مسافر سبز گيلان

بارگاه امامزاده سيد محمد يمني(ع) روستاي ليچاء، بنايي پر از زيبايي و تواضع
 

مي گويند زمان شاه اسماعيل صفوي بود که «سيد محمد يمني(ع)»، سوار بر مرکبي يکه و تنها، از زادگاهش راهي سرزمين ايران شد. اما کمتر کسي مي داند که چرا اين امامزاده، راه شمال در پيش گرفت و به لاهيجان که رسيد، ماندگار ديار سرسبز و آبادي در آن سوي کوه هاي طبرستان شد. از اينکه در اين مسير چه حوادثي را پشت سر گذاشت، دقيقاً چيزي نمي دانيم. تنها روايت است که سيد، دختري از خانداني ديندار از اهالي لاهيجان را به همسري گرفت و بعد از آن راهي غرب درياي مازندران شد و در حوالي منطقه «لشت نشاء» و در روستايي که امروز به «ليچاء» معروف است تا آخر عمر ماندگار شد. شهره است امروز امامزدگاني که در شهر لاهيجان به نام «سيد محمد(ع)» و «سيد احمد يمني(ع)» شناخته مي شوند از نسل امام موسي بن جعفر (ع) و از نوادگان اين امامزاده هستند. همان مردي که بعد از وفات، مزارش زيارتگاه شد. بنايي که هنوز پس از گذر سال هاي سال، نقاشي هاي جان گرفته بر پيکر آن، حرف هاي بسياري از کربلا و قيامت دارد.

در آستان دوست
 

همچون بسياري از امامزاده هايي که در روستاهاي ايران خانه عاقبت دارند، امامزاده سيد محمد(ع) نيز آرامگاهي ساده و بي ريا دارد و اهالي مي توانند چند دقيقه اي آنجا خلوت کنند. اينجا نه از کاشي هاي معرق ترکان سلجوقي خبري هست و نه از تفرعن هست و نه از تفرعن معماري مغول ها، يک آرامگاه در وسط که با پارچه اي سبز پوشانده شده و نقاشي هاي ديواري زيبا احاطه اش کرده اند.

نکته
 

سلام صبحگاهي
 

آرامگاه امامزاده سيد محمد يمني (ع) به واسطه دودري که در شمال و جنوبش طراحي شده، يکي از اصلي ترين مکان هاي تردد مردم به حساب مي آيد. اهالي هر روز صبح ضمن سلام دادن به امامزاده از درون آن مي گذرند؛ تمثالي از ادامه رابطه صميمي صاحب بقعه با مردمي که شش قرن پيش او را با آغوش باز پذيرفتند.

چطور برسيم؟
 

کوچ تا کوچصفهان
 

- اگر از تهران قصد رسيدن به بارگاه امامزاده يمني را داشته باشيد، ابتدا بايد وارد آزاد راه قزوين- رشت بشويد و راهتان را تا امامزاده هاشم (ع) ادامه دهيد. از آنجا وارد دو راهي سنگر شويد، بعد از سنگر مسير مستقيم را به سمت «کوچصفهان» ادامه دهيد. از کوچصفهان تا لشت نشاء، 10 دقيقه بيشتر راه نيست. در لشت نشاء هم از هر کسي که بپرسيد، مسير روستاي ليچاء را نشان تان مي دهد. جاده فرعي ليچاء سمت چپ ابتداي جاده لشت نشاء به «آستانه اشرفيه» قرار دارد. اين جاده فرعي کمي پر پيچ و خم است و با وجود نزديکي به لشت نشاء حدود يک ربع تا رسيدن به امامزاده راه داريد. اگر از لاهيجان قصد رفتن داريد، بايد اول به آستانه اشرفيه برويد و از آنجا هم وارد جاده لشت نشاء شويد. پنج، شش کيلومتر مانده به لشت نشاء تابلوي سمت راست، جاده فرعي روستاي ليچاء را نشان تان مي دهد.

چه مي بينم؟
 

بارگاه نقاشي شده
 

نقاشي هاي زيباي اين امامزاده همان چيزي است که مسافران را از شهرهاي دور به اينجا مي کشاند. نقش هايي به جا مانده از دوره قاجار که مضاميني از واقعه کربلا و روز رستاخيز دارد.
- بناي بارگاه: امامزاده داراي بقعه اي کوچک است. بنايي با پلاني ساده از گونه معماري اسلامي- ايراني. بنايي چهار ضلعي که هر ضلع آن ايوان دارست و هر ايوان، چهار ستون دارد با سقفي از چوب و سفال باستان شناساني که روي آثار تاريخي روستاي خوش آب و هواي لشت نشاء مطالعه کرده اند، مي گويند که قدمت اين بنا به دوره قاجار بر مي گردد که سال 1382 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيد. بنا در حياطي است سرسبز که گورستاني کوچک دارد. اولين خشت هاي اين بنا را اهالي همين روستا کار گذاشته اند اما امروز سنگ، جايگزين سفال ها و آجرهاي فروريخته بنا شده است.
- نقاشي هاي بقعه: اصلي ترين ويژگي اين بنا، نقاشي هاي ديواري آن است که بخش عمده اي از آنها از بين رفته اند اما حتي بقاياي اندک، ترک خورده و رنگ و رو رفته آن هم، زيبايي متفاوتي به آرامگاه اين امامزاده بخشيده است. نقاشي هاي بارگاه اين امامزاده هم همچون عمر بناي آن، به دوران قاجار مي رسد. تصاويري از ماجراي کربلا، معراج پيامبر (ص)، پل صراط و روز قيامت بر ديوارهاي داخلي و بيروني اين بنا توسط يک نقاش گيلاني معروف اواخر دوره قاجار نقش خورده. کارشناسان ميراثي معتقدند که اين بنا به خاطر داشتن همين نقاشي ها در منطقه گيلان منحصر به فرد شده است؛ چرا که بناهاي نقاشي شده مثل اين را تنها در شرق گيلان مي توانيد ببينيد و اين تنها بنايي در مرکز گيلان است که چنين شکل و شمايلي دارد.
- معبر روزانه: بقعه امامزاده سيد محمد(ص) هم همچون بسياري از معماري هاي ايراني- اسلامي که سبقه صفوي دارند و در دوران قاجاريه، شکل و شمايل کنوني خود را يافته اند، ترکيبي از طبيعت و معماي را در خود جاي داده است. پنجره هاي بزرگ عمارت، در چوبي آن و حتي منفذهايي که از سقف و ديوارها، نور را به داخل بنا مي آورند، روزنه هايي هستند که طبيعت به واسطه آنها به داخل بنا آمده. علاوه بر اين، صحن و محوطه اطراف بنا به نوعي طراحي شده که مردم محلي با آن بيشترين ارتباط را برقرار مي کنند؛ بنابراين اصلاً توقع نداشته باشيد که با يک بناي تاريخي و منزوي روبه رو شويد.
منبع: نشريه سرزمين من، شماره 7