پرسش :
پيامبر اکرم –صلی الله علیه و آله- دختر خود (رقيه) را به عقد عثمان درآورده بود و گفته می شود که وی با کتک زدن رقیه او را کشته است؛ اين در حالي است که پيامبر اکرم –صلی الله علیه و آله-، ازدواج با مشرک را حرام اعلام کرده بود. در اين صورت این ازدواج، چگونه ممکن است؟
پاسخ :
براي پاسخ اين سئوال، ذکر ديدگاه هاي مختلف، لازم به نظر مي رسد:
1. برخي از محققين معتقدند، رقيّه و خواهرش ام کلثوم، نخست نامزد دو پسر ابولهب به نام هاي «عتبه» و «عتيبه» بودند. پس از نزول آيه شريفه تبت يدا ابي لهب، ابولهب و زنش پسران خود را از ازدواج با رقيه و ام کلثوم باز داشتند. از اين رو بعدها رقيه به همسري عثمان درآمده و با وي به حبشه مهاجرت کرد و در آنجا پسري به دنيا آورد که وي را عبدالله ناميد. ولي او پس از مرگ رقيه در شش سالگي به سال چهارم هجري درگذشت و خود رقيه پس از بازگشت از حبشه در مدينه بيمار شد و به سال دوم هجري دار فاني را وداع گفت.
عثمان پس از وي با ام کلثوم، خواهر رقيه ازدواج کرد و بدين سبب لقب «ذوالنورين» يعني صاحب دو نور پيغمبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ، گرفت.[1]
2. برخي ديگر از محققين بر اين اعتقادند که فقط رقيّه نامزد «عتبة بن ابي لهب»، بوده است. پس از نزول آيه تبت يدا ابي لهب، ابولهب پسرش را از ازدواج با رقيه بازداشت. رقيه همزمان با مادرش خديجه ـ عليها السلام ـ اسلام را قبول کرد. بعدها به همسري عثمان درآمد و دوبار با وي به سرزمين حبشه مهاجرت کرد که در مهاجرت اول جنينش سقط شد و سپس براي عثمان پسري به نام عبدالله به دنيا آورد. هم چنين رقيه در جريان هجرت پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و يارانش، از مکه به مدينه همراه آنان بود و هنگامي که پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ عازم جنگ بدر شد، او از دنيا رفت.[2] عثمان پس از مرگ او با خواهرش، ام کلثوم، ازدواج کرد.[3]
3. برخي ديگر از دانشمندان ازدواج دختر پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ با عثمان را انکار می کنند. اين افراد مي گويند، دو دختري که پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به همسری عثمان در آورده است، در واقع دختران خواهر خديجه هستند.[4]
بنابراين اگر قول اخير را بپذيريم، ديگر صورت مساله پاک مي شود و جايي براي بحث و گفتگو نمي ماند. اما اگر قائل باشيم به اين که پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ دخترانش را يکي پس از ديگري به عثمان تزويج کرده است، بايد به سراغ حلّ مساله برويم.
جواب اين است که عثمان، با جاري کردن شهادتين بر زبان، وارد جرگه مسلمانان شده بود. اين که عثمان بعد از پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ، از جمله مخالفان خلافت علي ـ عليه السلام ـ شد، اين يک مساله ديگر بود که بعدها به وقوع پيوست.
به قول امام خميني(ره) «ميزان در هر کس حالِ فعلي اوست».[5]
شايان ذکر است که در هيچ منبع معتبري، اين مطلب ذکر نشده است که عثمان رقيه را با کتک کشته است.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1- الصحیح من سیره النبی الاعظم، علامه سید جعفر مرتضی،مترجم: سپهری
2- بنات النبی ام ربائبه،علامه سید جعفر مرتضی
پی نوشتها:
[1] . دهخدا، علي اکبر، دايرة المعارف، تهران، چاپ اول، 1346ش، ج27، ص588 ـ 589.
[2] . محمد الحسون، اعلام النساء المؤمنات، قم، نشر اسوه، چاپ اول، 1411ق، ص351 ـ 352.
[3] . طبرسي، اعلام الوري، منشورات دارالکتب الاسلاميه، چاپ سوم، 1390ق، ص141.
[4] . محمد الحسون، اعلام النساء المؤمنات، قم، نشر اسوه، چاپ اول، 1411ق، ص352.
[5] . موسوي الخميني، سيد روح الله، صحيفه نور، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني، چاپ اول، 1378ش، ج21، ص452.
منبع: اندیشه قم
براي پاسخ اين سئوال، ذکر ديدگاه هاي مختلف، لازم به نظر مي رسد:
1. برخي از محققين معتقدند، رقيّه و خواهرش ام کلثوم، نخست نامزد دو پسر ابولهب به نام هاي «عتبه» و «عتيبه» بودند. پس از نزول آيه شريفه تبت يدا ابي لهب، ابولهب و زنش پسران خود را از ازدواج با رقيه و ام کلثوم باز داشتند. از اين رو بعدها رقيه به همسري عثمان درآمده و با وي به حبشه مهاجرت کرد و در آنجا پسري به دنيا آورد که وي را عبدالله ناميد. ولي او پس از مرگ رقيه در شش سالگي به سال چهارم هجري درگذشت و خود رقيه پس از بازگشت از حبشه در مدينه بيمار شد و به سال دوم هجري دار فاني را وداع گفت.
عثمان پس از وي با ام کلثوم، خواهر رقيه ازدواج کرد و بدين سبب لقب «ذوالنورين» يعني صاحب دو نور پيغمبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ، گرفت.[1]
2. برخي ديگر از محققين بر اين اعتقادند که فقط رقيّه نامزد «عتبة بن ابي لهب»، بوده است. پس از نزول آيه تبت يدا ابي لهب، ابولهب پسرش را از ازدواج با رقيه بازداشت. رقيه همزمان با مادرش خديجه ـ عليها السلام ـ اسلام را قبول کرد. بعدها به همسري عثمان درآمد و دوبار با وي به سرزمين حبشه مهاجرت کرد که در مهاجرت اول جنينش سقط شد و سپس براي عثمان پسري به نام عبدالله به دنيا آورد. هم چنين رقيه در جريان هجرت پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و يارانش، از مکه به مدينه همراه آنان بود و هنگامي که پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ عازم جنگ بدر شد، او از دنيا رفت.[2] عثمان پس از مرگ او با خواهرش، ام کلثوم، ازدواج کرد.[3]
3. برخي ديگر از دانشمندان ازدواج دختر پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ با عثمان را انکار می کنند. اين افراد مي گويند، دو دختري که پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به همسری عثمان در آورده است، در واقع دختران خواهر خديجه هستند.[4]
بنابراين اگر قول اخير را بپذيريم، ديگر صورت مساله پاک مي شود و جايي براي بحث و گفتگو نمي ماند. اما اگر قائل باشيم به اين که پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ دخترانش را يکي پس از ديگري به عثمان تزويج کرده است، بايد به سراغ حلّ مساله برويم.
جواب اين است که عثمان، با جاري کردن شهادتين بر زبان، وارد جرگه مسلمانان شده بود. اين که عثمان بعد از پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ، از جمله مخالفان خلافت علي ـ عليه السلام ـ شد، اين يک مساله ديگر بود که بعدها به وقوع پيوست.
به قول امام خميني(ره) «ميزان در هر کس حالِ فعلي اوست».[5]
شايان ذکر است که در هيچ منبع معتبري، اين مطلب ذکر نشده است که عثمان رقيه را با کتک کشته است.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1- الصحیح من سیره النبی الاعظم، علامه سید جعفر مرتضی،مترجم: سپهری
2- بنات النبی ام ربائبه،علامه سید جعفر مرتضی
پی نوشتها:
[1] . دهخدا، علي اکبر، دايرة المعارف، تهران، چاپ اول، 1346ش، ج27، ص588 ـ 589.
[2] . محمد الحسون، اعلام النساء المؤمنات، قم، نشر اسوه، چاپ اول، 1411ق، ص351 ـ 352.
[3] . طبرسي، اعلام الوري، منشورات دارالکتب الاسلاميه، چاپ سوم، 1390ق، ص141.
[4] . محمد الحسون، اعلام النساء المؤمنات، قم، نشر اسوه، چاپ اول، 1411ق، ص352.
[5] . موسوي الخميني، سيد روح الله، صحيفه نور، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني، چاپ اول، 1378ش، ج21، ص452.
منبع: اندیشه قم
