کس نگوید که دوغ من ترش است

یکی از طلاب علوم دینی از «ابن جوزی»، واعظ شهیر بغدادی پرسید: «عالم‌تر از شما در میان طبقه وعاظ کیست؟» گفت: «کسی نیست.» طلبه پرسید: «چطور؟» ابن جوزی به عربی پاسخی داد که ترجمه آن به فارسی این است: «کس نگوید که
شنبه، 24 اسفند 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
کس نگوید که دوغ من ترش است
کس نگوید که دوغ من ترش است

 





 

زمینه پیدایش

یکی از طلاب علوم دینی از «ابن جوزی»، واعظ شهیر بغدادی پرسید: «عالم‌تر از شما در میان طبقه وعاظ کیست؟» گفت: «کسی نیست.» طلبه پرسید: «چطور؟» ابن جوزی به عربی پاسخی داد که ترجمه آن به فارسی این است: «کس نگوید که دوغ من ترش است» و از آن پس گفته او مثل شد.(1)

پیامها

هر کس خود را به کمال پندارد و فرزند خود را به جمال، متوجه عیب‌های خود نمی‌شود.
حب ذات در انسان مانع از دیدن عیب‌های خویش می‌شود.
کاربرد: در توجه دادن اشخاص به خطاهای خود و کنار گذاشتن تعصبات بی‌جا و نکوهش خودستایی و عجب به کار می‌رود.

ضرب المثل های هم مضمون

تعریف خود کردن، پنبه ساییدن است.
خودستایی جان من برهان نادانی بُوَد.
خود، عبیر بگوید چه حاجت عطار.
دارد هزار دُر صدف و دم نمی‌زند.
در عیب خویش ننگرد آن کس که خود ستاست.
مشک آن است که خود ببوید، نه آنکه عطار بگوید.(2)

اشعار هم مضمون

اگر مُشک خالص تو داری مگوی * که ناچار مشهور گردد به بوی مگو مدح خود و عیب دگر کس * وگر گوید کسی گو زین سخن بس(3) (ناصرخسرو)

ریشه های قرآنی حدیثی

قرآن کریم: «فَلَا تُزَکُّوا أَنفُسَکُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى؛ خودستایی نکنید که خدا، پرهیزکاران را بهتر می‌شناسد». (نجم: 32)
رسول خدا(صلی الله علیه وآله): «اِنَّهُ یُکسَرهُ لِلعَبدِ اَن یُزَکّی نَفسَهُ؛ برای بنده خوب نیست که خود را بستاید».(4)

پی‌نوشت‌ها:

1. حسن ذوالفقاری، داستان‌های امثال، تهران، مازیار، 1385، چ 2، ص 705.
2. غلامرضا حیدری ابهری، حکمت‌نامه پارسیان، قم، نشر جمال، 1385، چ 1، ص 629.
3. همان.
4. شیخ صدوق، امالی صدوق، بیروت، مؤسسه اعلمی، 1400 هـ.ق، چ 5، ص 181.

منبع مقاله :
مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما

/ج

 

 

تبلیغات در راسخون
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم