نقش نخبگان اسراييل در اشغال جنوب لبنان (1)

با نگاهي به پيشينه تاريخي و سياسي جامعه جهاني در مي يابيم نخبگان سياسي از نقش قابل توجهي در فرايند تشکيل و ثبات نظام سياسي برخوردارند . با مقايسه کانونهاي نخبه ساز در سيستمهاي سياسي گوناگون مي توان به برخي از وجوه افتراق جامعه اسراييل با جوامع ديگر پي برد . نهادهايي چون ارتش ، دانشگاه ، مدارس
يکشنبه، 30 آبان 1389
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
نقش نخبگان اسراييل در اشغال جنوب لبنان (1)

نقش نخبگان اسراييل در اشغال جنوب لبنان (1)
نقش نخبگان اسراييل در اشغال جنوب لبنان (1)


 

نويسنده:حسين سيروس




 
با نگاهي به پيشينه تاريخي و سياسي جامعه جهاني در مي يابيم نخبگان سياسي از نقش قابل توجهي در فرايند تشکيل و ثبات نظام سياسي برخوردارند . با مقايسه کانونهاي نخبه ساز در سيستمهاي سياسي گوناگون مي توان به برخي از وجوه افتراق جامعه اسراييل با جوامع ديگر پي برد . نهادهايي چون ارتش ، دانشگاه ، مدارس مذهبي و ... به عنوان خاستگاه برگزيدگان و نخبگان اسراييل نقش مهمي ايفا مي کنند . با توجه به اين که رژيم اسراييل از بدو تشکيل تاکنون با معضلات نظامي و امنيتي متعددي روبرو گرديده است ، جايگاه ارتش در اين رژيم از اهميت و اعتبار قابل ملاحظه اي برخوردار است . نظر به اين که اغلب رهبران و سياستمداران اسراييل از تحصيلات دانشگاهي برخوردار بوده و مدارج علمي را کسب نموده اند ، دانشگاه نيز نقش عمده اي را در پرورش نخبگان و برگزيدگان ايفا کرده است . با توجه به فرا رسيدن اولين سال عقب نشيني اسراييل از جنوب لبنان ضمن بررسي اجمالي اهداف اشغال جنوب لبنان از منظر نخبگان وقت و آشنايي با ديدگاهها و نقطه نظرات شخصيتهاي تأثير گذار ، به علل و ديدگاه رهبران اسراييل در مدت اشغال تا عقب نشيني و علل و تأکيد اکثر شخصيتهاي مهم اين رژيم مبني بر عقب نشيني تا مرزهاي فلسطين اشغالي پرداخته خواهد شد . براي نمونه مي توان ديدگاه «رافائل ايتان » رييس وقت ستاد کل ارتش اسراييل را در نظر گرفت که معتقد به کاربردن راه حل نظامي بود . اين در حالي بود که نخبگان حزب کارگر ، «اسحاق رابين »و «مرد خاي گور »، - هر دو زماني رياست ستاد ارتش را بر عهده داشتند - معتقد بودند عمليات گسترده زميني قادر به حل مسائل نخواهد بود و در اين شرايط بهتر است با حفظ آتش بس اهداف دنبال شوند . اما اين مخالفت ، به معناي مخالفت حزب کارگر با عملياتي محدود و با هدف ايجاد يک حريم امنيتي در جنوب لبنان نبود . در اين ميان نخبگان دولت وقت معتقد بودند که يک عمليات محدود ، بي معني است و تا هنگامي که «ساف »همچنان به صورت تهديد در بيروت باقي است ، هر گونه تهديد در بيروت باقي است ، هر گونه عملياتي در جنوب لبنان تنها يک درمان موقتي محسوب مي شود .(1)
پس از پيروزي حزب ليکود در انتخابات ژوئن 1981اوضاع بار ديگر دگرگون شد . اين پيروزي انعکاسي از تحولات جامعه اسراييل و برآيند تغيير تمايلات و ذائقه عمومي بود و رفته رفته در «بگين » به عنوان نخست وزير ، دولت و حزب متبوعش - ليکود - يک نوع احساس اعتماد به نفس . تمايل به عملي ساختن عقايدش در مورد حفظ و گسترش سرزمين ملت يهود را القا نمود . پس از انتصاب «آريل شارون » به عنوان وزير دفاع اين کابينه ، به نظر مي رسيد که ابزار مناسبي براي ادامه سياست و عقيده مذکور (حفظ و گسترش سرزمين اسراييل» برگزيده شده است .(2) وي کسي بود که در فضاي سنتي «ديويد بن گورين »و «موشه دايان » در دوران ايجاد حصارهاي دفاعي در سالهاي دهه 1950و 1960رشد کرده و از سال 1977 در توسعه آباديهاي يهودي نشين و ساخت و ساز شهرکهاي متعدد در کرانه باختري نقش مهمي را ايفا نموده بود . او همچنين جايگاه مهي را در ميان جامعه اسراييل به عنوان يک ژنرال کار آزموده و فرمانده اي مقتدر در جنگهاي اعراب و اسراييل به خود اختصاص داده بود .(3) وي پس از گذشت کمتر از 6 ماه که تصدي وزارت دفاع را برعهده داشت ، در فرايند سياستگذاريهاي دفاعي نقش مؤثري را ايفا نمود و تا حدود زيادي سياستگذاريهاي خارجي و بين الملل را نيز تحت نفوذ خويش درآورد .
در اکتبر سال 1981 شارون «خط سرخ » اسراييل و ديدگاه خود را در مورد آنچه که در پرتو آن توسل به جنگ توجيه ناپذير مي گرديد ، ارائه نمود :
1- دستيابي اعراب به سلاحهاي اتمي
2-تمرکز نيروهاي عرب در حاشيه مرزهاي اسراييل
3- نقض موافقتنامه هاي خلع سلاح از سوي آنها
4- اقدامات جنگي و خصمانه از قبيل مداخله در ارتباطات هوايي و دريايي اسراييل(4)
شارون به عنوان يکي از بنيانگذاران اشغال معتقد بود که از يکسو با درگير شدن عراق در جنگ با ايران و فعال شدن مخاصمات اردن و سوريه خطر جبهه شرقي تا حدي برطرف شده و از سوي ديگر پس از کمپ ديويد و پديد آمدن يک شکاف بين اعراب و طرد مصر از سوي کشورهاي عربي و اسلامي ، اسراييل مي تواند با برخورداري از يک تفوق نظامي فعاليتهاي خود را بدون هراس چنداني در يک نقطه متمرکز نمايد . در اين ميان مواضع آمريکا نيز پيرامون بحران در جنوب لبنان تأثير به سزايي در ميان تصميم گيرندگان و نخبگان اسراييلي در راستاي اخذ تصميم اشغال به همراه داشت .(5) تابستان سال 1982 شارون و ديگر اعضاي کابينه اهداف اسراييل را در عمليات لبنان در دو محور به روشني اعلام نمودند :
الف)نابود ساختن استحکامات نظامي «ساف » در جنوب لبنان و ايجاد حريم امنيتي به عرض 40کيلومتر يعني به اندازه برد مؤثر توپخانه و موشک اندازهاي ساف .
ب) از ميان بردن موقعيت ساف در بقيه نقاط - بويژه در بيروت - به منظور محدود نمودن تسلط اين سازمان بر نظام سياسي لبنان و کاهش نقش آن در درگيريهاي اعراب و اسراييل .
موضوع ديگري که ذهن نخبگان وقت اسراييل را بسيار به خود مشغول نموده بود - و به عنوان يکي ديگر از اهداف مهم که آنها در تصميم حمله به لبنان براي خود متصور بودند - تأثير گذاري بر جريان انتخابات رياست جمهوري لبنان بود . پايان دوره رياست جمهوري «الياس سرکيس »و نياز به انتخاب جانشيني براي وي در خلال ماههاي مي تا سپتامبر ، مسأله اي نبود که از نظر مقامات دولت تل آويو پنهان بماند . انتخاب رييس جمهور و در پي آن دولتي هماهنگ با اهداف اسراييل ، مي توانست عرصه را بر سوريه تنگ کند و سوريه را با اهداف اسراييل هماهنگ سازد . در آن هنگام ، سه کانديداي اصلي در عرصه انتخابات مطرح بودند : «بشير جميل » از جبهه لبنان ، «سليمان فرنجيه » که از سوي سوريها حمايت مي شد و «ريمون اده » يک ناسيوناليست مستقل لبناني با ويژگيهاي ضد سوري و ضد فلسطيني . احتمال چهارم ايجاد يک نوع ائتلاف بود . به اين ترتيب که يا شانس انتخاب سرکيس افزايش يابد و يا اين که يک سياستمدار بي طرف ماروني چون «جان عزيز » به عنوان کانديدا معرفي گردد .
در ميان کانديداها ، نظراسراييل بيشتر متوجه حمايت از بشير جميل بود و اعتقاد بر اين بود که در صورت پيروزي او در انتخابات ، اين امر مي تواند طرح اسراييل براي آينده لبنان را کامل کند و اسراييل با آسودگي از ناحيه جنوب لبنان ، همه تلاش خود را متوجه مقابله با سوريه نمايد .
يکي ديگر از موضوعاتي که تا حدودي در حاشيه اقدامات اصلي قرار داشت و اگر در طرح پيش بيني شده به درستي عمل مي شد ، مي توانست بطور طبيعي نياز اسراييل را بر آورد ، بهره برداري از آب ليتاني بود . در صورت تفوق اسراييل و پيروزي جميل و خروج سوري ها و فلسطيني ها از لبنان بهره برداري از آب ليتاني مي توانست کاملاً عملي باشد . در روز ششم ژوئن 1982 کابينه اسراييل با انتشار اعلاميه اي اهداف عمليات نظامي در جنوب لبنان را بيان نمود که در محورهاي ذيل خلاصه مي شد :
1- به نيروهاي دفاعي اسراييل دستور داده شد تا ساکنان «جليله » را از معرض برد آتش تروريستها در لبنان و همچنين محل استقرار پايگاهها و مقر فرماندهي آنها دور نگه دارد .
2- اين عمليات از سوي اسراييل به عنوان عمليات «صلح براي جليله » نامگذاري شد .
3- در جريان اين عمليات نيروهاي سوري مورد حمله واقع نخواهند شد ، مگر اين که که از جانب آنها تعرضي صورت گيرد که اسراييل در پاسخ به تعرضات ، خود را محق مي داند .
4- اسراييل همچناني خواهان امضاي موافقت نامه صلح با لبنان مستقل (به گونه اي که سوريه در فرايند تصميم گيري در لبنان از هيچ گونه نقشي برخوردار نباشد ) است تا تماميت ارضي اين کشور محفوظ بماند .
5- هدف اصلي بنيانگذاران اشغال ، ايجاد يک کمربند امنيتي در شمال اسراييل بود و باني اصلي و طراح اشغال ، وزير دفاع وقت آريل شارون بود . وي معتقد بود که يک پيروزي محدود بر سوريه در لبنان ، در جهت نيل به اهداف جنگ مؤثر و مناسب است. پس از حمله ارتش اسراييل و فالانژها به جنوب لبنان و درگيري با نيروهاي ساف و تصرف مناطقي در غرب و جنوب ، نخبگان اسراييل خود را مهياي تحسين و تمجيد مي ديدند . خروج ساف از بيروت و انتخاب بشير جميل به رياست جمهوري ، حاکي از اين بود که اهداف اسراييل از حضور در لبنان در شرف تکوين است . مرکز سياسي لبنان از تسلط سوريه و ساف بيرون آمده و در نظر بود تا دولت مرکزي مقتدري با ويژگي همکاري نزديک با اسراييل بنيانگذاري شود .
در خواست دولت جديد لبنان مبني بر لزوم خروج نيروهاي سوري از شرق و شمال اين کشور - که به تفوق نيروهاي نظامي اسراييل در مثلث مرزي لبنان ، سوريه و اسراييل منتهي مي شد - معادلات سياسي را دچار دگرگوني ساخت . با اين همه منطقه هنوز آبستن حوادث ديگري بود که نه تنها با طرحهاي اسراييل هماهنگي نداشت ، بلکه مشکلاتي را نيز براي نيروهاي اشغالگر بوجود آورد . انتشار طرح خاورميانه اي ريگان ، ترور بشير جميل ، اشغال بيروت غربي توسط اسراييل و بازتاب جهاني اين اشغال ، قتل عام صبرا و شتيلا و انتخاب امين جميل به رياست جمهوري لبنان از جمله مؤلفه هايي بود که نخبگان اسراييلي يا انتظار آن را نداشتند و يا اهداف و محصول ديگري را از آن توقع داشتند .

پی نوشت ها :
 

1-رابينوويچ ، ايتمار . جنگ براي لبنان ، جوادصفايي ، غلامعلي رجبي يزدي (تهران :سفير ، 1368) ص139.
2- آريل شارون نخست وزير اسراييل در يکي از تازه ترين اظهاراتش که در جمع رؤساي اقليتهاي يهودي جهان به مناسبت پنجاه و سومين سالگرد اشغال فلسطين صورت گرفت گفت : ما بايد همواره يک چيز را در خاطر داشته باشيم و آن اينکه ملت يهود کشور کوچک زيبايي دارد که نعمتهاي زيادي در آن وجود دارد ، اما اين کشور براي ما خيلي کوچک است !«شبکه يک تلويزيون اسراييل - 1380/2/3».
3- علت عمده انتخاب وي از سوي جامعه اسراييل براي تصدي منصب نخست وزيري نيز بر پايه ويژگيهاي شخصيتي و ذاتي وي استوار بود زيرا شارون اصلاً برنامه اي را براي انتخابات سال 2000 ارائه ننمود که پيروزي وي را در راستاي ارائه برنامه اي مناسب توجيه نمايد . (جهت اطلاع بيشتر ر.ک : به کابينه آريل شارون و صفحه شطرنج سياسي ، ضميمه ويژه 580، 79/12/22 ، مؤسسه تحقيقات و پژوهشهاي سياسي علمي ندا ).
4- رابينووپچ ، ايتمار ، پيشين ص 149.
5- الکساندر هيگ ، وزير خارجه وقت آمريکا ، نظرات خود را در رابطه با راه حل بحران لبنان در بهار 1982(26ماه مي ) به هنگام سخنراني در شوراي شيکاگو در مورد روابط خارجي بطور علني ابراز نمود : لبنان امروز به صورت يک کانون خطر در آمده است زمان آن فرا رسيده است تا اقدامي لازم در جهت حفظ تماميت ارضي لبنان ، در مرزهاي شناخته شده بين المللي آن و حمايت از يک دولت مرکزي قوي که قادر باشد تا يک جامعه آزاد ، باز و دموکراتيک و بطور سنتي چند حزبي را بوجود آورد ، صورت گيرد .
 

منبع:پايگاه نور ش 30
ادامه دارد...



 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم