| کس نديدي عجايب ديگر | | طالع از طالعت عجايبتر |
| گه به خاک آردت چو عزم قدر | | گه به چرخت برد چو قصد دعا |
| گه به مهرت ببندد از دل سر | | گه به دستت ببندد از دل پاي |
| گه بپوشاندت چو آب شجر | | گه برهنهت کند چو آبان شاخ |
| پس بگسترد پيشت از آن بر | | شجري کرد مر ترا از فضل |
| زينتي دارد اين چمن بي فر | | قوتي دارد اين سخن بي فعل |
| هست روزي درين درخت نظر | | زان که مر آفتاب دولت را |
| تا ببيند ازو وليت ثمر | | تا نبيند ازو عدوت نشان |
| کرده نفعت جهان نتيجهي ضر | | کرده علمت فلک نمونهي جهل |
| گر نيوشي و داريم باور | | سخني گويمت برادروار |
| چون نگيري ز روزگار عبر | | عبره کرده سپهر حکمت را |
| چون مزاج شراب آلت شر | | در خرابات کم گذر چونهاي |
| با «له» و «منک» عمر خويش هدر | | مکن از کعبتين نرد و قدح |
| بخت بد را بباز بر اختر | | چون همي بازي و همي ماني |
| پاي هر سفله را مگير چو در | | پيش هر دون مکن چو چنبر پشت |
| سخن دون و سفله چون چنبر | | که ميانه تهيست گاه سخا |
| پيش حران ز جام مي مگذر | | نزد دونان حديث مي مگذار |
| تا نباشي بر آن گران چو جگر | | تا نباشي برين سبک چون جان |
| عاقلان زان کنند از تو حذر | | يار دونان همي بوي چون جهل |
| تات باشد چو روح قدر و خطر | | يکسو افکن ز طبع بي نفسي |
| داري از علمها چو عقل خبر | | داني از عيبها چو غيب عيان |
| دولتت ني و حکمتت بي مر | | نعمتت ني و همتت بي حد |
| خاطرت را ز دانشست گهر | | حکمتت را ز فکر تست مزاج |
| پاکي از جور همچو عدل عمر | | دوري از جهل همچو علم علي |
| بخت تو هست همچو وقت سحر | | شعر تو سحر هست ليک ترا |
| گهر طبع تو چو اسکندر | | ماند انديشهي تو زير قدم |
| ز آتش باده آب روي مبر | | ز آب انگور نار طبع مکش |
| گرد پستي مگرد همچو مطر | | سوي بالا گراي همچو شرار |
| جامه هر وقت چون قدر به مدر | | خامه هر جاي چون قضا به مباز |
| همچو نرگس در اين و آن منگر | | همچو نکبا ازين وآن مرباي |
| تا نماني برون چو حلقهي در | | ز اندرون کژ مباش چون زنجير |
| هر ميان را مباش همچو کمر | | هر بنان را مباش همچو قلم |
| سوي مردان گراي همچو هنر | | گرد حران در آي همچو سخاي |
| پيش ايشان مگرد چون ساغر | | نزد ايشان مباش چون کاسه |
| جان خويش از مي مهان پرور | | تن خويش از سر کهان در دزد |
| هم بجاي خود آخر اولاتر | | گر چه فسقست هر دو ز اصل وليک |
| در تفاوت به يک مکان بنگر | | اينک ار چه به طبع يکسانند |
| مانده بي آب سست آلت غر | | گشته با باد سخت خانهي خير |
| نظم داري نتيجهي کوثر | | طبع داري نهادهي گردون |
| فکرتي تيز راي چون آذر | | خاطري در نثار چون دريا |
| باطنت دارد از هنر زيور | | چه شد ار هست ظاهرت عريان |
| از درون هست فرشش از گوهر | | از برون گر چه هست عريان بحر |
| چون دو سر نيستي چو دو پيکر | | کمر گوهرين کجا يابي |
| که تو يک رويهاي بسان قمر | | زان زيادت پذيري و نقصان |
| شوخ چشميت نيست چون عبهر | | بي زر و سيمي اي برادر از آنک |
| نه برهنه بهست چشمهي خور | | چشمهي خور چو مي بپوشد ابر |
| زان که پوشيده نيک نيست بصر | | بصر حکمتي برهنه بهي |
| از دليل و حديث پيغمبر | | هستي اي تاج عصر مير سخن |
| کردت از خاک تخت و باد افسر | | ليکن اين آبگون آتش بار |
| که تو آب و هوايي از رخ و فر | | زان چنينست جامهي جانت |
| تختش از خاک و خانه از صرصر | | پس نه آب و هواي صافي راست |
| هستي از هر چه هست نيکوتر | | لقبت گر چه هست زشت حسن |
| ليک رخشان سيهتر از عنبر | | خادمانند نامشان کافور |
| ماده آمد يکي و ديگر نر | | مهر بهتر ز ماه ليک به لفظ |
| تو چه داني ز بخت «بوک» و «مگر» | | چنگ در شاخ هر مهي ميزن |
| باشد از شاخ فضل يابي بر | | باشد از نار طبع يابي نور |
| خير چون شر و منفعت چون ضر | | ورنه بگذار زان که ميگذرد |
| تنگدل زين سپهر پهناور | | چون تو دانا بسيست گرد جهان |
| تو مدار از زمانه طعم شکر | | آن حسن را به زهر کشت مدار |
| از جواني و عمر خود برخور | | تا همي چرخ پير عمر خورد |