نگاهي به حديث منزلت (1)

نگاهي به راويان حديث منزلت

پيش از آن که به بررسي متن حديث منزلت بپردازيم، اسامي برخي از اصحاب پيامبر که اين حديث را روايت کرده اند مي آوريم. هم چنين به نام مشهورترين راويان پرآوازه از محدثان، مفسّران و تاريخ نگاران در قرن هاي مختلف اشاره مي نماييم.
دوشنبه، 10 شهريور 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
نگاهي به راويان حديث منزلت
 نگاهي به راويان حديث منزلت

 

نويسنده: آيت الله سيد علي حسيني ميلاني




 

نگاهي به حديث منزلت (1)

پيش از آن که به بررسي متن حديث منزلت بپردازيم، اسامي برخي از اصحاب پيامبر که اين حديث را روايت کرده اند مي آوريم. هم چنين به نام مشهورترين راويان پرآوازه از محدثان، مفسّران و تاريخ نگاران در قرن هاي مختلف اشاره مي نماييم.
1. اميرمؤمنان علي (عليه السلام).
در رأس راويان اين حديث از اصحاب پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله)، نام اميرمؤمنان علي (عليه السلام) مي درخشد.
هم چنين اين حديث را اين عده اي از اصحاب نقل کرده اند که عبارتند از:
2. عبدالله بن عباس؛
3. جابربن عبدالله انصاري؛
4. عبدالله بن مسعود؛
5. سعد بن ابي وَقّاص؛
6. عمر بن خطاب؛
7. ابوسعيد خُدري؛
8. براء بن عازب؛
9. جابربن سمره؛
10. ابوهريره؛
11. مالک بن حويرث؛
12. زيد بن ارقم؛
13. ابورافع؛
14. حذيفه بن أسيد؛
15. انس بن مالک؛
16. عبدالله بن اَبي اَوفي؛
17. ابوايوب انصاري؛
18. عقيل بن ابي طالب؛
19. حُبشي بن جناده؛
20. معاوية بن ابي سفيان.
از راويان اين حديث، زنان اصحاب نيز هستند که عبارتند از:
1. اُم المؤمنين اُمّ سلمه (که رضوان خدا بر او باد)؛
2. اسماء بنت عميس.

حديث منزلت و تواتر آن

بيش از سي نفر از صحابه اين حديث را روايت کرده اند. شايد مجموع راويان مرد و زن از صحابه، تا چهل نفر نيز برسند.
ابن عبدالبرّ در کتاب الاستيعاب درباره حديث منزلت مي نويسد: اين حديث از معتبرترين و صحيح ترين روايات است.
وي در ادامه مي افزايد: حديث سعد بن ابي وَقّاص با سندهاي بسياري نقل شده است.
آن گاه ابن عبدالبرّ عده اي از اصحابي که اين حديث را روايت کرده اند نام برده و در پايان مي گويد: البته گروه ديگري نيز اين حديث را روايت کرده اند که ذکر اسامي آن ها به درازا مي کشد. (1)
مزّي نيز در تهذيب الکمال به اين حديث اشاره کرده و در شرح حال اميرمؤمنان علي (عليه السلام) همين گونه اظهارنظر مي کند. (2)
حافظ ابن عساکر نيز در موارد بسياري از تاريخ مدينة دمشق، به هنگام شرح حال اميرمؤمنان علي (عليه السلام)، طرق و سندهاي اين حديث را از حدود بيست صحابي ذکر مي کند. (3)
هم چنين حافظ ابن حجر عسقلاني در فتح الباري، پس از آن که عده اي از صحابه اي که اين حديث را نقل کرده اند نام مي برد، متن روايات گروهي از آنها را نقل مي کند و مي گويد: ابن عساکر در ضمن شرح حال علي (عليه السلام)، تمامي طُرُق حديث منزلت را ذکر کرده است. (4)
بنابراين، حديث منزلت افزون بر اين که نزد انديشمندان شيعه اماميه متواتر است، در نزد اهل سنت نيز از احاديث صحيح، معروف و مشهور است؛ بلکه نزد آنان نيز از احاديث متواتر به شمار مي آيد.
حاکم نيشابوري در اين زمينه گويد: حديث منزلت به حدّ تواتر رسيده است. (5)
هم چنان که حافظ جلال الدين سيوطي نيز اين حديث را در کتاب قطف الأزهار المتناثره في الأخبار المتواتره (6) - که در بيان احاديث متواتر است - نقل مي کند.
از طرفي شيخ علي متقي هندي نيز در کتاب قطف الأزهار المتناثره في الأخبار المتواتره در نقل اين حديث از سيوطي پيروي کرده است. و از کساني که به تواتر اين حديث اعتراف کرده، شاه ولي الله دهلوي محدث ديار هند است. او اين مطلب را در کتاب ازاله الخفاء في سيرة الخلفاء آورده است.

راويان حديث منزلت در قرون متفاوت

ما به نام عده اي از مشهورترين مشاهير اهل تسنن که در قرن هاي مختلف اين حديث را روايت کرده اند اشاره مي کنيم.
1. محمد بن اسحاق، نويسنده ي کتاب السيره؛
2. ابوداوود سليمان بن داوود طيالسي در مسند؛
3. محمد بن سعد، نگارنده ي کتاب الطبقات الکبري؛
4. ابوبکر بن ابي شِيبه، نگارنده المصنّف؛
5. احمد بن حنبل شيباني، نگارنده المسند؛
6. محمد بن اسماعيل بُخاري در صحيح؛
7. مسلم نيشابوري در صحيح؛
8. ابن ماجه قزويني در صحيح؛
9. ابوحاتم بن حبّان در صحيح؛
10. محمد بن عيسي تِرمذي در صحيح؛
11. عبدالله بن احمد بن حنبل؛
او فرزند احمد بن حنبل شيباني يکي از پيشوايان بزرگ اهل تسنن است که گاهي برخي از علما او را بر پدرش ترجيح مي دهند. وي اين حديث را در بخش زيادات مسند احمد و زيادات مناقب احمد ذکر کرده است.
12. ابوبکر بزّار، نگارنده المسند؛
13. نَسائي، نگارنده الصحيح؛
14. ابويعلي موصلي، نگارنده المسند؛
15. محمد بن جرير طبري، نگارنده تاريخ و تفسير؛
16. ابوعَوانه، نگارنده الصحيح؛
17. ابوشيخ اصفهاني، نگارنده طبقات المحدّثين؛
18. ابوالقاسم طبراني، نويسنده معجم هاي سه گانه؛
19. ابوعبدالله حاکم نيشابوري، نگارنده المستدرک علي الصحيحين؛
20. ابوبکر شيرازي، نگارنده کتاب الألقاب؛
21. ابوبکر بن مردويه اصفهاني، نگارنده تفسير؛
22. ابونعيم اصفهاني، نويسنده حلية الأولياء؛
23. ابوالقاسم تنوخي؛ وي کتابي جداگانه در ذکر اسناد حديث منزلت نگاشته است.
24. ابوبکر خطيب بغدادي، نگارنده تاريخ بغداد؛
25. ابن عبدالبرّ، نويسنده الإستيعاب؛
26. بغوي؛ وي در نزد اهل تسنن به محي السنّه معروف است. کتاب مصابيح السنه را او نگاشته است.
27. رزين عبدري، نويسنده الجمع بين الصحاح؛
28. ابن عساکر، نويسنده تاريخ مدينه دمشق؛
29. فخر رازي، نويسنده التفسير الکبير؛
30. مجدالدين بن اثير جَزَري، نويسنده جامع الأصول؛
31. عزّالدين بن اثير، نويسنده أسد الغابه؛
32. ابن نجار بغدادي، نويسنده تاريخ بغداد؛
33. نَوَوي نويسنده شرح صحيح مسلم؛
34. ابوالعبّاس محب الدين طبري، نويسنده الرياض النضره في مناقب العشرة المبشّرة؛
35. ابن سيد الناس، نگارنده سيره؛
36. ابن قيّم جوزيه، نگارنده سيره؛
37. يافعي، نويسنده مرآة الجنان؛
38. ابن کثير دمشقي، نويسنده تاريخ و تفسير؛
39. خطيب تبريزي، نويسنده مشکاة المصابيح؛
40. جمال الدين مزّي، نويسنده تهذيب الکمال؛
41. ابن شحنه، نويسنده تاريخ معروف؛
42. زين الدّين عراقي محدث معروف، مؤلف کتاب هاي مختلف، از جمله الألفيه في علوم الحديث؛
43. ابن حجر عسقلاني، مؤلف کتاب هاي گوناگون؛
44. سيوطي، نگارنده کتاب هاي بسياري مانند تفسير الدر المنثور و غير آن؛
45. دياربکري، نگارنده تاريخ الخميس؛
46. ابن حجر مکّي، نگارنده الصواعق المحرقه؛
47. متقي هندي،‌ نگارنده کنزالعمّال؛
48. مَنّاوي، نگارنده فيض القدير في شرح الجامع الصغير؛
49. ولي الله دهلوي، نگارنده کتاب هايي مانند کتاب حجة الله البالغه و ازالة الخفاء؛
50. احمد زيني دحلان، نويسنده السيرة الدحلانيّه.
البته اين حديث شريف را جز اين افراد، محدّثان، مورخان و مفسران بسياري در قرن ها و طبقات مختلف در کتاب هاي خود نقل کرده اند.
ادامه دارد...

پي نوشت ها :

1. الاستيعاب: 1097/3.
2. تهذيب الکمال: 483/2.
3. تاريخ مدينه دمشق: 306/1-393؛ شرح حال امام علي (عليه السلام).
4. فتح الباري: 60/7.
5. کفاية الطالب في مناقب عليّ بن ابي طالب (عليه السلام): 283.
6. قطف الأزهار المتناثره في الأخبار المتواتره: حرف الف.

منبع مقاله :
حسيني ميلاني، سيد علي؛ (1390)، نگاهي به حديث منزلت، ترجمه: هيئت تحريريه ي انتشارات الحقايق، قم: الحقايق، چاپ چهارم



 

 

تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران