پرسش :
آيا پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله ـ با ابليس در خواب صحبت کردند، اگر این امر صحیح است چه حرفي گفته شده است؟
پاسخ :
اصل ديدار با شيطان يا ديدن شيطان در خواب هيچ ايرادي ندارد و پيامبران خصوصاً پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ بر شيطان اشراف داشت و شيطان از وجود او وحشت زده مي شود، نام مقدس او هر جا برده شود، شيطان، جرأت حضور ندارد. پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در تعبد خداوند و مقام بندگي به مرتبه اي رسيده بود که بر اين امور مسلط بود. اما شيطان به خواب پيامبر نمي توانست بيايد، و بر او سلطه پيدا کند.
لن يجعل الله للکافرين علي المومنين سبيلا[1]...؛ خداوند راه نفوذ و استيلاي کافران را بر مومنين بسته و اجازه نداده که آنان بر مومنان سلطه داشته باشند».
نفي سلطه کافران و شيطان بر مومنين مورد تأکيد قرآن است که با اختلاف مراتب درباره پيامبران و پيامبر خاتم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ اين آيات بروز و ظهور دارند، چرا که مصداق کامل مومنان آنان بوده و تحت حمايت ويژه پروردگارند.
بنابراين اگر اين مسئله که در سئوال مطرح شده، در منابع تاريخي يا حديثي آمده نمي تواند درست باشد از آن جهت که معارض نص قرآن است و هر چه با قرآن مغايرت کند درباره سيره نبوي مقبول نيست، پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در خواب مثل بيداري بود و هرگز شيطان نمي توانست به آن حضرت سلطه داشته يا نزديک شود، در برخي از روايات گفته شده که پيامبر، شيطان را در برخي از حالات در بيداري ديد که خيلي ضعيف شده، از او پرسيد: چرا لاغر و نحيف شدي؟ جواب داد که از دست امت تو، چون صلوات زياد مي فرستند و به هنگام ديدار هم مصافحه مي کنند.، به هر حال ابليس به خواب پيامبران نمي تواند بيايد. بر اساس آيات قرآن خداوند اجازه نداده شيطان بر مؤمنان راه نفوذي داشته باشد، شيطان بر غير مومنان نفوذ دارد، از اين روي راه نفوذ شيطان بر مومنان که پيامبران مصداق کامل مومنان واقعي هستند، بسته شده. آيات ديگري نيز در اين راستا وجود دارد:
ان عبادي ليس لک عليهم سلطان الا من اتبعک من الغاوين[2]؛ به راستي براي بندگانم راه سلطه تو را بسته ام مگر بر آنهائي که از گمراهان هستند».
انه ليس له سلطان علي الذين آمنوا و علي ربهم يتوکلون...[3].
خود شيطان نيز دشمن قسم خورده انسان است اما طايفه اي از انسان ها را استثنا کرده و اعتراف نمود که نمي تواند به آنان راه نفوذي داشته باشد ... الا عبادک منهم المخلصين[4] بر تمام مردم اعمال سلطه خواهم نموده و گمراهشان خواهم کرد مگر آنان که خالص در ايمان هستند.
بر اين اساس نمي توان چنين مطلبي که در سئوال آمده اصلاً قبول کرد.
شيطان خود به عجز و ناتواني خود در برابر مومنان و پيامبران اعتراف کرده چنان که در داستان حضرت ابراهيم و حضرت ايوب و... و خالصين از عموم مومنان که در قرآن ذکر شده، شيطان در مواجهه با ايمان خالص بدون سلاح است. شيطان در دل و جايي مي تواند نفوذ کند، که کبر و غرور و کفر و مفاسد مالي مانند: رباخواري، رشوه و خوردن اموال يتيم و... وجود دارد. پيامبر خاتم به شيطان مسلط بود و او هرگز جرأت نزديک شدن به آن حضرت را نداشت، لازمه درستي اين گفتار که در سئوال آمده اين است که يا شيطان بتواند راهي براي نفوذ در خواب پيامبر داشته باشد يا روح نبوي هنگام خواب با او ديدار کند، در حالي که هر دوي اين فروض نادرست است و روح پيامبر همواره با طهارت کامل در عوالم و ملکوت الهي سير مي کرد و خودش فرمود که من همواره در ذکر خدا هستم چه در خواب و چه در بيداري، وجود پيامبر تجسم بندگي و قلبش پر از محبت الهي بود بنابراين فرض سئوال درست نيست.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1ـ تفسير آيات مذکور در الميزان.
2ـ جن و شيطان، ابو علي خداکرمي زنجانی.
3ـ انديشه اسلامي، آيت الله سبحاني.
4ـ علامه طباطبايي، شرح معضلات قرآني در الميزان.
5ـ خرمشاهي، هفتاد بحث و تحقيق قرآني.
پی نوشتها:
[1]. نساء / 141.
[2]. حجر / 42.
[3]. نحل / 99.
[4]. حجر / 40.
منبع: اندیشه قم
اصل ديدار با شيطان يا ديدن شيطان در خواب هيچ ايرادي ندارد و پيامبران خصوصاً پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ بر شيطان اشراف داشت و شيطان از وجود او وحشت زده مي شود، نام مقدس او هر جا برده شود، شيطان، جرأت حضور ندارد. پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در تعبد خداوند و مقام بندگي به مرتبه اي رسيده بود که بر اين امور مسلط بود. اما شيطان به خواب پيامبر نمي توانست بيايد، و بر او سلطه پيدا کند.
لن يجعل الله للکافرين علي المومنين سبيلا[1]...؛ خداوند راه نفوذ و استيلاي کافران را بر مومنين بسته و اجازه نداده که آنان بر مومنان سلطه داشته باشند».
نفي سلطه کافران و شيطان بر مومنين مورد تأکيد قرآن است که با اختلاف مراتب درباره پيامبران و پيامبر خاتم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ اين آيات بروز و ظهور دارند، چرا که مصداق کامل مومنان آنان بوده و تحت حمايت ويژه پروردگارند.
بنابراين اگر اين مسئله که در سئوال مطرح شده، در منابع تاريخي يا حديثي آمده نمي تواند درست باشد از آن جهت که معارض نص قرآن است و هر چه با قرآن مغايرت کند درباره سيره نبوي مقبول نيست، پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در خواب مثل بيداري بود و هرگز شيطان نمي توانست به آن حضرت سلطه داشته يا نزديک شود، در برخي از روايات گفته شده که پيامبر، شيطان را در برخي از حالات در بيداري ديد که خيلي ضعيف شده، از او پرسيد: چرا لاغر و نحيف شدي؟ جواب داد که از دست امت تو، چون صلوات زياد مي فرستند و به هنگام ديدار هم مصافحه مي کنند.، به هر حال ابليس به خواب پيامبران نمي تواند بيايد. بر اساس آيات قرآن خداوند اجازه نداده شيطان بر مؤمنان راه نفوذي داشته باشد، شيطان بر غير مومنان نفوذ دارد، از اين روي راه نفوذ شيطان بر مومنان که پيامبران مصداق کامل مومنان واقعي هستند، بسته شده. آيات ديگري نيز در اين راستا وجود دارد:
ان عبادي ليس لک عليهم سلطان الا من اتبعک من الغاوين[2]؛ به راستي براي بندگانم راه سلطه تو را بسته ام مگر بر آنهائي که از گمراهان هستند».
انه ليس له سلطان علي الذين آمنوا و علي ربهم يتوکلون...[3].
خود شيطان نيز دشمن قسم خورده انسان است اما طايفه اي از انسان ها را استثنا کرده و اعتراف نمود که نمي تواند به آنان راه نفوذي داشته باشد ... الا عبادک منهم المخلصين[4] بر تمام مردم اعمال سلطه خواهم نموده و گمراهشان خواهم کرد مگر آنان که خالص در ايمان هستند.
بر اين اساس نمي توان چنين مطلبي که در سئوال آمده اصلاً قبول کرد.
شيطان خود به عجز و ناتواني خود در برابر مومنان و پيامبران اعتراف کرده چنان که در داستان حضرت ابراهيم و حضرت ايوب و... و خالصين از عموم مومنان که در قرآن ذکر شده، شيطان در مواجهه با ايمان خالص بدون سلاح است. شيطان در دل و جايي مي تواند نفوذ کند، که کبر و غرور و کفر و مفاسد مالي مانند: رباخواري، رشوه و خوردن اموال يتيم و... وجود دارد. پيامبر خاتم به شيطان مسلط بود و او هرگز جرأت نزديک شدن به آن حضرت را نداشت، لازمه درستي اين گفتار که در سئوال آمده اين است که يا شيطان بتواند راهي براي نفوذ در خواب پيامبر داشته باشد يا روح نبوي هنگام خواب با او ديدار کند، در حالي که هر دوي اين فروض نادرست است و روح پيامبر همواره با طهارت کامل در عوالم و ملکوت الهي سير مي کرد و خودش فرمود که من همواره در ذکر خدا هستم چه در خواب و چه در بيداري، وجود پيامبر تجسم بندگي و قلبش پر از محبت الهي بود بنابراين فرض سئوال درست نيست.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1ـ تفسير آيات مذکور در الميزان.
2ـ جن و شيطان، ابو علي خداکرمي زنجانی.
3ـ انديشه اسلامي، آيت الله سبحاني.
4ـ علامه طباطبايي، شرح معضلات قرآني در الميزان.
5ـ خرمشاهي، هفتاد بحث و تحقيق قرآني.
پی نوشتها:
[1]. نساء / 141.
[2]. حجر / 42.
[3]. نحل / 99.
[4]. حجر / 40.
منبع: اندیشه قم
