حقوق مردم در حکومت

مديريت با پاسداشت حقوق مردمان، اداره شوندگان، و خدمت گيرندگان معنا مي يابد؛ و از اين روست که امام علي (ع) به مالک اشتر يادآور شده است که رعايت حقّ هر يک از تو خواسته شده است: « و کُلٌّ قَدِ استُرعِيتَ حَقَّهُ »؛ يعني هر
سه‌شنبه، 20 آبان 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
حقوق مردم در حکومت
 حقوق مردم در حکومت

 

نويسنده: مصطفي دلشاد تهراني





 

« وَ کُلٌّ قَدِ استُرعِيتَ حَقَّهُ. »
و رعايت حقّ هر يک از تو خواسته شده است.
مديريت با پاسداشت حقوق مردمان، اداره شوندگان، و خدمت گيرندگان معنا مي يابد؛ و از اين روست که امام علي (ع) به مالک اشتر يادآور شده است که رعايت حقّ هر يک از تو خواسته شده است: « و کُلٌّ قَدِ استُرعِيتَ حَقَّهُ »؛ يعني هر که داراي حقّي است، لازم است حقّ او - هر چه باشد - گزارده شود و در آن هيچ کوتاهي روا نگردد. اين تعهّدي الهي و انساني است، و جز بدان مديريت سامان درست نمي يابد. امام (ع) به مالک اشتر چنين توجّهي داده است:
« وَ کُلٌّ فَاعذِر إِلَي اللهِ فِي تَأدِيَةِ حَقِّهِ إِلَيهِ. » (1)
و درباره ي هر کس بايد به گونه اي رفتار کني که در گزاردن حقّ او بتواني در درگاه خدا عذري پذيرفته داشته باشي.
گزاردن حقّ مردمان، اداره شوندگان، و خدمت گيرندگان تا بدان حدّ است که هيچ کوتاهي در آن روا نشده باشد، و بساماني کامل برايشان فراهم شود، چنان که اميرمؤمنان علي (ع) به مالک فرموده است:
« وَ فِي اللهِ لِکُلٍّ سَعَةٌ، وَ لِکُلٍّ عَلَي الوَالِي حَقٌ بِقَدرِ مَا يُصلِحُهُ. » (2)
و براي هر يک از اينان فراخ سهمي است، و براي هر يک بر گردن سرپرست به اندازه اي که زندگي شان را به سامان رساند حقّي است.
اين پاسداشت، در آموزه هاي امام علي (ع) چنان است که مديريت جز با آن، معناي واقعي خود را نمي يابد، و هيچ گونه کوتاهي در آن روا نيست. امام (ع) در اين باره با بياني هشدار دهنده فرموده است:
« إِنَّ لِلَّهِ عِبَاداً يَخْتَصُّهُمُ اللَّهُ بِالنِّعَمِ لِمَنَافِعِ الْعِبَادِ؛ فَيُقِرُّهَا فِي أَيْدِيهِمْ مَا بَذَلُوهَا؛ فَإِذَا مَنَعُوهَا نَزَعَهَا مِنْهُمْ ثُمَّ حَوَّلَهَا إِلَى غَيْرِهِمْ. » (3)
همانا خدا را بندگاني است که آنان را به نعمت ها مخصوص کند براي سودهاي بندگان؛ پس آن نعمت ها را در دست آنان وا مي نهد چندان که آن را ببخشند؛ و چون از بخشش بازايستند، نعمت ها را از ايشان بستاند و ديگران را بدان مخصوص گرداند.
بنابراين، لازم است کليه حقوق مردمان، اداره شوندگان، و خدمت گيرندگان، تعريف شده باشد، و هم خود، از آن آگاه باشند تا مطالبه کنند، و هم در مديريت بدون کم و کاست، گزارده شود. بر اين اساس، اميرمؤمنان علي (ع) پيوسته مردمان را به حقوقشان آگاه مي کرد و از آنان مي خواست تا حقوقشان را مطالبه کنند. آن حضرت در ضمن خطبه اي به مردمان فرمود:
« أَيُّهَا النَّاسُ! إِنَّ لِي عَلَيْکُمْ حَقّاً، وَ لَکُمْ عَلَيَّ حَقٌّ: فَأَمَّا حَقُّکُمْ عَلَيَّ: فَالنَّصِيحَةُ لَکُمْ، وَ تَوْفِيرُ فَيْئِکُمْ عَلَيْکُمْ، وَ تَعْلِيمُکُمْ کَيْلا تَجْهَلُوا، وَ تَأْدِيبُکُمْ کَيْما تَعْلَمُوا. » (4)
مردم، مرا بر شما حقّي است، و شما را بر من حقّي. امّا حقّ شما بر من عبارت است از: خيرخواهي شما، و فراوان کردن درآمدهايتان و سرريز کردن آن بر شما، و آموزش دادن به شما تا در ناداني نمانيد، و تربيت کردن شما تا نيک بدانيد.
آگاهي و بهره مندي - آن هم به طور کامل - حقوقي است که بدون آن، حقوق مردمان گزارده نمي شود. حقّ مردمان، اداره شوندگان، و خدمت گيرندگان است که بدون پرده پوشي، از امور آگاهي يابند و مديريت هاي غيرشفاف براي آنان رخت بربندد. اميرمؤمنان علي (ع) به مالک اشتر فرموده است:
« وَ إِن ظَنَّتِ الرَّعِيَّةُ بِکَ حَيفًا، فَأصحِر لَهُم بِعُذرِکَ، وَ اعدِل عَنکَ ظُنُونَهُم بِإصحَارِکَ، فَإِنَّ فِي ذلِکَ رِيَاضَةً مِنکَ لِنَفسِکَ، وَ رِفقًا بِرَعِيَّتِکَ، وَ إِعذَارًا تَبلُغُ فِيهِ حَاجَتَکَ مِن تَقوِيمِهِم عَلَي الحَقّ. » (5)
اگر شهروندان درباره ي تو ستم روا داشتني را گمان بردند، دليل خود را بر ايشان شفاف آشکار کن، و با اين شفاف سازي ات، گمان هاي [ بد ] ايشان را از خويش بگردان، که در اين کار، گونه اي پرورش دادن نفست است و همراهي و نرمشي با شهروندانت، و دليل آوردني است که برپا داشتن و بردن آنان به راه حق به خواست خودت هم رسيده اي.
مبناي مديريت، پاسداشت حقوق همه جانبه ي مردمان، و گزاردن آن، بي کم و کاست است.

پي نوشت ها :

1- نهج البلاغه، نامه ي 53.
2- همان.
3- همان، حکمت 425.
4- همان، خطبه ي 34.
5- همان، نامه ي 53.

منبع مقاله :
دلشاد تهراني، مصطفي؛ (1390)، رايت درايت: اخلاق مديريتي در عهدنامه ي مالک اشتر، تهران: انتشارات دريا، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران