شاتوت، میوه ای ایرانی

بسیاری از افراد، شاتوت را بومی ایران می‌دانند و اروپایی‌ها و حتی آمریکایی‌ها هم شاتوت را با همین نام ایرانی‌اش می‌شناسند اما درخت این میوه آبدار و خوشمزه در سواحل شرقی و غربی استرالیا هم قدمت دیرینه‌ای دارد.
شاتوت، در اصل جزو میوه‌های آبدار و شیرین است اما وقتی که هنوز به خوبی نرسیده، طعم آن ترش است. شاتوت طبیعت سردی دارد و به همین دلیل به افرادی که علاقه زیادی به این میوه دارند، توصیه می‌شود بعد از خوردن آن، حتما یک خوراکی با طبیعت گرم مانند خرما یا نبات بخورند تا دل‌درد نگیرند. البته در طب سنتی می‌گویند که همین طبیعت سرد شاتوت، آن را به یک صفرابر قوی تبدیل کرده است.

کاربردهای شاتوت

در کشورهای جنوب شرقی آسیا و شمال آمریکا، از شاتوت فقط به عنوان یک میوه استفاده نمی‌کنند بلکه از آن در تهیه انواع کیک‌ها، تارت‌ها و پای‌ها کمک می‌گیرند و حتی شاتوت تازه را با یک تکه نبات یا کمی شکر، دم می‌کنند و این نوشیدنی خوشمزه را با کیک یا بیسکویت در وعده عصرانه‌شان می‌خورند. کشورهای شمال‌غرب آسیا هم شاتوت را خشک و پودر می‌کنند و آن را برای طعم دادن به انواع گوشت‌هایشان به کار می‌برند. شاتوت خشک می‌تواند جایگزین مناسبی برای قند در کنار چای روزانه هم باشد چون این میوه حاوی قند فروکتوز است و مصرف به اندازه آن مشکلی برای افراد مبتلا به دیابت به وجود نمی‌آورد. مربا و شربت شاتوت هم جزو خوراکی‌های محبوب بین مردم افغانستان، آذربایجان، ترکیه، سوریه و مصر و آب شاتوت خنک یکی از پرطرفدارترین نوشیدنی‌ها بین ما ایرانیان و ساکنان کشورهای همسایه‌مان مانند ترکیه در این روزهای گرم تابستان است!

خواص شاتوت

شاتوت سرشار از انواع آنتی‌اکسیدان‌ها، ویتامین‌ها و موادمعدنی است و مصرف به اندازه آن می‌تواند خطر ابتلا به انواع سرطان‌ها را کاهش دهد. هر 100 گرم شاتوت، فقط 43 کیلوکالری انرژی دارد و از این نظر، جزو میوه‌های کم کالری محسوب می‌شود. این میوه حاوی نوعی آنتی‌اکسیدان است که از گرفتگی عروق و ابتلا به سکته قلبی جلوگیری می‌کند. سرشار از ویتامین C ( 4/36 میکروگرم در هر 100 گرم) است که مصرف آن رادیکال‌های آزاد را خنثی می‌کند و می‌تواند جذب آهن را در بدن بالا ببرد. منبع خوبی برای دریافت پیش‌ساز ویتامین‌های A یعنی بتاکاروتن محسوب می‌شود و به همین دلیل گزینه مناسبی برای حفظ شادابی پوست و سلامت چشم‌هاست. یک نوع کاروتنویید بسیار مفید به نام زیگزانتین هم در شاتوت وجود دارد که می‌تواند از ابتلای زودرس به تاری دید جلوگیری کند. آهن بالای موجود در شاتوت (1/85 میلی‌گرم در هر 100 گرم) آن را به یک میوه مناسب برای خانم‌ها که معمولا از کمبود آهن رنج می‌برند، تبدیل کرده است. در این میوه موادمعدنی مفیدی مانند پتاسیم، منگنز و منیزیم وجود دارد. پتاسیم می‌تواند سرعت ضربان قلب و فشار خون را در بدن تنظیم کند و منگنز و منیزیم در تنظیم میزان هورمون‌ها و آنزیم‌های بدن نقش بسزایی دارند.

چرا شاتوت سیاه است؟

یکی از مفیدترین و مغذی‌ترین آنتی‌اکسیدان‌های موجود در شاتوت، آنتوسیانین نام دارد که باعث سیاه شدن رنگ (ارغوانی بسیار تیره) شاتوت رسیده می‌شود. دانشمندان و متخصصان تغذیه به این نتیجه رسیده‌اند که این آنتی‌اکسیدان، بیشترین و پررنگ‌ترین نقش را در پیشگیری از سرطان، ابتلا به پیری زودرس، بیماری‌های عصبی، عفونت‌های ویروسی و باکتریایی و دیابت در بدن ما ایفامی‌کند. به همین دلیل به تمام افراد توصیه می‌شود برای دریافت آن، حتما شاتوت را به صورت کاملا رسیده بخورند تا به مقدار کافی از آنتوسیانین آن بهره‌مند شوند.

پنج نکته طلایی

1. برای از بین بردن لکه شاتوت، کافی است آن را با محلولی از آب سرد، پودر صابون و جوش شیرین بشویید و لباس لک‌شده را برای خشک شدن در معرض نور مستقیم آفتاب قرار دهید.
2. برای شستشوی شاتوت بهتر است آن را چند دقیقه در یک ظرف پر از آب بریزید و ابتدا با دستتان کمی به سمت پایین فشار دهید و کمی از آب روی ظرف را خالی کنید و سپس شاتوت را از روی آب بگیرید و داخل سبد بریزید و آبکشی کنید.
3. چون شاتوت پوست خارجی ندارد، امکان باقی ماندن سموم شیمیایی روی آن زیاد است بنابراین بهتر است به بچه‌های زیر 5 سال و افرادی که مشکلات گوارشی یا نقص سیستم ایمنی بدن دارند، شاتوت ندهید.
4. بهتر است در صورت پایین بودن فشار خون از خوردن شاتوت به خصوص انواع نرسیده و ترش آن خودداری کنید زیرا این میوه می‌تواند تا حدی فشار خون را هم پایین بیاورد.
5. فراموش نکنید که امکان نگه‌داشتن شاتوت به صورت فریزشده تا 2 ماه و در یخچال تا 4 روز وجود دارد.
منبع: هفته نامه سلامت