایی و تقویت مثبت همگی در شکل گیری ترسها نقش دارند. شرطی شدن را از این رو به عنوان یکی از عوامل مؤثر در شکل گیری ترس معرفی می کنند که اغلب رویدادهای آسیب زا و یا تکرار شده همچون محرکی برای ایجاد ترس عمل می کند. آزمایش آلبرت که در سال ۱۹۲۰ توسط واتسون و راینر انجام گرفت نمونه عملی تأثیر شرطی شدن در ایجاد ترس است. آلبرت نه ماه قبل از آزمایش هیچ نوع ترسی نسبت به حیوانات زنده نشان نمی داد او فقط وقتی صدای ضربه بلندی از پشت سرش می شنید واقعا می ترسید. از آن پس واتسون و واینر هر وقت که آلبرت به موش دست می زد آن صدای بلند را ایجاد می کردند. پس از هفت بار تکرار، آلبرت هنگامی که موش را بدون هیچ صدایی می دید به گریه می افتاد. در مورد برخی کودکان، ترس ممکن است از طریق الگو گرفتن و تقویت ایجاد شود. بدین صورت که کودکان اشخاص زیادی را می بینند که ترس و اضطراب از خود بروز می دهند و از ابراز ترس و اضطراب، از طریق عکس العمل های والدین همچون اطمینان دادن به آنها، عصبانی شدن و یا ابراز محبت تقویت می شوند. کینگ و همکارانش چنین مطرح می کنند که ترس ممکن است از طریق هر یک از این روش ها ایجاد شود ولی عامل تعیین کننده نهایی برداشت خود کودک از توانایی و از عهده مشکلات برآمدنش است.
 
اگراس Agras (1972) و همکارانش معتقدند، ترسهای دوران کودکی در بین ۳ تا ۸ درصد کودکان ایجاد می شود و بدون دخالت دیگران معمولا در طی پنج سال از بین می رود. همچنین مارکز و گلدر می گویند که یک استثنا وجود دارد آن هم ترس از حیوانات است که اغلب پیش از پنج سالگی شروع می شود و امکان دارد تا بزرگسالی هم ادامه یابد. 
 
با توجه به مقاومت ترس ها در برابر تغییر، شاید این امر تا حدی اطمینان بخش باشد که اغلب آنها با رشد افراد از بین می رود. پنج سال اول، بخش عمده ای از زندگی هر کودک را تشکیل می دهد و از این رو دخالت دیگران مهم و ارزشمند است. در قسمت های بعدی این فصل به خوبی به بررسی رویکردهای ممکن در کار با کودکان و جوانانی می پردازیم که دچار ترس شده اند. در ابتدا به تفصیل به بررسی اضطراب های ناشی از شرکت در مدرسه می پردازیم.
 
اضطراب و ترس از مدرسه رایج است. هر چند کینگ و همکارانش اظهار می دارند که فقط کمتر از یک درصد از کودکان و جوانان به اضطراب حاد ناشی از شرکت در مدرسه مبتلا می شوند. کودکان و جوانان به دلایل بسیار متفاوتی از رفتن به مدرسه امتناع می کنند، تأثیرات منفی آن روی کودک و افت تحصیلی و همچنین بر اعضای خانواده ممکن است بسیار شدید و ناراحت کننده باشد. بر اساس قوانین آموزش و پرورش در انگلستان در صورت غیبت مداوم کودک از مدرسه خانواده جریمه می شود. بنابراین بیشترین فشار ناشی از غیبت و هراس کودک متوجه خانواده است.
 
منبع: مشاوره و حمایت از کودکان در برابر ناملایمات، سونیا شارپ و هلن کاوی، ترجمه: دکتر سوسن آقاجانبگلو، صص102-99، نشر ورجاوند، تهران، چاپ دهم، 1391
تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم