پرسش :

من دخترى هستم کارمند آموزش و پرورش، خرج مادر و خواهرم به عهده‌‌‏ام مى‏‌باشد، تا به حال خمسى پرداخت ننموده و سالى براى خود تعيين نکرده‌‌‏ام، در اين باره از کسانى پرسش نموده‌‌‏ام، گفته‏‌اند چون سال نداشته‌‌‏ام به کليه وسايل زندگى خمس تعلّق مى‌‌‏گيرد؛ لذا صورت وسايل زندگى‏‌ام را که قبلا خريدارى کرده‏‌ايم به شرح زير به اطلاع مى‏رسانم: دو تخته فرش، مقدارى وسائل آشپزخانه، وسايل ديگر زندگى ...، خانه‌اى هم جهت سکونت خودم و برادرم با خانواده‌‏اش از طريق گرفتن وام با هم خريدارى نموده‏‌ايم که در حال حاضر هر ماهه من و برادرم مبلغى بابت قسط اين وامها مى‌‏پردازيم، ضمنا سال گذشته هم به مقدار بيست هزار تومان ديگر جهت تعمير خانه از بانک وام گرفته‏‌ايم؛ خواهشمند است با اين اطّلاعات که در اختيار شما گذاشتم، براى من روشن بفرماييد چه مبلغى بايد خمس بپردازم، در ضمن در اين زمينه سؤالاتى نيز دارم که اميدوارم جواب آن‌ها را عنايت فرماييد: 1- آيا مى‌‏‌‌توانم ماهيانه به طور قسط خمس را بپردازم، چون مى‏‌دانم برايم امکان اين که يکجا بپردازم نيست؟ 2- آيا سالى را که تعيين مى‌‌‏کنم، مى‌‌‏شود هر وقت باشد، يا اين که بايد ماه‏ مشخّصى از سال باشد؟ 3- اگر کسى را بشناسيم که سيّد باشد و احتياج داشته باشد، مى‌‏‌‌توانيم خودمان خمس را به او بدهيم يا اين که بايد به حاکم شرع داد که پرداخت کند؟ 4- آيا اگر حاکم شرع، خودش مقلّد امام نباشد، مى‌‏‌‌توان خمس را به او داد؟ 5- کفّاره روزه را به کسى که مقلّد امام نيست داده‌‌‏ام که از طرف من وکالت داشته باشد به مستحقّ بپردازد، آيا قبول هست يا نه؟ 6- وسايلى که نامشان برده شد، قبلا خريدارى شده، آيا خمس را بايد به قيمت قبلى بدهم يا قيمت فعلى؟ 7- آيا به وسايلى که جهت جهيزيّه خريدارى شده -چون نمى‌‏‌‌توانستم يکجا خريدارى کنم، کم کم خريدارى کرده و نگه داشته‌‌‏ام براى خواهرم- خمس تعلّق مى‌‌‏گيرد يا خير؟

پاسخ :
اگر اجناس مذکوره را از حقوق در وسط سال تهيه کرده‌‏ايد و به قدر شأن و نياز باشد، خمس واجب نيست و همچنين آنچه به واسطه وام تهيّه شده و از ما يحتاج زندگى باشد، از قبيل خانه و تعمير آن، خمس ندارد.
پاسخ 1- به يکى از نمايندگان اين جانب مراجعه و با دستگردان کردن خمس با او، تدريجا بپردازيد.
پاسخ 2- سال از وقتى شروع مى‌‌‏شود که اوّل حقوق، به شما رسيده و پايان سال گذشت يک سال کامل از آن وقت مى‏‌باشد.
پاسخ 3- سهم سادات (نصف خمس) خود را مجازيد به سيّد فقير بدهيد.1
پاسخ 4- خمس بايد به مرجع تقليد و يا نمايندگان او برسد. که از طرف او اجازه در وجوه شرعيه دارند.
پاسخ 5- اگر اطمينان داريد که به طورى که در شرع مقرّر است به مصرف رسانده، کافى است.
پاسخ 6- هر چه متعلّق خمس است بايد به قيمت فعلى حساب شود.
پاسخ 7- خمس واجب نيست مگر بدانيد که از پولى که سال بر او گذشته تهيّه شده.

پی‌نوشت:
1. اين اجازه، خصوصى است و ديگران بايد هر کدام براى مصرف سهم سادات کسب اجازه کنند و در غير اين صورت نمى‌‏‌‌توانند شخصا آن را به کسى بپردازند.
منبع: استفتائات امام خمینی(ره)، ج‏1، ص392