وانک ناجي همگان

«اي پدر ما که در آسماني، نام تو مقدس باد، مرا ببخش تا من نيز ديگران را ببخشم و مرا در آزمايش نياور، بلکه از شرير رهايي ده. ملکوت و قوت و جلال تا ابدالآباد از آن توست».
اين فرازي از يکي از دعاهاي کتاب مقدس مسيحيان، انجيل است. حتماً شما هم راجع به زندگي حضرت مسيح و عقايد مشترکي که پيروان دين مبين اسلام و مسيحيت دارند، چيزهايي مي دانيد. از جمله يکتاپرستي، اخلاق فاضله و صفات نيکوي انساني، ظهور مسيح و نجات دهنده بشر در آخر الزمان و... .
اگر تا به حال به اصفهان سفر کرده باشيد، شايد در ديدار از اماکن تاريخي و مذهبي اين شهر، سري هم به کليساي «وانک»زده باشيد . مکاني تاريخي -مذهبي در منطقه جُلفاي اصفهان. حتما مي دانيد منطقه جلفاي اصفهان: از جمله مناطقي است که هم وطنان ارمني ما در آن جا ساکن هستند.
ارامه ايران در اوايل قرن يازدهم هجري(هفده ميلادي)، در زماني که شاه عباس اول با دولت عثماني در جدال بود، از نواحي مرزي ارمنستان، به خصوص جلفاي قديم ، به اصفهان که آن زمان پايتخت ايران بود، فرستاده شدند. ارامنه پس از استقرار در جلفاي اصفهان، در صدد ساختن تأسيسات اجتماعي و بناهاي مذهبي خود برآمدند و با سرمايه هاي نقدي و خودياري مردم، نخست به ساختن کليساي وانک، نظير کليساي جلفاي قديم در ارمنستان، با همان نام«وانک »(نجات دهنده همگان)همت گماشتند. ابتدا مهاجران ارمني، بناها و مؤسسات علوم اجتماعي و علمي و هم چنين نمازخانه کليساي وانک را به طور موقت بنا نهادند. پس از پنجاه سال(در سال 1655)ميلادي با تلاش خليفه داويت، پيشواي مذهبي ارامه در جلفا در محل نمازخانه موقت وانک، کليساي مجلل و باشکوه کنوني را بنا کردند که ساخت آن نه سال طول کشيد. ديوارهاي صحن کليسا، همان طور که در تصوير مي بينيد تا زير گنبدها، با نقوش طلايي و تصاوير رنگ و روغن که منشأ آن ها کتاب هاي مقدس عهد جديد(انجيل)و عهد قديم(تورات)و...است، تزيين شدند. نام اصلي صحن کليسا به نام يکي از قديسين، هوسپ آرماتسي(از حواريون عيسي مسيح)نام گذاري شده است . اصلي ترين بناها و ميراث فرهنگي اين مجموعه عبارتند از : کليساي سورپ آمنا پرگيچ وانک(منجي همگان). برج ناقوس کليسا، مقابل در غربي کليسا(تقليدي از برج ناقوس اصيلي است که در جلفاي ارمنستان توسط ترک ها نابود شد )،برج ساعت که روي مدخل اصلي کليسا در سال 1931بنا شد.

ساخت بناي کتاب خانه
 

در ساختمان جديد موزه مي توان آثار زيبا و تابلوهاي نفيسي از هنرمندان سراسر جهان را مشاهده کرد. آثار اين موزه عبارتند از کتب مقدس مسيحي، فرمان هاي پادشاهان ايراني درباره ارامنه ايران و کوچک ترين کتاب انجيل جهان با وزن0/7گرم.
خوب است بدانيد اولين چاپ خانه خاورميانه در کليساي وانک بنا نهاده شده و سومين دستگاه چاپ ساخت انگليس در موزه اين کليسا نگه داري مي شود.
در 24آوريل سال 1915ميلادي، يعني سال 1294هجري شمسي، در گير و دار جنگ جهاني اول، اولين نسل کشي قرن بيستم، توسط دولت ترکيه در ارمنستان روي داد که در اين رويداد، بيش از يک ميليون نفر از ارامنه قتل عام و بسياري آواره شدند و به کشورهاي مجاور از جمله ايران، لبنان، سوريه مهاجرت کردند. براي همين 24آوريل هر سال، ارامنه سراسر جهان از جمله ارامنه ايران اين روز را گرامي مي دارند. هم اکنون پس از چهارصد سال کليساي وانک، رسالت تاريخي خويش را به عنوان گواه هم زيستي مسالمت آميز و ميراث فرهنگي جوامع ارمني و مسلمان ادامه مي دهد.
منبع:نشريه ي انتظار نوجوان، شماره ي 58.
/ج