حقیقت انسان ها واحد است

روح انسانی نشأت گرفته از منشا ازلی و روح خدایی است و از آنجا که این سر منشأ در نهاد همه بشر دمیده شده و فطرت تغییر ناپذیر انسان، در روح همه انسان ها یکسان قرار داده شده است، این پرسش مطرح می شود که آیا حقیقت
چهارشنبه، 18 بهمن 1391
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
حقیقت انسان ها واحد است
حقیقت انسان ها واحد است

نویسنده: آیت الله عبدالله جوادی آملی




 
روح انسانی نشأت گرفته از منشا ازلی و روح خدایی است و از آنجا که این سر منشأ در نهاد همه بشر دمیده شده و فطرت تغییر ناپذیر انسان، در روح همه انسان ها یکسان قرار داده شده است، این پرسش مطرح می شود که آیا حقیقت انسان، واحد است یا متنوع و متعدّد؟ یعنی آن همه افراد بشر از یک گوهرند و تنها در درجات این گوهر یگانه، تفاوت دارند، یا هر یک حقیقتی متباین با حقیقت دیگران دارد.
قرآن کریم از راه های مختلف، یگانگی حقیقت انسان ها را بیان می کند. در برخی آیات، پیامبر اسلام (ص) را پیکی به سوی همه ی انسانها می خواند: (وَمَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا کَافَّةً لِلنَّاسِ (1). در آیات دیگر، قرآن را هدایت گر کلّ بشریت می نامد: (هُدًى لِلنَّاسِ )(2) و از سویی کعبه را مطاف، معبد و مأمنِ همگان و نخستین خانه مردمان می داند: (إِنَّ أَوَّلَ بَیتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّةَ مُبَارَکًا) (3). از سوی دیگر با اشاره به نهان و نهاد انسان، سخن از فطرتِ الهی برای همگان دارد که تبدیل ناشدنی و تغییر ناپذیر است: (فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیهَا لَا تَبْدِیلَ لِخَلْقِ اللَّهِ) (4). این فطرت واحد را نه خداوند تغییر می دهد، چون آن را به زیباترین شکل آفریده است و نه غیر خدا؛ چون غیر او، قدرت تغییر نظام آفرینش را ندارد.
بنابر این اگر پیامبر، کتاب، کعبه، مطاف، معبد، هدایت، فطرت و... برای همه ی انسان ها یکی است، پس تمام جوامع بشری، حقیقتی یگانه دارند.
حس و تجربه و استقرار نیز به کمک عقل، وحدت نوعی و حقیقی بشر را تأیید می کند، زیرا وقتی به گستره جغرافیای انسان می نگریم، پژوهش گران، دانشجویان و طالبان علم را با جنسیت ها و ملیت ها و زبان های مختلف در حوزه های علمی، فکری و دانشگاهی دنیا سرگرم فراگیری علوم می بینیم و در هیچ یک از علومِ قلبی، عقلی، نقلی، حسّی، تجربی، تاریخی و...، سخن از نژادی ویژه و اقلیم و جغرافیایی خاص نیست.
سازمان ملل و دیگر مجامع بین المللی نیز برای تمام انسان ها، نظریه پردازی و برنامه ریزی واحدی داشته و از حقوق همه بشر، سخن می گوید. اگر حقیقت انسان ها متعدد و متنوع و متباین باشد، تعیین حقوق واحد و قانون واحد برای میلیاردها انسانِ ناهمگون، امری ناصواب بوده و بی معنا می نمود.
از این مفاهمه ی واقعی که در مدار تفکر عقلی میان همه اندیشمندان بشر وجود دارد، می توان به وحدت حقیقی نوع انسان پی برد و به دنبال آن، وحدت دین و پیامبر و امام و هدایت و صراط را نیز دریافت.
ممکن است از تعدّد پیامبران و کتاب های آسمانی به عنوان اشکالی بر این استدلال یاد شود؛ اما با رجوع به قرآن کریم، شناسنامه انبیا و کتاب های آنان را به گونه ای تنظیم فرموده است که گویی فقط یک پیامبر، در طی اعصار و در دوران های مختلف، زندگی کرده و فقط یک کتاب به شیوه های متعدد، تدوین یافته است و گویی همه خلفا، اوصیا و امامان معصوم از عصر آدم (ع) تا زمان ولی عصر (ارواحنا فداه) یک انسان کامل اند که در هر دوره، با برنامه ای ویژه، هدایت انسان را بر عهده گرفته اند و بر این اساس، هر پیامبری، پیامبران پیش از خود را تصدیق کرده است.
با تفاسیر ارائه شده در رابطه با یکی بودن روح انسان ها شاید در نقش اراده در رفتار انسان ها تردیدی به وجود بیاید، اگر چه انسان ها در حقیقت روح اشتراک دارند؛ اما اراده، اختیار و رفتارشان، آن ها را از یک دیگر متمایز می سازد و هر یک را در رتبه های گوناگونی از قرب به گوهر حقیقی قرار می دهد. پس با این که همه آدمیان دارای زیر بنای یکسان و مشابهی هستند؛ اما این اراده است که در طول مسیر زندگیشان آن ها را از یک دیگر تمیز می دهد که شرح مفصل آن در ادامه می آید.

پی نوشت ها :

1- سوره سبأ، آیه 28.
2- سوره بقره، آیه 185.
3- سوره آل عمران، آیه 96.
4- سوره روم، آیه 30.

منبع: جوادی آملی، عبدالله، (1389)، انسان از آغاز تا انجام، قم، نشر اسراء، چاپ دوم.

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران