متن قانون هوش مصنوعی اروپا: ملاحظه 1
«هدف این مقرره، بهبود عملکرد بازار داخلی از طریق وضع یک چارچوب حقوقی یکپارچه است؛ بهویژه در زمینه توسعه، عرضه به بازار، بهرهبرداری و استفاده از سامانههای هوش مصنوعی در اتحادیه، آن هم در چارچوب ارزشهای اتحادیه. این مقرره در پی آن است که استفاده از هوش مصنوعی انسانمحور و قابل اعتماد را ترویج کند، در حالی که سطح بالایی از حمایت از سلامت، ایمنی و حقوق بنیادین ــ آنگونه که در Charter of Fundamental Rights of the European Union پیشبینی شده است ــ از جمله دموکراسی، حاکمیت قانون و حفاظت از محیط زیست، تضمین شود. همچنین هدف این مقرره، محافظت در برابر آثار زیانبار سامانههای هوش مصنوعی در اتحادیه و حمایت از نوآوری است. این مقرره، آزادی جابهجایی کالاها و خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی را در سطح فرامرزی تضمین میکند و بدین ترتیب مانع از آن میشود که دولتهای عضو، محدودیتهایی بر توسعه، بازاریابی و استفاده از سامانههای هوش مصنوعی اعمال کنند؛ مگر در مواردی که این مقرره بهصراحت اجازه داده باشد.»تحلیل قانون هوش مصنوعی اروپا: ملاحظه 1
این ملاحظه مقدماتی در واقع «فلسفه وجودی» و هدف کلان قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا را توضیح میدهد. برخلاف مواد اجرایی قانون که تکالیف و ممنوعیتها را بیان میکنند، ملاحظه 1 توضیح میدهد که چرا اساساً این قانون تصویب شده است. مهمترین نکته آن، ایجاد تعادل میان دو هدف ظاهراً متعارض است: از یک طرف حمایت از نوآوری و رشد بازار هوش مصنوعی، و از طرف دیگر حفاظت از حقوق بنیادین انسانها.این متن نشان میدهد که قانونگذار اروپایی هوش مصنوعی را صرفاً یک فناوری اقتصادی نمیبیند، بلکه آن را موضوعی مرتبط با ارزشهای بنیادین میداند. به همین دلیل، در کنار سلامت و ایمنی، به مفاهیمی مانند دموکراسی، حاکمیت قانون و حفاظت از محیط زیست نیز اشاره شده است. این یعنی اگر یک سامانه هوش مصنوعی بتواند به آزادی بیان، حق عدم تبعیض، حریم خصوصی یا حتی فرایندهای دموکراتیک آسیب بزند، اتحادیه اروپا آن را صرفاً یک مسئله فنی یا تجاری تلقی نمیکند، بلکه آن را تهدیدی علیه نظم حقوقی و ارزشی خود میداند.
عبارت «human-centric and trustworthy AI» یا «هوش مصنوعی انسانمحور و قابل اعتماد» یکی از کلیدیترین مفاهیم در این ملاحظه مقدماتی 1 است. منظور از انسانمحور بودن این است که فناوری باید در خدمت انسان باشد، نه اینکه انسان مجبور شود خود را با منطق و تصمیمهای غیرشفاف ماشین تطبیق دهد. همچنین قابل اعتماد بودن به این معناست که سامانههای هوش مصنوعی باید ایمن، شفاف، قابل توضیح و تا حدی قابل پیشبینی باشند.
بخش پایانی ملاحظه اول نیز از منظر اقتصادی اهمیت زیادی دارد. اتحادیه اروپا نمیخواهد هر کشور عضو قوانین جداگانه و متناقضی برای هوش مصنوعی وضع کند؛ زیرا چنین وضعی باعث تکهتکه شدن بازار میشود. بنابراین این مقرره تلاش میکند یک استاندارد واحد برای کل European Union ایجاد کند تا شرکتها بتوانند محصولات و خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی را بدون مواجهه با مقررات متفاوت در هر کشور عضو، در سراسر اتحادیه عرضه کنند. به همین دلیل، دولتهای عضو فقط در مواردی میتوانند محدودیت ایجاد کنند که خود مقرره صراحتاً اجازه داده باشد.
منبع: ترجمه شده توسط بخش فناوری های نوین سایت راسخون
