منبع: راسخون
اگر شما در حال یاد گیری اولین دورهی درس زیست شناسی پیش رفته هستید، یکی اصلیترین اهداف مطالعه، یاد گیری ساختار داخلی سلولهای گیاهی و جانوری خواهد بود. جهت درک آن چه که باعث میشود «زندگی» امکان پذیر شود، انسان نیازمند است که به بررسی واحدهای اساسی زندگی، یعنی سلولها بپردازد. اگر بتوانید چگونگی عمل کرد هر یک از انواع مختلف سلولها را درک کنید، میتوانید تکههایی از تصویر عمل کرد اشکال زندگی مولکولی را در کنار یک دیگر قرار دهید. هنگامی که اندامکهای سلول و عمل کرد آنها را در سلولهای گیاهی و حیوانی مطالعه میکنید، یکی از موضوعات مهم جهت مطالعه، واکوئل است.
انجام قیاس و همانندی، راهی مؤثر جهت توضیح هر پدیده زیست شناسی است. به عنوان یک دانش جو، اگر بتوانید بین مطالبی که میدانید ارتباط برقرار کنید، خواهید توانست موضوع را بهتر درک کنید.
هنگامی که در مورد زیست شناسی بحث میشود، تقریباً تمام عمل کردهای اندام سلولی را میتوان با مقایسه و یافتن شباهت آنها با چیزهای دیگر درک کرد به طوری که مثلاً سلول دارای یک ساختار کامل مستقل، همانند یک شهر میباشد. یکی از اندامکهای مهم سلولهای گیاهی و جانوری واکوئل است. این اندامکها مثل حبابهای دارای غشاء هستند که در سیتوپلاسم سلول شناورند. آنها بسیاری از عمل کردهای سلولهای گیاهی و جانوری را انجام میدهند، در حالی که اندازهی واکوئلها در سلولهای گیاهی بزرگ و در سلولهای جانوری کوچکتر میباشد.
واکوئل جانوران
در سلولهای جانوری، واکوئل جهت ذخیره سازی مواد زائد دفع شدنی، نقش بسیار مهمی را ایفاء میکند. پس بهترین قیاس و شباهتی که میتوان در این زمینه یافت این است که واکوئل مانند «سطل زباله» میباشد. واکوئل تولیدات زائدی هم چون چربیها و پروتئینهای نا خواستهی ایجاد شده از فرآیندهای سلولی را ذخیره میسازد.
انتقال مولکولهای ناخواستهی ذخیره شده در واکوئل به بیرون غشاء سلولی و سپس به خارج، از عمل کردهای دستگاه گلژی است. هم چنین عمل کرد دفع مواد زائد اگزوسیتوز نامیده میشود.
سلولهای حیوانی در فرآیندهایی مانند پینو سیتوز (جذب مایعات) و فاگو سیتوز (بلع مواد جامد، از جمله عوامل بیماریزا) شرکت میکنند. این مراحل توسط واکوئل امکان پذیر میشود که در آن مادهی بلعیده شده ذخیره میگردد. بنا بر این، واکوئل همانند کیسهی جارو برقی است که مواد زائد جذب شده را در خود ذخیره میسازد.
واکوئل گیاهی
در سلولهای گیاهی، واکوئلها واقعاً بزرگ هستند، گاهی اوقات 30 ٪ تا 80 ٪ از حجم کل سلول را اشغال میکنند. در هر سلول گیاهی، واکوئلها به ذخیرهی مقدار زیادی آب و مواد مغذی و یا مواد غذایی معروفند. بنا بر این در این زمینه، میتوان آنها را با یک دستگاه ذخیره سازی مانند یخچال و فریزر که مواد غذایی و نوشیدنی را ذخیره میکنند، مقایسه کرد.دومین عمل کرد مهم یک سلول گیاهی حفظ pH سیتو پلاسمی داخلی از طریق پمپ (مکش) پروتون سیتو پلاسم است. علاوه بر این، سیتو پلاسم به حفظ استحکام سلولهای گیاهی که با پر کردن واکوئل با مایع به دست آمده، کمک میکند. هنگامی که گیاهان به خوبی سیراب میشوند، برگها به طور مشخصی سفتتر شده و « به سمت بالا تا میخورند» به این دلیل که آب پر شده در واکوئل، هر یک از سلولهای برگ را متورم میسازد.
هیچ مقایسهی مشخصی برای حفظ عمل کرد pH وجود ندارد اما ویژگی دوم که شامل حفظ سختی و سفتی است از یک شباهت برخوردار است. آنها همانند بالنهایی هستند که وقتی پر شدهاند به نظر سفت و سخت میرسند اما هنگامی که آب آنها تخلیه گردد، چین خورده و غیر متورم میشوند.
ترسیم شباهتها به شما در درک و یاد آوری معنای چیزهای مختلف کمک میکند، اما نبایستی بیش از حد در یافتن شباهتهای میان چیزهای مختلف سعی کنید. این کار تنها به شما یک ایدهی کلی از موجودات میدهد بدون این که هیچ جای گزینی برای موجود یا پدیدهای واقعی ارائه دهد.
/ج