مشهد در تب و تاب انقلاب اسلامي (2)

به دنبال تشديد تحصن علما ، نخست وزير ايران از پزشکان مشهد به علت تيراندازي مأموران فرمانداري به بيمارستان شاهرضا و مقتول و مجروح شدن عده اي در داخل بيمارستان عذر خواهي کرد . در همين راستا سرتيپ جعفري فرماندار نظامي مشهد عزل و سرتيپ شاپور به جاي او منصوب شد .(2) با وخيم تر شدن اوضاع دولت هيئتي را به مشهد اعزام کرد . هيئت اعزامي پس از ورود به مشهد ، خواستار ملاقات با سيد
يکشنبه، 9 بهمن 1390
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
مشهد در تب و تاب انقلاب اسلامي (2)

مشهد در تب و تاب انقلاب اسلامي (2)
مشهد در تب و تاب انقلاب اسلامي (2)


 

نويسنده : حسن شمس آبادي (1)




 

« در آمدي بر حوادث روزهاي نهم و دهم دي خونين مشهد »
 

اعزام هيئتي از سوي دولت جهت پايان دادن به تحصن
 

به دنبال تشديد تحصن علما ، نخست وزير ايران از پزشکان مشهد به علت تيراندازي مأموران فرمانداري به بيمارستان شاهرضا و مقتول و مجروح شدن عده اي در داخل بيمارستان عذر خواهي کرد . در همين راستا سرتيپ جعفري فرماندار نظامي مشهد عزل و سرتيپ شاپور به جاي او منصوب شد .(2) با وخيم تر شدن اوضاع دولت هيئتي را به مشهد اعزام کرد . هيئت اعزامي پس از ورود به مشهد ، خواستار ملاقات با سيد حسن طباطبايي قمي شد ، اما ايشان نپذيرفت و فرزند ايشان ( سيد محمود قمي ) به شکل زننده اي با آنها برخورد کرد . اعضاي هيئت که از ملاقات با قمي نااميد شده بودند تصميم گرفتند تا با پزشکان بيمارستان شاهرضا ملاقات نمايند و رضايت آنها را جلب کنند . پزشکان نيز آنها را مورد بي مهري قرار دادند و از بيمارستان اخراج کردند . کادر بيمارستان اظهار کردند که هدف و خواسته آنها اخراج شاه از کشور است .
پس از مدتي پزشکان بيمارستان تصميم گرفتند تا با هيئت اعزامي دولت ملاقات کنند . آنها عده اي را به نمايندگي خود تعيين کردند . در جلسه تشکيل شده ، کيفيت حادثه بيمارستان به سمع و نظر هيئت رسيد و اعضاي جلسه ، رژيم و دولت را عاملان اصلي حادثه ذکر کردند . در اين جلسه هيئت اعزامي از وقوع اين حادثه عذر خواهي نمود .، جلسه با شعار مرگ بر شاه پايان يافت .
جلسات سخنراني همچنان ادامه داشت . در يکي از اين جلسات حدود 140 هزار نفر به دستور روحانيون و پزشکان در بيمارستان شاهرضا اجتماع آقايان سيد عبدالکريم هاشمي نژاد و سيد علي خامنه اي سخنراني نمودند و خواستار خروج شاه از ايران شدند . در پايان سخنراني اجتماع کنندگان در حرکتي نمادين پس از شکستن تمثال شاه که در مقابل بيمارستان نصب شده بود ، آن را تا بهشت رضا تشييع کردند . (3)
آثار حادثه بيمارستان شاهرضا تنها منوط به مشهد نبود . در اين باره جلسه اي نيز با شرکت بيش از دو هزار نفر در سالن غذا خوري بيمارستان پهلوي تهران تشکيل گرديد . برنامه جلسه بيش از دو هزار نفر در سالن غذا خوري بيمارستان پهلوي تشکيل گرديد . برنامه جلسه از طرف دکتر محمد علي راشد اعلام شده بود . پس از سخنراني نمايندگان مشهد که در آن جلسه حضور داشتند ، محمد رضا راشد از طرف دانشگاه جندي شاپور ، آقاي ابوالفضل قاسمي از طرف جبهه ملي ، علي اصغر حاج سيد جوادي از طرف نويسندگان ، حسن نزيه ، رئيس کانون وکلا و شخصي به نمايندگي از دانشگاه ملي مطالبي اظهار نمودند . سپس مخبر امريکايي مجمع بين المللي حقوق بشر امريکا نيز سخنراني کرد . اين جلسه با قرائت قطعنامه پزشکان مشهد پايان يافت .
از صبح روز 57/9/27 ، کليه مغازه ها و اکثر بانک ها و ادارات تعطيل بودند . تظاهرات کنندگان پس از تجمع در منازل قمي و شيرازي به سوي بيمارستان حرکت و با خود عکس هايي از کشته شدگان اخير و پلاکاردهايي حاوي شعار عليه رژيم حمل کردند . آنها داشتند جنازه محمد منفرد را ـ که بر اثر اصابت گلوله در حوادث اخير پس از چند روز بستري در بيمارستان شهيد شده بود ـ از بيمارستان تا آخر خيابان زد تشييع نمايند . (4) در اين تجمع هاشمي نژاد طي سخناني عليه شاه ، بيان داشت بنا بر فتواي امام ، قمي و شيرازي از اين زمان به بعد ، سهميه خمس و زکات به کارکنان شرکت نفت تعلق مي گيرد . او سپس به پزشکان توصيه کرد که کارکنان ارتش را بدون دفترچه درماني پذيرش کند و در صورت نداشتن پول ويزيت و داور ، آن را علما پرداخت خواهند کرد . ايشان در پايان افزود که تا دو سه روز ديگر ، گروهي توسط علما سازماندهي شده است که به هر خانه اي که ارتشي نباشد ، هر دو شب يک بار ، بيست ليتر نفت به طور رايگان بدان ها تحويل داده شود . (5)

حمله به مردم در مقابل بيت آيت الله شيرازي
 

تظاهرات و ناآرامي ها تا حادثه روز دوم دي و همچنين حوادث روزهاي نهم و دهم دي ادامه يافت . در روز اول دي گروهي از منزل شيرازي و گروهي از منزل قمي با سردادن شعارهايي عليه رژيم راهي بيمارستان شدند تا متحصنين را همراهي کنند . مردم که با کمبود نفت و سرماي طاقت فرساي زمستان مواجه شده بودند تا جهت مقداري نفت و مواد سوختني مدت زيادي را در صف هاي طويل نفت منتظر بمانند ، در اين راهپيمايي شعارهايي با اين مضمون سر مي دادند : « کمبود نفت و بنزين به دست شاه بي دين ، مرگ بر اين شاه » آنها پس از پيمودن خيابان هاي شهر در ميدان داخل بيمارستان تجمع کردند . در اين تجمع پس از اتمام سخنراني سيد هادي خامنه اي پيام امام را که به مناسبت فرا رسيدن عيد کريسمس به ملت مسيح فرستاده شده بود ، قرائت کرد . در پايان تجمع کنندگان ، تعدادي از کشته شدگان حوادث چند روز اخير را به سوي بهشت رضا تشييع کردند . (6)
روز دوم بهمن ، عده زيادي در اطراف بيت شيرازي تجمع و تظاهرات کردند . به دستور سرلشگر ميرهادي ، فرماندار نظامي مشهد ، ساعت سه بعد از ظهر در چهارراه نادري ، ماقبل منزل شيرازي ، مردم را به مسلسل بستند . در اين حادثه 12 نفر کشته و 60 نفر مجروح شدند . در نقلي ديگر ، تعداد کشته شدگان ـ به موجب اعلاميه تأييد شده که مقابل منزل شيرازي نصب شده بود ـ 8 نفر و تعداد زخمي ها بسيار بود . تعداد کشته شدگان پس از مدتي به 20 نفر افزايش يافت . (7)
پس از حادثه دوم دي ، شهر مشهد را غم و عزا فراگرفت . روز چهارم دي 98 درصد مغازه ها و دکاکين شهر بسته بود . کليه شعب بانک ها و ادارات دولتي به حالت نيمه تعطيل در آمدند و تنها رؤساي ادارات و مديران کل در محل کار خود حاضر شدند . مردم که از حادثه تير اندازي بسيار ناراحت بودند در سطح شهر به تظاهرات خياباني دست زدند . آنها با قطع درختان ميدان شاه آنها را در پاي پيکر رضاشاه به آتش كشيدند.جمعيت حاضر در حدود 5 هزار تخمين زده شده بود. آنها پايه مجسمه رضاشاه را با وسايلي چون پتک از بين بردند و با خاک يکسان کردند . (8)
متعاقب اين حادثه شيرازي و قمي اعلاميه اي در 57/10/3 برابر با 1399 خطاب به مسلمانان مجاهد و ملت ايران صادر کردند . در اين اعلاميه آنها به حوادث بيمارستان و تحصن علما اشاره ، عامل و مسبب حادثه مذکور را يک جاني ديوانه خطاب کردند و به او اخطار نمودند که هر چه زودتر بايد مشهد را ترک کند . آنها درباره کيفيت وقوع حادثه چنين اعلام کردند :
مأموران حکومت نظامي در چند نقطه شهر بدون جهت به روي مردم آتش گشودند و آنان را از دم درو کردند و تا پاسي از شب تيراندازي و رگبار مسلسل ادامه داشت که نتيجه آن 10 کشته و بيش از 60 زخمي گزارش شده است . اين رقم بيش از مقتولين و مصدومين اکثر حوادث سابق مشهد است .
آنها در پايان بر ادامه تحصن علما و جامعه روحانيت مشهد در بيمارستان امام رضا ( ع) و حمايت کامل مراجع تقليد و مسلمانان از آنها تأکيد و روزهاي 24 و 25 محرم را روزهاي عزا و تعطيل عمومي همراه با راهپيمايي اعلام کردند . (9) ديگر علما و فضلاي حوزه مشهد هم اعلاميه هايي مشابه و با مضمون فوق صادر کردند .
روز سوم بهمن بازار مشهد تعطيل و عده زيادي از مردم در مقابل بيوت علما از جمله شيرازي ، قمي ، مرعشي و همچنين در ميدان شاه ،چهار راه دروازه طلايي ( چهار طبقه فعلي ) ، مقابل بيمارستان شاهرضا اجتماع و شعارهايي عليه رژيم سردادند . تجمع کنندگان مقابل بيمارستان شاهرضا خواستار تشييع جنازه کشته هاي ديروز شدند. در داخل بيمارستان ، سيد علي خامنه اي در جمع متحصنين سخنراني و ضمن تشريح حوادث اخير ، راجع به اوضاع سياسي و اجتماعي ايران سخن گفت . در پايان مقرر گرديد تا سه روز عزاي عمومي در مشهد اعلام و روز سه شنبه 25 محرم ، تظاهرات عمومي در اعتراض به اين اقدامات رژيم صورت گيرد . آنها همچنين تصميم گرفتند تا دفن جنازه عده اي از کشته شدگان در ميدان شاه ، نام ميدان را به ميدان شهدا تغيير دهند . (10)
در پي اين حادثه همچنين شيرازي طي تلگرافي فوري به نخست وزير ازهاري ، احضار و عزل فوري سرلشکر مير هادي را خواستار مي گردد . شيرازي در اين تلگراف با لحن تندي اعلام مي کند که اگر او را زنده مي خواهد ، بايست ظرف 48 ساعت مشهد را ترک نمايد و در غير اين صورت جنازه او به تهران حمل خواهد شد . (11)
روز پنجم دي /25 محرم ، به خاطر وقايع خونين دوم بهمن ، تعطيل بود . در اين روز عده اي از مردم از منزل شيرازي به سوي خيابان تهران حرکت کردند و در مقابل شهرباني با ديدن مأموراني که مشغول تير اندازي به سوي مردم بودند خشمگين شدند و شعارهايي عليه شاه سردادند و در پايان به جمع تحصن کنندگان در بيمارستان پيوستند . در اين روز همچنين شهداي روز دوم بهمن تشييع و سيد علي خامنه اي براي آنها سخنراني کرد .
در اين اوضاع و احوال علماي مبارزه مشهد از جمله سيد کاظم مرعشي ، علي تهراني و سيد علي خامنه اي در جلسه اي در منزل شيرازي شرکت کردند . دراين جلسه اعلام مي شود که از سوي امام 48 ساعت به شاه مهلت داده شده است تا ايران را ترک نمايد ، در غير اين صورت طرفداران ايشان کودتاي همگاني و ملي خواهند کرد . در همين روز زندان شهرباني دچار آتش سوزي گرديد .آتش سوزي زماني رخ داد که زندانيان جهت همبستگي با مردم شروع به تظاهرات و سر دادن شعار کردند . لذا پليس با تير اندازي و پرتاب گاز اشک آور وارد عمل گرديد و در اين زد و خورد آتش سوزي به وقوع پيوست . بامتشنج شدن اوضاع ، ازهاري طي تماس با طاهر احمد زاده از او مي خواهد شخصا به زندان روز و به وضعيت زندانيان سياسي و غير سياسي رسيدگي نمايد . (12)

پي نوشت ها :
 

1 . كارشناس ارشد تاريخ ايران اسلامي
2 . تقويم تاريخ خراسان ، ص 314 .
3 . آرشيو مركز اسناد انقلاب اسلامي ، ش بازيابي ،‌572 ،‌سند ش 108 و 109 ،‌همچنين : انقلاب اسلامي به روايت اسناد ساواك ، ج 21 ، ص 123 و 124 .
4 . همان ، ص 125 .
5 . آرشيو مركز اسناد انقلاب اسلامي ،‌ش بازيابي 627 ،‌سند ش 108.
6 . شاكري ، همان ،‌ص 113.
7 . روزنامه آفتاب شرق ،‌س 54 ، ش 310 ، ص 2 .
8 . انقلاب اسلامي به روايت اسناد ساواك ،‌ج 22 ، ص 160 .
9 . آرشيو مركز اسناد انقلاب اسلامي ، ش بازيابي 1566 ، سند ش 2.
10 . همان ، ش بازيابي 572 ،‌اسناد 110 و 111 .
11 . روزنامه آفتاب شرق ، س 54 ، ش 310 ، ص 2 .
12 . همان ،‌ش 312 ، ص 2 .
 

منبع: نشريه 15 خرداد شماره 17



 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین