کرد چون دانا حکيم نيک‌خواه

شاعر : جامي

شهوت و زن را نکوهش پيش شاه		کرد چون دانا حکيم نيک‌خواه
ماند حيران فکرت دانشوران		ساخت تدبيري به دانش کاندر آن
د رمحلي جز رحم آرام داد		نطفه را بي‌شهوت از صلبش گشاد
کودکي بي‌عيب و طفلي بي خلل		بعد نه مه گشت پيدا ز آن محل
نفحه‌اي از ملک آگاهي وزيد		غنچه‌اي از گلبن شاهي دميد
تخت گشت از بخت او فيروزمند		تاج شد از گوهر او سربلند
بود آن بي‌مردم، اين بي‌مردمک		صحن گيتي بي وي و چشم فلک
چشم اين از مردمک پر نور شد		زو به مردم صحن آن معمور شد
از سلامت نام او بشکافتند		چون ز هر عيب‌اش سلامت يافتند
ز آسمان آمد سلامان نام او		سالم از آفت، تن و اندام او
دايه‌اي کردند بهر او پسند		چون نبود از شير مادر بهره‌مند
سال او از بيست کم، ابسال نام		دلبري در نيکويي ماه تمام
جزو جزوش خوب بود و دلرباي		نازک‌اندامي که از سر تا به پاي
خرمني از مشک را کرده دو نيم		بود بر سر، فرق او خطي ز سيم
زو به هر مو صد بلا آويخته		گيسويش بود از قفا آويخته
افسر شاهان به راهش پايمال		قامتش سروي ز باغ اعتدال
ابروي زنگاري‌اش بر وي چو زنگ		بود روشن جبهه‌اش آيينه رنگ
شکل نوني مانده از وي بر کنار		چون زدوده زنگ ازو آيينه‌وار
تکيه بر گل، زير چتر مشک ناب		چشم او مستي که کرده نيمخواب
گوهر گفتار را سيمين‌صدف		گوشهاي خوش نيوش از هر طرف
رونق مصر جمالش همچو نيل		بر عذارش نيلگون خطي جميل
چشم نيکان را بلا بي‌حد کشيد		ز آن خط او چه بهر چشم بد کشيد
حقه‌ي در خوشابش لعل ناب		رشته‌ي دندان او در خوشاب
گفت و گوي عقل فکرت پيشه کم		در دهان او ره انديشه کم
خود کدام است آن لب و ، شکر کدام؟		از لب او جز شکر نگرفته کام
وز زنخدانش معلق ايستاد		رشحي از چاه زنخدانش گشاد
غبغب‌اش کردند نام، ارباب ديد		زو هزاران لطفها آمد پديد
چون صراحي، برکشيده گردني		همچو سيمين‌لعبت از سيم‌اش تني
که‌ش نسيم انگيخته از روي آب		بر تنش بستان چو آن صافي حباب
در سپيدي عاج و، در نرمي سمور		زير بستانش دلش رخشنده نور
جز کناري زو نکردي آرزو		هر که ديدي آن ميان کم ز مو
آستين از هر يکي هميان سيم		مخزن لطف از دو دست او دو نيم
قفل دلها را کليد، انگشت او		آرزوي اهل دل در مشت او
رنگ حنايش ز خون عاشقان		خون ز دست او درون عاشقان
فندق تر بود يا عناب ناب		هر سر انگشتش خضاب و ناخضاب
بدرهاي او ز حنا منخسف		ناخنانش بدرهاي مختلف
از سر هر يک هلالي کاسته		شکل او مشاطه چون آراسته
ز آن، زبان در کام مي‌بايد کشيد		چون سخن با ساق و پاي او رسيد
کن سخن آيد گران بر طبع من		زآنکه مي‌ترسم رسد جايي سخن
هيچ کس محرم نه آن را در جهان		بود آن سري ز نامحرم نهان
هر چه آنجا بود، غارت کرده بود		بل، که دزدي پي به آن آورده بود
گوهر کام خود آنجا يافته		در، بر آن سيمين‌صدف بشکافته
بهتر از چشم قبولش، دست رد		هر چه باشد ديگري را دست زد،
تا سلامان همايون فال را		شاه چون دايه گرفت ابسال را
پرورد از رشحه‌ي پستان خويش		آورد در دامن احسان خويش
بود در بست و گشاد مهد او		روز تا شب جد او و جهد او
گه گرفتي پيکرش در شهد ناب		گه تنش را شستي از مشک و گلاب
چشم مهر از هر که غير از او ببست		مهر آن مه بس که در جانش نشست
کردي‌اش جا در بصر چون مردمک		گر ميسر گشتي‌اش بي هيچ شک
نوع ديگر کار و بار آغاز کرد		بعد چندي چون ز شيرش باز کرد
سوختي چون شمع بالاي سرش		وقت خفتن راست کردي بسترش
همچو زرين لعبت‌اش آراستي		بامداد از خواب چون برخاستي
چست بستي جامه بر بالاي او		سرمه کردي نرگس شهلاي او
تا شدش سال جواني، چارده		کردي آنسان خدمت‌اش بيگاه و گه
سال او هم چارده، چون ماه او		چارده بودش به خوبي ماه رو
در همه دلها هوايش جا گرفت		پايه‌ي حسنش بسي بالا گرفت
صد هزاران دل ز عشقش بيقرار		شد يکي، صد حسن او و آن صد، هزار
آفتابي، گشته يک نيزه بلند		با قد چون نيزه، بود آن دلپسند
بر دل هر کس ازو زخمي رسيد		نيزه‌واري قد او چون سر کشيد،
سوخت جان عالمي ز آن آفتاب		ز آن بلندي هر کجا افگند تاب،
شوکت شاهي (به) او همراه بود		ملک خوبي را به رخها شاه بود
در کمندش گردن گردنکشان		گردن او سرفراز مهوشان
از دعا بر بازويش تعويذبند		پاکبازان از پي دفع گزند
دست هر فولادباز و داده تاب		پنجه‌اش داده شکست سيم ناب
شمه‌اي از ديگر احوالش شنو!		گوش جان را کن به سوي من گرو!
لفظ نشنيده، به معني مي‌شتافت		لطف طبعش در سخن مو مي‌شکافت
در دقايق فهم او صافي، چو آب		در لطايف، لعل او حاضر جواب
آفرين کردي بر او لوح و قلم		چون گرفتي خامه‌ي مشکين رقم
نکته‌هاي حکمت‌اش محظوظ بود		جانش از هر حکمتي محفوظ بود

کرد چون دانا حکيم نيک‌خواه

تازه های مقالات

بیشترین بازدید هفته