صبا چون باغ را پيرايه نو کرد

شاعر : امير خسرو دهلوي

دل بلبل به روي گل گرو کرد		صبا چون باغ را پيرايه نو کرد
به شسته گرد غم باران نوروز		درين موسم که از دل‌هاي پر سوز
گرفتار هواي خويش مانده		دل شاه از جدائي ريش مانده
برآوردي به درد از سينه وائي		اگر بشنيدي از مرغي نوائي
چو ابراز ديده بارانش چکيدي		به هر سوي که ابري سر کشيدي
نگوم حال يک شب تا به يک سال		تمام ار باز رانم شرح اين حال
که فردوس ارم نبود چنان خوش		به فردوس حرم باغيت دلکش
درو نوشيده از کوثر زلالي		به کشور، هر کجا، نادر نهالي
نموده هر يکي ديگر نمونه		ز گلهاي خراسان گونه گونه
لباس پرنيان داده زمين را		دميده برگ نازک ياسمين را
چو دو هم شيره‌ي نزديک مانند		بر آب نسترن نسرين شکرخند
شده سر گشته با دو بوستان هم		ز گلهاي تر هندوستان هم
پديد از خاک پاک هند کرد آن		گل کوزه که دور چرخ گردان
نموده صدق ورق ديباچه‌ي خويش		گل صد برگ را خوبي ز حد بيش
ز هر برگش سرشک شير جسته		بسان دفتر شيرازه بسته
ولي در هند زادند از زمينها		اگر چه پارسي نامند اينها
چرا زونيست در گفتارشان ياد؟		گر اين گل در ديار پارسي زاد،
کز ايشان بود برد مشک خطا وام		بسي گلهاي ديگر هندوي نام
که از نام عرب شد شهر گردي		قرنفل هم ز هند ستانست ور دي
و گر نه هر گلي باغ بهشت است		گل ما را به هندي نام زشت است
که بودي پارسي يا تازيش نام		گر اين گل خواستي در روم يا شام
دهد بو دور مانده از نهالي		کدامي گل چنين باشد که سالي
به هر يک موي شان صد ملک چين است		بتان هند را نسبت همين است
چو گلهاي خراسان رنگ بي بوي		چه ياد آري سپيد و سرخ را روي
از ايشان نيز نايد لابه و لوس		و گر پرسي خبر از روم و از روس
کز ايشان رم خورد کانون دوزخ		سپيد و سرو همچون کنده‌ي يخ
مغل را چشم و بيني خود نه بيني		خطاي تنگ چشم و پست بيني
ختن را خود نمک چندان نباشد		لب تا تار خود خندان نباشد
ولي چستي و چالاکي ندانند		به مصر و روم هم سيمين خدانند
به سبزي مي‌زند چون سرو آزاد		اگر چه بيشتر هندوستان زاد
به لطف از لاله و نسرين نکوتر		ولي بسيار با شد سبزه‌ي تر
که صد چون سرو آزادش غلام است		بسي زيبا کنيز سبز فام است
که در خوبي چو طاوس بهشت‌اند		نه چون طاوس بي دنبال زشت اند
سياه وسبز گندم گون همين است		سه گونه رنگ هندوستان زمين است
که اين فتنه ز آدم يافت بنياد		به گندم گونست ميل آدمي زاد
ز صد قرص سپيدي بي نمک به		يکي گندم به کام اندر نمک ده
که اندر ديده هم مردم سياه است		سيه را خود بريده جايگاه است
سپيده عارضي رنگي است بي سود		ز بهر ديده با يد سرمه را سود
که زيب اختران ز او رنگ سبز است		ازين هر دو نکوتر رنگ سبز است
که رنگ سبز پوشان بهشت است		به رنگ سبز رحمت‌ها سرشت است
گلي بي سبزه در بستان نه زيباست		دل اندر سبزه‌ها بي گل شکيباست
که از نام خضر خان دارد آثار		به رنگ سبز زين بهتر چه مقدار
خضر در باغ و سبزه چشمه جويست		خدايا تا گياها سبز رويست
به هم چو خضر و آب زندگاني		خضر خان با دو ديولدي راني
به آب زندگي پرورده بختش		خضر خاني که نورسته درختش
جگر باران ز نرگسهاي خوني		گلش بي آب از تاب دروني
بگردان چمن مي‌گشت يک روز		در آن خرم بهار خاطر افروز
دل مرغان باغ افگار مي‌کرد		چو مرغان نالهاي زار مي‌کرد
همه گلها گريبان چاک مي‌زد		ز آهي کز دل غمناک مي‌زد
به بوي خوش چو خلق نيک بختان		گل کر نه شگفته بر درختان
به سينه تازه شد ديرينه داغش		چو در رفت آن نسيم اندر دماغش
گياهي بودمي، چون تو، به گلشن		به زاري گفت کاي گل کاشکي من
گل آنجا محرم است و نارون ني		که تو آنجا گذر داري و من ني
من مسکين به بوئي قانع از دور		از آن گل کاوست در صد پرده‌ي مستور
خزي که در گريبان گاه در جيب		چه بختست اين که تو از بخشش غيب
که آخر کرنه هم بشنوم گفت		جوابش را دهان کر نه بشگفت
بجويم زو هر آن حاجت که جوئي		بدو گويم هر آن رازي که گويي
که هر باري که آنجا بار يابي		پس آنگه گفت شه با صد خرابي
به صد خون دل آلوده، سلامي		بگوئي از من ناديده کامي

صبا چون باغ را پيرايه نو کرد

تازه های مقالات

بیشترین بازدید هفته