چگونه اقتصاد سیاسی بین المللی بخوانیم؟

بطور سنتی سه روش برای مطالعه در مباحث اقتصاد سیاسی بین المللی وجود دارد که عبارتند از: روش های مرکانتی لیسم، لیبرالیسم و ساختارگرایی
سه‌شنبه، 29 بهمن 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
چگونه اقتصاد سیاسی بین المللی بخوانیم؟
چگونه اقتصاد سیاسی بین المللی بخوانیم؟

 

نویسنده: دکتر طهماسب محتشم دولتشاهی




 

بطور سنتی سه روش برای مطالعه در مباحث اقتصاد سیاسی بین المللی وجود دارد که عبارتند از: روش های مرکانتی لیسم، لیبرالیسم و ساختارگرایی (1).
تفکر مرکانتی لیستی با توجه به اهمیت اصل «ملت- دولت» در اروپا در قرون بین پانزده تا هجده، مطرح و ریشه گرفت. این دوره در برگیرنده محدود زمانی «امپریالیسم کلاسیک» بود، وقتی که جنگ و بدست آوردن مستعمرات، تنها راه کسب قدرت بشمار می رفت. ایده مرکانتی لیسم (زر اندوزی و تجارت طلبی) ایده ای بود که تسلط اروپایی ها را بر فلزات گرانبها، معادن و نیروی کار خارجی توجیه می کرد. انگلستان بدلیل دسترسی به راه های آبی آزاد از مروجین ایده مرکانتی لیسم بشمار می رفت.
براساس نظریه مرکانتی لیسم کلاسیک، دولت بهترین بازیگر در نظام بین الملل محسوب می شود و مهمترین وظیفه اش، تأمین امنیت است. تحت این شرایط، دولت نقش مهمی را در تنظیم فعالیت های اقتصادی بازی می کند. چنانچه امنیت، تأمین و فعالیت های اقتصاد آزاد و پر رونق باشد، ثروت بوجود می آید. وجود ثروت، دولت را قادر به خرید اسلحه، سربازگیری بیشتر و حفظ و بدست آوردن مستعمرات می کند.
نگاه لیبرالیستی (آزادیخواهانه) به اقتصاد سیاسی بین الملل به قرن هجدهم میلادی بر می گردد و از اهمیت آن نیز تاکنون کاسته نشده است. مکتب لیبرالیسم که بر مبنای احترام به آزادی های فردی پایه گذاری شده در رابطه با فعالیت های اقتصادی، اعتقاد به فعالیت های آزاد و بدون دخالت دولت دارد. آدام اسمیت، بانی و پایه گذار نظریه اقتصادی لیبرالیستی است.
بنای نظریه ساختار گرایی، نظرات مارکس و لنین است. براین اساس شناخت مفاهیمی چون جنگ طبقاتی، استثمار، استعمار و تغییرات ناشی از آن برای شناسایی چگونگی عملکرد اقتصاد سیاسی بین الملل الزام آور است.
با توجه به اینکه با کدام روش به مطالعه بر خیزیم، با روش مرکانتی لیسم، لیبرالیسم و یا ساختارگرایان، مباحث اقتصاد سیاسی بین الملل با یکدیگر اختلاف پیدا می کند. ارزیابی تفکرات ساختارگرایان به چگونگی تحلیل موضوع با توجه به نقطه نظرات مارکس، دارد.
بطوریکه اطلاع داریم، مارکس تاریخ را روندی دینامیک تلقی می کند که بر محمل آن، کاپیتالیسم، جانشین فئودالیسم می شود و کاپیتالیسم، خود جایش را به سوسیالیسم و بالاخره به کمونیسم واگذار می کند، روندی که او، ماتریالیسم تاریخی می خواند.
لنین با تکمیل کردن نظریه مارکسیسم اعتقاد دارد که کشورهای در حال توسعه توسط کشورهای پیشرفته استعمار می شوند. لنین نظریه «سیستم جهانی» را مطرح می کند که در آن کشورهای مسلط از یک طرف و زیر سلطه (وابسته) از طرف دیگر در نظام بین الملل وجود دارند، چیزی که به نظریه مارکسیسم- لنینیسم مشهور است. بدیهی است که در این نظام، ‌اجتماعات نیز بر اساس جنگ طبقاتی متحول می شوند.
بهر صورت زوال نظریه کمونیستی، نشان داد که نظریه سیستم جهانی نیز نمی تواند نظریه ای معتبر باقی بماند.

پی نوشت ها :

1- Structuralism

منبع مقاله :
محتشم دولتشاهی طهماسب (1390) مبانی علم اقتصاد: اقصاد خرد، اقتصاد کلان تهران: چاپ سی و یکم، ویراست ششم (1390).



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم