0

تشبيه و انواع آن

بحث تشبيه و انواع آن نه تنها در رأس علم بديع، بلکه در مقولات «داستان» و عناصر ساختاري داستان نيز از اهميت بالايي برخوردار است. ذيلاً نگاه گذرايي به آن خواهيم داشت. «تَشبيه» در فرهنگ لغات به معناي شبيه کردن است. يعني چيزي را به چيز ديگر مانند کردن. در اصطلاح علم بديع: تشبيه نام يکي از صنايع شعري است، که به اين بهانه، شاعر براي زيباتر کردن مشبه، صفتي به آن مي دهد که توجه مخاطب را جلب کند.
تشبيه و انواع آن

تشبيه و انواع آن
تشبيه و انواع آن


 

نويسنده: اکبر رضي زاده
منبع اختصاصي: راسخون




 

« تَشبيه» چيست؟ «مُشبه» کدام است؟ «مشبه به» يعني چه؟ «ادوات تشبيه» بر چند قسم است؟!
بحث تشبيه و انواع آن نه تنها در رأس علم بديع، بلکه در مقولات «داستان» و عناصر ساختاري داستان نيز از اهميت بالايي برخوردار است. ذيلاً نگاه گذرايي به آن خواهيم داشت.
«تَشبيه» در فرهنگ لغات به معناي شبيه کردن است. يعني چيزي را به چيز ديگر مانند کردن. در اصطلاح علم بديع: تشبيه نام يکي از صنايع شعري است، که به اين بهانه، شاعر براي زيباتر کردن مشبه، صفتي به آن مي دهد که توجه مخاطب را جلب کند.
«مُشبَه»: يعني چيزي که آن را تشبيه کنند.
«وجه شبه» يعني صفت مشترکي که ميان «مشبه» و «مشبه به» وجود دارد که آن صفت، باعث تشبيه مي شود.
«ادات تشبيه» يعني کلماتي که در تشبيه به کار مي برند و دالّ بر تشبيه است. از قبيل: مثل، مانند، چون، هم چون، بسان، بگونه، همانند، همسان، چونان و امثال آن ها.
در جمله: «گونه ي يار در سرخي هم چون برگ گل سرخ است.» گونه يار= مشبه. برگ گل سرخ= مشبه به. سرخي= وجه شبه. هم چون= ادات تشبيه، مي باشند.
تشبيه بر چند قسم است:
1- تشبيه اضمار: يعني در ضمير گرفتن تشبيه و آشکار نکردن آن تا چنان به نظر آيد که شاعر غير از تشبيه قصدي دارد، اما پس از دقت معلوم شود که قصدش فقط تشبيه بوده است. مثل بيت زير:

« تا به دو ابروي تو دست نيابد کسي
پيش دو شمشير من سينه سپر کرده ام»

2- تشبيه بالکنايه: آن است که ادات تشبيه را بيندازند و مشبه به را وصف کنند و مشبه را به طريق کنايه بيان کنند. مثال از حافظ:

«بيا که لعل و گهر در نثار مقدم تو
زگنج خانه ي دل مي کشم به مخزن چشم»

$ 3- تشبيه تسويه: آن است که شاعر چيزي يا صفتي از خود و چيزي يا صفتي از غير را به چيزي تشبيه کند. مثلا روزگار خود و چشم معشوق را در سياهي به شب تشبيه کند. مثال:

«چو شام آن که سيه کرد چشم يار مرا
چو چشم يار سيه کرد روزگار مرا»

4. تشبيه تفضيل: آن است که شاعر چيزي را به چيز ديگر تشبيه کند بعد بگويد نه چنين نيست، ممدوح من از آنچه که او را به آن تشبيه کرده ام بهتر و بالاتر است. يعني مشبه را بر مشبه به برتري بدهد يا کلماتي که دلالت بر ترجيح مشبه کند، بياورد.
مثال از سعدي:

«در سرو رسيده است ولکن بحقيقت
از سرو گذشته است که سيمين بدنست آن»

5. تشبيه مشروط يا تشبيه مقيد: آن است که شاعر چيزي را به چيز ديگر تشبيه کند ولي قيد و شرطي براي مبالغه در مقصود قائل شود. مثلا بگويد:
«دست او ابر است اگر ابر گوهر ببارد.»
6. تشبيه مطلق: آن است که چيزي را بدون قيد و شرط به چيز ديگر تشبيه کنند
مثال از معزي:

«اي ماه چو ابروان ياري گوئي
يا همچو کمان شهرياري گوئي

نعلي زده از زر عياري گوئي
بر گوش سپهر گوشواري گوئي»

در مبحث داستان و داستان نويسي نيز «تشبيه» کاربرد فراوان دارد. نويسنده اي که از تشبيه در فضاسازي داستان استفاده کند، آن را به طور غيرمستقيم، زيبا و زيباتر کرده است. به طوري که مخاطب را در بهره بردن از فضاي داستان و لحظات رويدادها، سهيم و برخوردار نموده است.
 


 




 

نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
چهارشنبه، 19 بهمن 1390
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 52533
موارد بیشتر برای شما
تمکین در برابر همسر
تمکین در برابر همسر

تمکین در برابر همسر

شب آخر
شب آخر

شب آخر

باوفا باشیم و بدقولی نکنیم
باوفا باشیم و بدقولی نکنیم

باوفا باشیم و بدقولی نکنیم

نکاتی پیرامون ازدواج موفق
نکاتی پیرامون ازدواج موفق

نکاتی پیرامون ازدواج موفق

چگونه در امتحانات پایان سال موفق شویم؟

چگونه در امتحانات پایان سال موفق شویم؟

۲۵ خوراکی که استخوان‌های بدن را قوی می‌سازد
۲۵ خوراکی که استخوان‌های بدن را قوی می‌سازد

۲۵ خوراکی که استخوان‌های بدن را قوی می‌سازد

درباره خمس چه می دانید؟
درباره خمس چه می دانید؟

درباره خمس چه می دانید؟

۱۱ خوراکی که خستگی بدن را کاهش می‌دهد
۱۱ خوراکی که خستگی بدن را کاهش می‌دهد

۱۱ خوراکی که خستگی بدن را کاهش می‌دهد

نکوهش قرض در روایات
نکوهش قرض در روایات

نکوهش قرض در روایات

خواص گلاب برای سلامتی و زیبایی
خواص گلاب برای سلامتی و زیبایی

خواص گلاب برای سلامتی و زیبایی

۱۱ خاصیت دارویی روغن زیتون
۱۱ خاصیت دارویی روغن زیتون

۱۱ خاصیت دارویی روغن زیتون

خواص روغن کنجد برای سلامتی
خواص روغن کنجد برای سلامتی

خواص روغن کنجد برای سلامتی

خواص روغن بنفشه برای سلامتی
خواص روغن بنفشه برای سلامتی

خواص روغن بنفشه برای سلامتی

۱۰ فایده باورنکردنی آناناس برای سلامتی

۱۰ فایده باورنکردنی آناناس برای سلامتی

نکات مهم به هنگام سوراخ کردن گوش نوزاد
نکات مهم به هنگام سوراخ کردن گوش نوزاد

نکات مهم به هنگام سوراخ کردن گوش نوزاد

۱۰ خاصیت باورنکردنی برنج برای سلامت بدن
۱۰ خاصیت باورنکردنی برنج برای سلامت بدن

۱۰ خاصیت باورنکردنی برنج برای سلامت بدن

علت ناله نوزاد در خواب چیست؟
علت ناله نوزاد در خواب چیست؟

علت ناله نوزاد در خواب چیست؟

۱۰ خاصیت اثبات شده ماهی برای سلامتی
۱۰ خاصیت اثبات شده ماهی برای سلامتی

۱۰ خاصیت اثبات شده ماهی برای سلامتی

علائم و درمان عفونت گوش نوزادان

علائم و درمان عفونت گوش نوزادان

۹ خاصیت دارویی و فوق‌العاده ازگیل برای سلامتی
۹ خاصیت دارویی و فوق‌العاده ازگیل برای سلامتی

۹ خاصیت دارویی و فوق‌العاده ازگیل برای سلامتی

همه چیز درباره کف کردن دهان نوزاد در خواب
همه چیز درباره کف کردن دهان نوزاد در خواب

همه چیز درباره کف کردن دهان نوزاد در خواب