فاشيسم

 fascism

عنواني است كه بر جنبشي سياسي و اجتماعي در نيمه ي اول قرن بيستم اطلاق مي شود. فاشيسم از واژه ي fasci كه در روم باستان به معناي دسته اي از تركه هاي چوبي بود گرفته شده و بيانگر مفهوم برخورداري از قدرت از طريق وحدت است. فاشيسم بر چند انگاره ي مجزا اتكا دارد: ملي گرايي افراطي، ديدگاه نيچه اي « اراده ي معطوف به قدرت »‌ و آيين سرسپردگي به رهبر، نقد فرويدي عقلانيت، و سرانجام انگاره ي راه سوم به جز سرمايه داري و كمونيسم. بخش اساسي فاشيسمْ دولتِ شركتي (‌corporate ) است كه رهبري قوي و مسلط آن را اداره مي كند. نوعي نژادپرستي، كه گاهي براي آن مبنايي زيست شناسانه ارائه مي شود، در بعضي از گونه هاي فاشيسم به صورت واضح و در ديگر گونه ها به صورتي كمتر آشكار وجود دارد. اجزاي ياد شده كم و بيش با تركيبات گوناگون در همه ي انواع فاشيسم ديده مي شوند. مثلاً فاشيسم موسوليني لزوماً به اندازه ي نازيسم ضديهودي نبود. همان گونه كه راجر ايتوِل اشاره مي كند، شايد مشخص ترين عنصر مشترك در همه ي انواع فاشيسم را بتوان تصور راه سوم افراطي، ملي گرايانه و كل گرايانه ( holistic ) دانست. در ميان پيشگامان فلسفي فاشيسم مي توان از نيچه و جورج سورِل ( Soral ) با تفاوت هايي نسبت به يكديگر ياد كرد. مارتين هايدگر و مدت كوتاهي كارل اشميت نيز به حمايت از آن پرداختند.
منبع مقاله :
پايك، جان، (1391)، فرهنگ اصطلاحات فلسفه ي سياسي، مترجمان: سيد محمدعلي تقوي- محمدجواد رنجكش، تهران: نشر مركز، چاپ اول