واکسيناسيون درکودکان
نويسنده:فاطمه عباسي
عوارض بعد از تزريق واکسن
همان طورکه در شماره گذشته گفته شد پيشگيري از بيماري هاي عفوني به وسيله واکسن يکي از موفقيت هاي مهم علم پزشکي است. اما بايد در نظر داشت که با وجود پيشرفت هاي به دست آمده درتهيه واکسن هاي بسيار کم ضررو بي نهايت موثرهيچ واکسني کاملا بي ضرر و صد در صد موثر نيست هدف در تهيه واکسن مناسب رسيدن به مرحله اي است که واکسن حداکثر اثر پيشگيري را با حداقل عارضه جانبي داشته باشد.
عوارض متعددي تاکنون براي واکسن گزارش شده است که شايع ترين آنها عوارض محل تزريق به صورت تورم و حساسيت و درد موضعي است که گاهي بادرجات خفيفي از تب همراه مي شود .
اين عوارض اغلب در طي 24ساعت اول بعد از تزريق ظاهر شده و معمولاً در کودکان بارزتر است و ميزان تب کودک نيز بالااست . به عنوان مثال در دنباله تزريق واکسن سياه سرفه بندرت ممکن است کودک دچار آنسفاليت شود.اين عارضه معمولاً چند روزپس از تزريق اين واکسن به صورت بيقراري، تشنج،اختلال رفتاري و تغييرسطح هشياري خود نمايي مي کند.
هرگاه بعد از تزريق واکسن کودک تب بالا ،تشنج وگريه هاي شديد و طولاني (بيش از 3ساعت)داشته باشد ،درنوبت هاي بعدي از واکسن دوگانه استفاده مي شود.
گفتني است يکي از عوارض بسيارنادري که به ويژه با گونه شماره 3ويروس قطره فلج اطفال ممکن است پيش آيد پيدايش شکل فلجي بيماري است . شيوع اين عارضه در بالغين کمي زيادتر از کودکان مي باشد ،بدين جهت تجويز همگاني قطره ضد فلج کودکان در سنين بالاي 18 توصيه نمي شود.
هرگاه به فردي با نقص ايمني قطره فلج تجويز شود خطر پيدايش اشکال فلجي بيماري افزايش پيدا مي کند.
در دوره بارداري تزريق واکسن هاي ويروسي زنده به علت احتمال انتشارآن ها به جفت و جنين ممنوع مي باشد.
اميد است با پيشرفت هايي که در تکنيک هاي بيولوژي مولکولي پيدا شده است بتوان درآينده واکسن هايي با عوارض هرچه کمترتهيه نمود.
به دنبال تزريق واکسن تمام عوارض موضعي از قبيل قرمزي محل تزريق، حساسيت موضع و گاهي واکنش هاي عمومي مانند:تب، سردرد و ظهور بثوراتي در سطح بدن مشاهده مي شود.اما اين واکنش ها به زودي مرتفع مي گردند. در موارد نادري به دنبال تزريق واکسن ضد ديفتري -کزاز نارحتي هاي کليوي وعصبي ديده شده است . در چنين حالاتي تزريق هاي بعدي انجام نمي گيرند. بايستي همواره آدرنالين يک در هزار در دسترس تزريق کنندگان واکسن باشد تا اگر عارضه آنافلاکسي پيش آمد بلافاصله به مصرف برسد.
اگرنارحتي عصبي و ياتشنجي کودک ظرف 2روز پس از تزريق مشاهده شود، نشان دهنده ايجاد ناراحتي به علت واکسن سياه سرفه است. در اين صورت دنباله ايمن سازي را با واکسن هاي دوگانه ضد ديفتري، کزاز خردسالان يا بزرگسالان بسته به سن شخص ادامه مي دهندو به اين کودک نبايد ديگر واکسن سياه سرفه تزريق شود.
نکات ارايه شده را در رابطه با واکسيناسيون کودکان به خاطر بسپاريد.
-درصورتي که کودک تب داشته و يا مبتلا به بيماري هاي حاد باشد تا رفع تب و بهبودي، تزريق واکسن سه گانه را به عقب مي اندازند.
-درمورد کودکان مبتلا به آلرژي شديد و يا ضايعات و عوارض مغزي و عصبي مايه کوبي با احتياط و با نظر متخصص کودکان انجام مي گيرد.
-به کودکان پس از شش سالگي و به نوجوانان اگر مايه کوبي توام ضرورت يابد بايد حتماً واکسن ويژه بزرگسالان تزريق شود چه در اين گروه سني واکسن خاص کودکان عوارض جانبي نسبتاً شديدي ي به علت مقدار بيشتر پادتن ضد ديفتري که در آن وجود دارد اينجا مي شود .
-هم چنين اين واکسن براي کودکاني که سابقه بيماري هاي مزمن چرکي ،ناراحتي هاي عصبي، تشنج ،ضايعات مغزي و يا سابقه خانوادگي بيماري هاي عصبي را دارند تجويز نمي گردد.درهريک از اين موارد پزشک متخصص بيماري هاي کودکان بايد شخصاً تصميم به استفاده از واکسن بگيرد.
-برنامه ايمن سازي کودکان نارس و يا کم وزن طبق جدول ايمن سازي عادي است و تجويز به موقع واکسن ها توصيه مي شود.
-شل بودن مدفوع يا سرما خوردگي مانع از انجام ايمن سازي نخواهد شد.
-سوءتغذيه نه تنها مانعي براي ايمن سازي نيست بلکه ايمن سازي به موقع کودکان مبتلا به سوء تغذيه اکيداً توصيه مي شود.
-براي هيچ واکسني جز سياه سرفه محدوديت سني وجود ندارد و درصورت عدم سابقه ايمن سازي بايد با برنامه عمل شود .
-دراختلالالت ايمني چه اوليه و چه اکتسابي مثل لوسمي (سرطان خون)و غيره واکسن هاي ويروسي زنده و واکسن (بي سي جي)منع استعمال دارند.
-به علت ريشه کني آبله در جهان تلقيح آن به هيچ وجه لازم نمي باشد.
-بهترين سن براي تلقيح واکسن «ب ث ژ»بدو تولد است. از آن به بعد تا 2ماهگي بدون انجام تست مانتو و پس از دو ماهگي با انجام تست مانتو ودرصورت منفي بودن آن بايد «ب ث ژ»تلقيح نمود.
-درافراد مبتلابه هموفيلي واکسن هپاتيت «ب»بايستي زير جلد تزريق شود.
منبع:نشريه تغذيه و سلامتي ،شماره 75
/خ
همان طورکه در شماره گذشته گفته شد پيشگيري از بيماري هاي عفوني به وسيله واکسن يکي از موفقيت هاي مهم علم پزشکي است. اما بايد در نظر داشت که با وجود پيشرفت هاي به دست آمده درتهيه واکسن هاي بسيار کم ضررو بي نهايت موثرهيچ واکسني کاملا بي ضرر و صد در صد موثر نيست هدف در تهيه واکسن مناسب رسيدن به مرحله اي است که واکسن حداکثر اثر پيشگيري را با حداقل عارضه جانبي داشته باشد.
عوارض متعددي تاکنون براي واکسن گزارش شده است که شايع ترين آنها عوارض محل تزريق به صورت تورم و حساسيت و درد موضعي است که گاهي بادرجات خفيفي از تب همراه مي شود .
اين عوارض اغلب در طي 24ساعت اول بعد از تزريق ظاهر شده و معمولاً در کودکان بارزتر است و ميزان تب کودک نيز بالااست . به عنوان مثال در دنباله تزريق واکسن سياه سرفه بندرت ممکن است کودک دچار آنسفاليت شود.اين عارضه معمولاً چند روزپس از تزريق اين واکسن به صورت بيقراري، تشنج،اختلال رفتاري و تغييرسطح هشياري خود نمايي مي کند.
هرگاه بعد از تزريق واکسن کودک تب بالا ،تشنج وگريه هاي شديد و طولاني (بيش از 3ساعت)داشته باشد ،درنوبت هاي بعدي از واکسن دوگانه استفاده مي شود.
گفتني است يکي از عوارض بسيارنادري که به ويژه با گونه شماره 3ويروس قطره فلج اطفال ممکن است پيش آيد پيدايش شکل فلجي بيماري است . شيوع اين عارضه در بالغين کمي زيادتر از کودکان مي باشد ،بدين جهت تجويز همگاني قطره ضد فلج کودکان در سنين بالاي 18 توصيه نمي شود.
هرگاه به فردي با نقص ايمني قطره فلج تجويز شود خطر پيدايش اشکال فلجي بيماري افزايش پيدا مي کند.
در دوره بارداري تزريق واکسن هاي ويروسي زنده به علت احتمال انتشارآن ها به جفت و جنين ممنوع مي باشد.
اميد است با پيشرفت هايي که در تکنيک هاي بيولوژي مولکولي پيدا شده است بتوان درآينده واکسن هايي با عوارض هرچه کمترتهيه نمود.
به دنبال تزريق واکسن تمام عوارض موضعي از قبيل قرمزي محل تزريق، حساسيت موضع و گاهي واکنش هاي عمومي مانند:تب، سردرد و ظهور بثوراتي در سطح بدن مشاهده مي شود.اما اين واکنش ها به زودي مرتفع مي گردند. در موارد نادري به دنبال تزريق واکسن ضد ديفتري -کزاز نارحتي هاي کليوي وعصبي ديده شده است . در چنين حالاتي تزريق هاي بعدي انجام نمي گيرند. بايستي همواره آدرنالين يک در هزار در دسترس تزريق کنندگان واکسن باشد تا اگر عارضه آنافلاکسي پيش آمد بلافاصله به مصرف برسد.
اگرنارحتي عصبي و ياتشنجي کودک ظرف 2روز پس از تزريق مشاهده شود، نشان دهنده ايجاد ناراحتي به علت واکسن سياه سرفه است. در اين صورت دنباله ايمن سازي را با واکسن هاي دوگانه ضد ديفتري، کزاز خردسالان يا بزرگسالان بسته به سن شخص ادامه مي دهندو به اين کودک نبايد ديگر واکسن سياه سرفه تزريق شود.
نکات ارايه شده را در رابطه با واکسيناسيون کودکان به خاطر بسپاريد.
-درصورتي که کودک تب داشته و يا مبتلا به بيماري هاي حاد باشد تا رفع تب و بهبودي، تزريق واکسن سه گانه را به عقب مي اندازند.
-درمورد کودکان مبتلا به آلرژي شديد و يا ضايعات و عوارض مغزي و عصبي مايه کوبي با احتياط و با نظر متخصص کودکان انجام مي گيرد.
-به کودکان پس از شش سالگي و به نوجوانان اگر مايه کوبي توام ضرورت يابد بايد حتماً واکسن ويژه بزرگسالان تزريق شود چه در اين گروه سني واکسن خاص کودکان عوارض جانبي نسبتاً شديدي ي به علت مقدار بيشتر پادتن ضد ديفتري که در آن وجود دارد اينجا مي شود .
-هم چنين اين واکسن براي کودکاني که سابقه بيماري هاي مزمن چرکي ،ناراحتي هاي عصبي، تشنج ،ضايعات مغزي و يا سابقه خانوادگي بيماري هاي عصبي را دارند تجويز نمي گردد.درهريک از اين موارد پزشک متخصص بيماري هاي کودکان بايد شخصاً تصميم به استفاده از واکسن بگيرد.
-برنامه ايمن سازي کودکان نارس و يا کم وزن طبق جدول ايمن سازي عادي است و تجويز به موقع واکسن ها توصيه مي شود.
-شل بودن مدفوع يا سرما خوردگي مانع از انجام ايمن سازي نخواهد شد.
-سوءتغذيه نه تنها مانعي براي ايمن سازي نيست بلکه ايمن سازي به موقع کودکان مبتلا به سوء تغذيه اکيداً توصيه مي شود.
-براي هيچ واکسني جز سياه سرفه محدوديت سني وجود ندارد و درصورت عدم سابقه ايمن سازي بايد با برنامه عمل شود .
-دراختلالالت ايمني چه اوليه و چه اکتسابي مثل لوسمي (سرطان خون)و غيره واکسن هاي ويروسي زنده و واکسن (بي سي جي)منع استعمال دارند.
-به علت ريشه کني آبله در جهان تلقيح آن به هيچ وجه لازم نمي باشد.
-بهترين سن براي تلقيح واکسن «ب ث ژ»بدو تولد است. از آن به بعد تا 2ماهگي بدون انجام تست مانتو و پس از دو ماهگي با انجام تست مانتو ودرصورت منفي بودن آن بايد «ب ث ژ»تلقيح نمود.
-درافراد مبتلابه هموفيلي واکسن هپاتيت «ب»بايستي زير جلد تزريق شود.
منبع:نشريه تغذيه و سلامتي ،شماره 75
/خ
