شرح وظايف پروستات

پروستات غده‌اي است که جزو دستگاه تناسلي مردانه محسوب مي‌شود و ترشحاتي دارد که وارد مجاري تناسلي‌ادراري مي‌شوند. غده پروستات ترشحاتي قليايي و شيري رنگ را در خود ذخيره و ترشح مي‌کند که معمولا 25 تا 30 درصد حجم مني را به همراه سلول‌هاي اسپرم و مايع کيسه‌هاي مني‌ تشکيل مي‌دهد. پروستات همچنين داراي عضلات صافي است که به بيرون راندن مني هنگام انزال کمک مي‌کند. در يک مرد سالم پروستات اندکي بزرگ‌تر از يک گردو است؛ در جلو و اندکي پايين‌تر از مثانه قرار دارد و پيشابراه را درست در زير مثانه احاطه مي‌کند و مي‌توان در حين معاينه مقعدي آن را لمس کرد. پيشابراه درون پروستات با نام «پيشابراه پروستاتي» با دو مجراي انزالي به هم مي‌پيوندد. پروستات به وسيله عضلات کف لگن پوشيده شده است که آنها نيز در حين فرآيند انزال منقبض مي‌شوند. به علت اين محل قرارگيري است که مشکلات پروستات مانند بزرگي، التهاب و عفونت با توانايي ادرار کردن و کارکرد جنسي مردان تداخل مي‌کند.

کارکرد ترشحي

پروستات از هزاران غده کوچک توليدکننده مايع مني تشکيل شده است. به طور خاص پروستات يک غده برون‌ريز است. از اين لحاظ به آن يک غده برون‌ريز مي‌گويند که مواد ترشحي آن از راه مجاري‌ به بيرون از بدن مي‌ريزد. غده‌هاي عرقي نمونه ديگري از غدد برون‌ريز هستند. مايعي که پروستات توليد مي‌کند يک سوم مايع مني را تشکيل مي‌دهد.‌ مايعي که اسپرم را حمل و آ‌ن را تغذيه مي‌کند. اين مايع توليد شده به همراه اسپرم در کيسه‌هاي مني ذخيره مي‌شود. کيسه‌هاي مني (وزيکول سمينال) در ميان راست روده و مثانه و چسبيده به مثانه قرار دارند و به مجاري انزالي باز مي‌شوند. ترشحات کيسه مني غني از فروکتوز (يک قند به عنوان منبع انرژي اسپرم)،‌ پروستاگلاندين‌ها (شکلي از اسيدهاي چرب) و پروتئين‌ها هستند که باعث مي‌شوند مايع مني در واژن زن منعقد شود. ترشحات پروستات غني از کلسيم ، روي ، ويتامين C ( اسيد سيتريک )، اسيد فسفاتاز ، آلبومين و آنتي‌ژن اختصاصي پروستات ( PSA ) هستند. ترشحات پروستات داراي بالاترين غلظت سيترات ( ويتامين C ) نسبت به هر بافت بدني ديگر در انسان هستند. دانشمندان دقيقا نمي‌دانند که چرا اين‌گونه است ولي تصور مي‌کنند شايد اين غلظت بالا نقشي در توليد مثل داشته باشد. روي ( زينک ) نيز در غلظت‌هاي بالا در ترشحات پروستات يافت مي‌شود. زينک يک ماده ضدعفوني‌کننده شناخته شده‌ است و دانشمندان معتقدند نقشي در مقابله با عفونت‌هاي باکتريايي پروستات داشته باشد.

کارکرد عضلاني

اسپرم درون بيضه‌ها توليد مي‌شود و بعد وارد مجاري پيچ‌درپيچي روي بيضه به نام اپيديدم مي‌شود و در آنجا بالغ مي‌‌شود. سپس از طريق دو مجراي کوچک عضلاني به نام «واز دفرانس» پس از پيچيدن به دور مثانه به کيسه‌هاي مني مي‌رسد. در هنگام انزال عضلات جدار کيسه‌هاي مني و نيز پروستات منقبض مي‌شوند و محتواي خود را به درون دو مجراي انزالي مي‌ريزند. اين دو مجراي انزالي با عبور از ميان پروستات به پيشابراه پروستاتي مي‌ريزند و نهايتا اين محتويات طريق آلت تناسلي از بدن خارج شود. مايع مني هم اسپرم را تغذيه مي‌کند و هم خاصيت قليايي آن اسپرم را در محيط اسيدي واژن زن حفاظت مي‌کند.

آنتي‌ژن اختصاصي پروستات

پروستات پروتئيني را توليد مي‌کند که آنتي‌ژن اختصاصي پروستات ( PSA ) ناميده مي‌شود. اين پروتئين وارد مايع انزالي مي‌شود و در زمان مناسب به حفظ حالت مايع مني کمک مي‌کند و مانع لخته شدن آن مي‌شود. PSA که خاصيت آنزيمي دارد ، به شکل يک گليکوپروتئين به وسيله سلول‌هاي پوشاننده خوشه‌هاي غددي و مجاري پروستات توليد مي‌شود. پس از انزال و وارد شدن مني به دستگاه تناسلي زن ، سيستم لخته‌کننده به کار مي‌افتد و مني را به يک ژل تبديل مي‌کند که به گردن رحم مي‌‌چسبد اما در عرض 15 تا 30 دقيقه آنزيم PSA اين لخته را حل مي‌کند و اسپرم‌ها آزاد مي‌شوند تا به درون رحم شنا کنند. اين عملکرد به طور واضح به توليد مثل کمک مي‌کند ،‌ چرا که اسپرم را در بهترين موقعيت براي بارور کردن تخمک قرار مي‌دهد. ميزان اين پروتئين را مي‌توان در خون نيز اندازه گرفت. آزمايش ميزان اين ماده در خون براي شناسايي سرطان پروستات مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

پروستاتيت

التهاب در غده پروستات را پروستاتيت مي‌گويند. پروستاتيت انواع مختلفي از التهاب پروستات وجود دارد که هر يک علل و عواقب متفاوتي دارند. دو نوع کمتر شايع اين بيماري، پروستاتيت حاد و مزمن باکتريايي با آنتي‌بيوتيک درمان مي‌شوند. پروستاتيت حاد که ناشي از باکتري‌هاست، ممکن است با اين علايم بروز کند: احساس بيماري، تب و لرز، درد عضلاني، کمر درد، درد در ناحيه لگني هنگام ادرار کردن، تکرر ادرار، ناتواني در تخليه ادرار از مثانه.

درد در هنگام انزال

اين علامت ممکن است به سرعت بروز کند و شدت يابد و فرد را مجبور کند به اورژانس مراجعه کند. پروستاتيت غيرباکتريايي همان علايم پروستاتيت مزمن باکتريايي دارد اما علت آن معلوم نيست و باکتري پيدا نمي‌‌شود. اغلب موارد پروستاتيت از اين نوع هستند.

نشانگان درد لگني مزمن مردان ( پروستادينيا )

در اين عارضه در ناحيه لگن، پروستات و آلت تناسلي درد حس مي‌شود و ممکن است در هنگام ادرار کردن هم فرد دچار مشکل شود. علايمي از التهاب يا باکتري در فرد وجود ندارد. اين عارضه با روش‌هاي مختلف مانند فيزيوتراپي، روا‌ن‌درماني، داروهاي آنتي‌هيستامين، داروهاي ضداضطراب، داروهاي مهارکننده گيرنده آلفاي سمپاتيک و غيره مورد درمان قرار گرفته است.
علل پروستاتيت کاملا روشن نيست،‌ نظريه‌هاي بسياري در اين مورد وجود ندارد. پروستاتيت باکتريايي ممکن است نتيجه برگشت به عقب ادرار به درون پروستات باشد. اين ادرار عفوني ممکن است نتيجه عفونت اخير مثانه، ناهنجاري مجاري ادراري يا سوند زدن يا وارد کردن وسيله‌هاي ديگر به داخل مجراي ادرار باشد. از آن جايي که علل پروستاتيت چندان روشن نيست علايم انواع مختلف آن ممکن است بسيار مشابه باشد و هم بيمار و هم پزشک را با دردسر زيادي روبه‌رو کند.

هيپرپلازي خوش‌خيم پروستات

هيپرپلازي خوش خيم پروستات ( BPH ) در مردان بالاتر از 40 سال رخ مي‌دهد که در آن پروستات اغلب تا حدي بزرگ مي‌شود که ادرار کردن مشکل مي‌شود. علت هيپرپلازي خوش‌خيم پروستات دقيقا معلوم نيست ، گرچه اين عارضه با غذاهاي پرچربي ، سابقه خانوادگي و هورمون‌ها ارتباط دارد. به هر حال اين عارضه خوش خيم است و سرطاني نمي‌شود. علايم اين بيماري شامل تکرر ادرار ( نياز مکرر به رفتن به توالت ) يا دير شروع شدن جريان ادرار است. اگر پروستات بيش از حد بزرگ شود، ممکن است پيشابراه را ببندد و مانع جريان ادرار شود. بزرگي خوش‌خيم پروستات را مي‌توان با روش‌هاي دارويي ، انجام جراحي‌هايي با کمترين برش و در موارد شديد با جراحي براي برداشتن پروستات درمان کرد.

سرطان پروستات

سرطان پروستات يکي از شايع ترين سرطان‌ها در مردان سالمند در کشورهاي توسعه‌يافته است و يک علت مهم مرگ و مير در آنها به حساب مي‌آيد. انجام معاينه منظم معقدي (توش رکتال)، ‌اندازه‌گيري آنتي‌ژن اختصاصي پروستات معمولا براي مردان از بالاي 50 سال توصيه مي‌شود تا به تشخيص زودرس اين سرطان کمک شود.

آزمايش PSA

مقداري از PSA که در پروستات توليد مي‌شود، به داخل خون وارد مي‌شود و مي‌توان ميزان آن را در خون اندازه گرفت. همچنين مي‌توان ميزاني از PSA را که در خون به ساير پروتئين‌ها متصل است و مقداري از آن را که به صورت آزاد در خون گردش مي‌کند،‌ اندازه گرفت.
پزشکان اندازه‌‌گيري ميزان PSA خون را با هدف‌هاي متفاوتي انجام مي‌دهند. اين آزمايش از لحاظ تشخيص زودرس سرطان پروستات در مرداني که علايم باليني يا ناهنجاري‌هاي آزمايشگاهي احتمال ابتلا به اين بيماري را مطرح کرده است، اهميت زيادي دارد. برخي از پزشکان حتي از اندازه‌‌گيري PSA براي تخمين زدن شدت بزرگي خوش‌خيم پروستات ( BPH ) استفاده مي‌‌کنند. در مورد اين استفاده از آزمايش PSA اختلاف‌نظري وجود ندارد اما در مورد استفاده گسترده از اين آزمايش براي بيماريابي (غربالگري) براي سرطان پروستات در مرداني که علايمي از بيماري نشان نمي‌دهند،‌ هنوز اتفاق نظر ميان کارشناسان وجود ندارد.
براي اينکه از يک آزمايش بتوان براي بيماريابي گسترده يا غربالگري استفاده کرد، اين آزمايش بايد: 1-حساسيت بالا داشته باشد، يعني درصد بالايي از موارد بيماري را بتواند کشف کند و موارد معدودي بيماري را نتواند پيدا کند 2- اختصاصيت بالا داشته باشد، يعني هنگامي که بيماري وجود ندارد، به طور نادرست وجود بيماري را تشخيص ندهد. 3- و مهم‌تر از همه اين آزمايش بايد بتواند به درماني منجر شود که کيفيت زندگي بيمار را بهبود بخشد يا طول عمر او را افزايش دهد. به عبارت ديگر سودمندي اين آزمايش بايد بيشتر از ضررش باشد.
در حال حاضر روش‌هاي آزمايشگاهي براي آزمايش PSA قابل اعتماد و قابل‌تکرار هستند. براي انجام اين آزمايش تنها يک نمونه خون لازم است، بنابراين اين آزمايش بي‌خطر است. اين خصوصيات به همراه اين عقيده کلي که تشخيص زودرس بيماري به درمان آن کمک مي‌کند، باعث شده است، استفاده از آزمايش PSA براي بيماريابي سرطان پروستات اين همه پرطرفدار شود اما در مورد حساسيت و اختصاصيت، اين آزمايش به طور نسبي پايين است و هزينه‌ کم و بي‌خطر بودن آزمايش در مورد قدم بعدي درماني صدق نمي‌کند، چرا که اين در مرحله بايد نمونه‌برداري بافتي از پروستات انجام داد که عملي تهاجمي و گران‌قيمت است و همچنين در مراحل بعدي بايد به درمان‌هايي پرداخت که ممکن است سودمندي‌شان بيش از ضررشان باشد. اين وضعيت به دليل محدوديت‌هاي خود آزمايش PSA و سير غيرمعمول سرطان پروستات است.
منبع: http://salamat.com