سينماي رفتاري

نقد فيلم مردي از لندن / مردي از شهر (بلا تار، 2007)

سنت کهن گفت و گو بنا مي گذارد و لحظه هاي جاري و غير نمايشي را از يکديگر جدا مي سازد. بنابراين در اغلب موارد کنش هاي اصلي دورنمايه فيلمنامه هايش خارج از قاب تصوير يا در خلال گفت و گوهاي بين آدم ها شکل مي گيرد. اين شيوه معماري صحنه ها و سکانس هاي فيلم هاي بلا تار، غالباً به روايتي عيني منجر مي شوند. از اين لحاظ در فيلم هاي اين کارگردان مجار از گفتار روي فيلم، رجعت به گذشته هاي ذهني يا ساير شيوه هاي روان شناختي اثري نيست و مخاطبان ناگزيرند که آدم ها را با اطلاعاتي خارج از فيلم و با حدس زدن و از آن چه مي گويند يا انجام مي دهند، بشناسند و قضاوت کنند. اين نحوه روايت نوعي از سينماي رفتاري تلقي شده است.
بلاتار فيلمش را بر اساس رمان پليسي ژرژ سيمنون و به شيوه فيلم نوارهاي کلاسيک فرانسوي و سياه و سفيد ساخته است. او بدون آن که بخواهد لحظه اي از زمان طولاني فيلمش را هدر بدهد از همان نخستين پلان - سکانس هاي آغازين فيلم با حرکت دوربين، نورپردازي، فضاسازي و بازي بازيگرانش مخاطبان را در بهت و حيرت فرو مي برد.
اين فيلم در مجموع از 22 پلان - سکانس تشکيل شده و از اين بابت شباهت هايي به فيلم هاي ميکلوش يانچو، کارگردان هموطن بلا تار، دارد. خود تار در اين مورد گفته است يانچو و فيلم هايش را ستايش مي کند و فراوان از او ياد گرفته است. اما با وجود اين، سينمايش را از سينماي پانچو جدا و متفاوت مي داند، زيرا فيلم هاي يانچو غالباً از نماهاي عمومي تشکيل شده اند و شخصيت محوري ندارند، اما تار بيش تر از نماي درشت استفاده مي کند و فيلم هايش شخصيت محوري دارند. به جزاين، درونمايه فيلم هاي يانچو عمدتا سياسي هستند و تار به شخصيت ها و درونيات آن ها توجه بيشتري دارد.
بلا تار با اتکا به شيوه تصويرسازي حسي خود، شايد بيش از القاي هر حسي، ترس از عظمت دشواري درک کردن را به مخاطب منتقل مي سازد. او با تصاوير سياه و سفيد فيلم خود چشمان مخاطبانش را مسحور مي کند و از اين حيث مي کوشد از اسلاف بزرگ خود برگمان و آنتونيوني فراتر برود.
منبع:نشريه صنعت سينما ،شماره 85
/خ