لارستان ستاره ای در کویر جنوب

حمدالله مستوفی مردم لار را بیشتر تاجر معرفی کرده بود که به سفرهای بحر و بر می رفتند. در قرون ۱۶ و ۱۷ میلادی سکه نقره ای ضرب شدکه در سواحل خلیج فارس و هندوستان رواج داشته و به لارین مشهور بوده است و در لار ضرب می شده که ۴‎/۹ گرم وزن آن بوده است که پس از تصرف لارستان به دست شاه عباس این سکه ها از رونق می افتد ولی در هندوستان سال ها رواج داشته است.
لارستان سرزمینی زیبا با تاریخی احساس برانگیز است که «ایراهستان» نام داشت و مرکز دانش و فرهنگ اسلامی بوده و هست.
نخستین تاریخی که از لارستان ذکری به میان آورده است تاریخ طبری است که حکایت می کند که چگونه اردشیر ساسانی بر سرزمین پرنعمت الار تسلط می یابد که با گذشت زمان و حذف حرف «ا» از کلمه الار به لار تبدیل می شود.
کهن ترین بنای تاریخی لارستان مربوط به دوره اشکانیان است. آتشکده «آذر فرنبغ» در روستای کاریان بخش جویم است که یکی از ۳ آتشکده بزرگ ایرانی در دوره قبل از اسلام است.
آتشکده آذرفرنبغ کاریان اکنون به صورت تلی از خاک درآمده و به نام «تمب تشی» معروف است ولی آتشکده «محلچه» در بخش اوز پا برجاست و در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
زبان مردم لارستان از واژه های زبان دری و پهلوی تشکیل شده و دین مردم، از مذاهب تشیع و تسنن تشکیل شده است. ولی وحدت و همدلی بین آنان همیشه وجود داشته و دارد و سابقه وحدت شیعه و سنی در این منطقه قدمتی تاریخی دارد.
لارستان دارای بخش های اوز، بنارویه بیرم، جویم، عمادده، گرایش و مرکزی است که هر کدام از این بخش ها با داشتن مردمی شیرین گفتار و شیرین رفتار، محل کار، تلاش و بردباری است.
این مردم صبور تاکنون نگهدارنده آثار و اماکن تاریخی هستند که می توان آنها را موزه های زنده نامید. لارستان بویژه بخش اوز در جنوب فارس در همسایگی آفتاب سرزمینی هستند که دیار آفرینندگی، نوآوری و محل فرهنگ والای انسانی بوده است. لارستان که امروز به چندین شهرستان تقسیم شده است سرزمین صمیمیت هاست و گرما بخش دل های سرد.
بخش های هفتگانه لارستان دارای مردمانی هستند که سرسختانه با طبیعت ناهنجار و سرسخت جنگیده، کوه ها را شکافته تا به چشمه ای یا برکه ای برسد یا برکه ای ساخته تا نزولات رحمت الهی را ارج نهاده و ذخیره و استفاده کنند و حتی برای زندگی از نوشیدن آب شور و تلخ نیز ابایی نداشته اند و شاعرش می گوید:
متأسفانه امسال تاکنون باران مطلوب نباریده و شاهد قالی بهارستان و سبزی گستره طبیعت نیستیم.لارستان را باید دید و با مردمش نشست و با گفتار شیرین آنها همنوا شد.
این منطقه به دلیل مجاورت با استان هرمزگان برای گردشگران جذابیت خاصی دارد؛ معماری های بکر، اماکن تاریخی و فرهنگی بویژه صنایع دستی بخش فرهنگی و آباد «اوز» و حلوای مسقطی همه و همه بر جذابیت منطقه افزوده است.
آب و هوای گرم و خشک آن با فعالیت آدمیان سختکوش در ایجاد نخلستان های سبز از یک سو و آب انبارهای متنوع استوانه ای و مستطیلی از سوی دیگر بطوری که فقط در بخش اوز افزون بر ۷۰۰ آب انبار از سوی مردم نیکوکار ساخته شده است، بر جذابیت این منطقه جنوبی افزوده است.
از آثار تاریخی لارستان می توان به آثار زیر اشاره کرد: قلعه زیردژ، مسجد جامع هود، حمام قلات، مسجد و آبشار بیدشهر، بافت قدیم و کهنه، بقعه شیخ محمد مراد، طاق دامن کهنه، مقابر و تالاب بزرگ هیرم (دریاچه هیرم)، مسجد جامع، آب انبار سفلی، برکه ملامحمد، کاروانسرای سیفا و میدان میران، خانه سوداگر، خانه حسین نیا، میدان خون، قلعه پرویزه، بقعه و کاروانسرای پیرکهار، قلعه قلاتو، چهارطاقی محلچه که همگی در بخش اوز واقع است. بازار قیصریه، مربوط به قرن۶ میلادی، قلعه قدمگاه، قلعه اژدها پیکر، باغ نشاط، پیر غیب، پیر سرخ، پیر پنهان، کاروانسرای لار، کاروانسرای گلشن، میدان بزرگ که همه در شهر لار واقع شده اند. آتشکده آذرفرنبغ کاریان، قلعه دیده بان، قلعه میمون و کاروانسرا در بخش جویم و بنارویه، قلعه گراش و آب انبار کل درگراش، امامزاده شاه زندوی در بخش بیرم از نقاط دیدنی و حلوای معروف مسقطی، صنایع دستی، انواع شیرینی محلی و نان های محلی نیز بهترین سوغاتی این شهرستان محسوب می شود.
کتابخانه بانو با ۲ هزار جلد کتاب تخصصی یکی از مکان های فرهنگی در شهر اوز است. در این کتابخانه که بوسیله بانوان اداره می شود کتاب هایی وجود دارد که یا نویسنده آن زن است و یا موضوع کتاب درباره زن است.
بهترین جاذبه طبیعی آن آسمان صاف و شفاف آن است که ستارگان درخشان آن را آرایش کرده اند.