نورشيمي يا فوتوشيمي Photochemistry

نورشيمي شاخه اي از شيمي است که به بررسي تأثير نور بر واکنش هاي شيميايي مي پردازد. نور مورد نظر ممکن است نور مرئي باشد. تابش مادون قرمز يا تابش فرا بنفش باشد. در اينجا واکنش هاي شيميايي هنگامي رخ مي دهند که مولکول هاي يک ماده بر اثر نوري که جذب مي کنند، به صورت فوتو شيميايي تغيير کنند.
نور در فوتون ها که بسته هاي کوچکي از انرژي هاي تابشي هستند، جذب مي شود. اين انرژي به طول موج نور بستگي دارد. در بيشتر موارد يک مولکول پس از اين که بر اثر جذب فوتون ها انرژي اش افزايش يافت، براي يک ميليونيم ثانيه يا کمتر از آن در حالت تحريک شده باقي مي ماند. اما گاهي مولکول با آزاد کردن انرژي به شکل نور يا از دست دادن انرژي در نتيجه ي برخورد با ديگر مولکول ها به حالت عادي خود برمي گردند. گاهي اوقات وقتي که مولکول ها در حالت تحريک شده هستند انرژي کافي براي تحمل واکنش هاي شيميايي غيرعادي به دست مي آورند. اين واکنش ها هنگامي رخ مي دهند که مولکول ها نور ماوراء بنفش ( که داراي طول موج کوتاهي است) را جذب مي کند.
در فوتوسنتز گياهان سبز با استفاده از نور خورشيد جهت ترکيب کربن دي اکسيد و آب، غذا توليد مي کند. بنابراين گياهان انرژي نور را به انرژي شيميايي غذا تبديل مي کنند. هم چنين گياهان از طريق فرآيندهاي زمين شناختي مي توانند به نفت و ذغال سنگ تبديل شوند هنگامي که اين سوخت ها، سوزانده مي شوند، انرژي نوري که ميليون ها سال پيش در گياهان ذخيره شده است آزاد مي شود.
تغييرات فوتو شيميايي، هم چنين قسمتي از فرآيندهاي صنعتي همانند تشکيل تصوير در عکاسي مي باشد. هنگامي که يک عکس گرفته مي شود، مقداري از نمک نقره ي روي فيلم عکاسي نور جذب مي کند و به صورت شيميايي به نقره ي فلزي تبديل مي شوند که اين کار موجب توليد تصوير تاريک بر روي نگاتيو هنگام ظاهر سازي فيلم مي گردد.
تکنيک هاي مورد استفاده در فوتو شيمي (نور شيمي) شامل تکنيک هاي مربوط به شيمي تجزيه و طيف بيني ( توليد و آزمايش طيف ها) مي باشد. برخي از اين تکنيک ها با استفاده از ليزر جهت آغاز ، تغيير يا مشاهده ي واکنش هاي شيميايي سروکار دارند.
تحقيقات در حال پيشرفت در فوتوشيمي بر روي توسعه ي تکنولوژيکي استفاده از انرژي خورشيدي متمرکز مي باشد. فوتوشيمي دان ها در حال تلاش براي يافتن راه هايي جهت کپي سازي فرآيند فوتوسنتز بوسيله ي مولکول هاي مصنوعي ساخته شده مي باشند. آن ها اميدوارند بتوانند از راههاي کارآمدتري نسبت به روش هاي رايج انرژي خورشيد را به الکتريسته تبديل کنند. بسياري از فوتوشيمي دان ها در حال تحقيق بر روي راه هاي استفاده از نور خورشيد جهت توليد سوخت هايي همانند گاز هيدروژن و متانول مي باشد. در برخي از اين روش ها از فوتون هاي خورشيدي جهت دو نيم کردن مولکول هاي آب استفاده مي شود.
منبع: Howstuffworks.com